Massaçusets Texnologiya İnstitutunun bir alimi Azərbaycanın Vətən müharibəsi dövründə “Səlcuq Bayrakdara təhsil verdiyimiz üçün utanırıq” ifadəsini işlədib. Bunu “Baykar” şirkətinin texniki direktoru Səlcuq Bayrakdar özünün Tvitter hesabında yazıb və həmin alimə tutarlı cavab verib. “Utanmalı olduğunuz şeylər törədilən soyqırım və qətliamlardır. Biz torpaqlarımızı işğaldan azad etdik. Bundan da ancaq qürur duyuruq!” – Bayrakdar cavabında bildirib.
Bayrakdara yönəlik bu fikirdən və ona verilən cavabdan hansı nəticəni çıxarmaq olar?
Hərbi-siyasi ekspert Ramil Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, sentyabrın 27-də başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində geniş şəkildə istifadə edilən bu PUA özünü bir çox cəhətdən uğurla təsdiq edib: “Artıq ermənilərin qorxulu röyasına çevrilməyi bacarıb. Müdafiə Nazirliyinin hər gün təqdim etdiyi videolarda düşmənin texnika və canlı qüvvəsinin məhvinin görüntülərinin çoxunu da hücumu həyata keçirən "Bayrakdar" qeydə alıb. Türkiyədə istehsal edilən PUA və SPUA-lar (Pilotsuz Uçan Aparatlar və Silahlı Pilotsuz Uçan Aparatlar) Qarabağdakı münaqişə şəraitində dünyanın diqqət mərkəzindədir. Türkiyədən alınan PUA-lar sayəsində Azərbaycanın daha böyük hərbi üstünlük qazandığı deyilir. Qarabağdakı qarşıdurmadan əvvəl də bir çox hərbi analitik Türkiyəni PUA sayəsində qlobal müdafiə sənayesinin liderlərindən biri hesab edirdi. Türkiyənin operativ-taktiki, orta yüksəklikdə uçan qırıcı milli pilotsuz döyüş təyyarəsi olan "Bayrakdar" "Baykar Makina" şirkəti tərəfindən istehsal edilir. Türkiyə "Bayrakdar TB2" dronlarının istehsalına 2014-cü ildən başlayıb. Səbəb ABŞ-ın ona müvafiq uçuş aparatlarını satmaqdan imtinası olub. 2014-cü il iyunun 14-də tam yüklə həyata keçirilmiş uçuş sınağında 27.030 funt yüksəkliyə qalxıb. 5-6 avqust tarixlərində həyata keçirilmiş uçuş testində tam yüklə 18.000 funt yüksəklikdə 4040 km qət edib. Test zamanı aparat 24 saat 34 dəqiqə ərzində uçuş həyata keçirib. Sistem 2015-ci ildə Türkiyə Silahlı Qüvvələri arsenalına daxil edilib. Türk Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi "Pəncə" Əməliyyatında, Suriyadakı vətəndaş müharibəsində və İkinci Liviya vətəndaş müharibəsindəki müdaxilələr dövründəki əməliyyatlarda fəal şəkildə istifadə olunub. Bu sistem Türkiyə ordusundan başqa Azərbaycan, Qətər və Ukrayna ordularının da arsenalına daxil edilib. Sözügedən PUA 10 saat havada qalır, 18.000 funt yüksəklikdə əməliyyat apara bilən sistem 150 km rabitə radiusuna malikdir. Yayılan məlumatlara görə, Qarabağ döyüşlərindən sonra "Bayrakdar" aparatlarına maraq göstərən ölkələrin sayı artıb. Qeyd edək ki, "Bayrakdar TB2"nin qiyməti 5 milyon dollardır. "Bayrakdar TB2" hücum dronunun ideya müəllifi və yaradıcısı türkiyəli iş adamı, mühəndis, texniki direktor və "Baykar Makina"nın ortaq sahibi Səlcuq Bayrakdardır. Atası Özdəmir Bayraqdar aerokosmik sənaye, robot idarəetmə sistemləri, pilotsuz uçuş aparatı istehsalı üzrə ixsisaslaşan "Baykar Makina" şirkətinin qurucusu və sahibidir. S.Bayrakdar təhsil həyatına Sarıyer İbtidai məktəbində başlayıb. 1997-ci ildə isə Robert Kollecini bitirib. Elə həmin il İstanbul Texniki Universiteti Elektron və Rabitə Mühəndisliyi Bölməsində ali təhsilinə başlayıb. Universitetdə təhsili müddətində Pensilvaniya Universiteti GRASP laboratoriyasında staj keçib. Təcrübə müddətində təqaüd verildikdən sonra 2002-2004-cü illər arasında Pensilvaniya Universitetində pilotsuz təyyarələr ixtisası üzrə magistr dərəcəsini tamamlayıb. Massaçusets Texnologiya İnstitutunda ikinci magistr dərəcəsini pilotsuz hava vasitələrinin aqressiv manevr nəzarəti üzrə təqaüdlə bitirib. Bu dövrdə o, professor Corc Pappas və professor Erik Feronun köməkçisi kimi çalışıb. Dünyada ilk dəfə həyata keçirilən PUA forması uçuş təcrübələri, quru və hava koordinasiyalı robot qrupları, uçuşa nəzarət və rəhbər sistemlər haqqında elmi araşdırmalar aparıb. Gördüyünüz kimi, Səlcuq Bayrakdar Massaçusets Texnologiya İnstitutuna kimi zəngin elm yolu keçib. Onu qınayan alim tam məntiqsiz fikir səsləndirib. Dəyərli Bayrakdarın özü isə ona bıçaq kimi sərt sözlərlə cavab verib”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
