İstər Ermənistanın öz daxilində, istərsə də Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi ərazilərdə olan qanunsuz erməni silahlı dəstələri arasında yenə əsl xaos, özbaşınalıq hökm sürməsi müşahidə edilməkdədir. Elə bu səbəbdən erməni ordusunun şəxsi heyət baxımından azalması prosesi davam edir.
Bu arada yayılan məlumata əsasən, Azərbaycanın Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi ərazilərində olan qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin üzvləri arasında özbaşınalıq və narazılıq halları artmaqdadır. “Könüllülər” fürsət düşdükcə ailələrini də götürüb Ermənistana köçürlər.
Ağdərə ərazisindəki mənbələrdən Azərtac-a verilən məlumata görə, yanvarın 9-da saat 12.00 radələrində həmin istiqamətdə fəaliyyət göstərən qanunsuz silahlı dəstənin 30-dan çox üzvü kütləvi şəkildə fərarilik edib. Qarabağ sakini olan 30-dan çox erməni evlərinə buraxılmamasından hiddətlənərək silahlı dəstəni tərk edərək evlərinə gedib. Mənbənin məlumatında, həmçinin bildirilib ki, qanunsuz dəstənin əvvəlcədən razılığa gələn üzvləri təhkim olunduqları əraziyə taksilər və avtomobili olan qohumlarını çağırıblar. Qanunsuz silahlı dəstənin “komandiri və müavinləri” insidentlə bağlı dindirilmək üçün prokurorluğa çağırılıblar. Ermənistan daxilində də ordu ilə bağlı analoji problemlər qeydə alınır. Belə ki, Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Dərələyəz bölgəsindəki hərbi hissələrdən birində baş verən ölümlə bağlı məlumat yayıb. Məlumata görə, hadisə dekabrın 31-də baş verib və ilkin versiyaya görə, qətldir. Ermənistanın “1in.am” nəşri məsələ ilə bağlı yazıb: “Müddətli erməni hərbi qulluqçulardan biri ölümcül yaralanıb, onun xidmət yoldaşı isə cinayəti törətmək şübhəsiylə həbs olunub. İllərdir ki, kiçik Ermənistan ordusunda qətllər və ya intiharlar olur. Qanuna uyğun olmayan münasibətlərə görə hərbi qulluqçular ya bir-birlərini öldürürlər, ya da bu, intihara səbəb olur. Üstəlik, fiziki ölüm və ya xəsarət olmadıqda media ümumiyyətlə susur, lakin bu cür münasibətlər nəticəsində müxtəlif təzahürlərdə özünü göstərən zehni itki kifayət qədər əhəmiyyətlidir. Bu fenomen Ermənistan ordusunda illərdir ki, bir aktivlik, bir azalma, lakin ölümcül qanunauyğunluq ilə davam edir. Ermənistan ordusunun hərbi qulluqçuları bir-birlərindən canlar alırlar. Şübhəsiz ki, problemin kökü təkcə orduda deyil, idarərtmədə, orduya münasibətdə də ciddi çatışmazllıqlar hökm sürür”.
Bu arada araşdırmalara əsasən, ötən il ərzində Ermənistan ordusunda qeydə alınan itki, yaralanma, qəza, fərarilik və korrupsiya faktı ilə bağlı hadisələrin də sayı az olmayıb. Bu xüsusda “ordu.az” portalı qeyd edir ki, 2021-ci ilin yanvar ayının 1-dən dekabr ayının 31-nə kimi Ermənistan ordusunda 50 (19-u təxribata cəhd, 6-sı qəza, 6-sı naməlum, 5-i güllələnmə, 5-i silahla davranış qaydalarının pozulması, 4-ü intihar, 1-i döyüş xidmətinin təşkili qaydalarının pozulması, 1-i döyülmə, 1-i qumbara partlayışı, 1-i infarkt, 1-i ürək-ağciyər çatışmazlığı) ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Düşmən ordusunda ötən ilin rəsmi və qeyri-rəsmi statistikasına əsasən, 69 nəfər (30-u qəza, 15-i təxribata cəhd, 10-u döyülmə, 4-ü güllələnmə, 4-ü ehtiyatsızlıq, 3-ü intihara cəhd, 2-si partlayış, 1-i naməlum) yaralanıb. Ötən ilin noyabrın 16-da və dekabrın 10-da sərhəddə baş verən təxribatlar zamanı yaralananlar barədə məlumat verilməyib. Mətbuatda yüzlərlə şəxsin yaralandığı və fərarilik etdiyi bildirilir. Həmçinin 12 fərarilik, 5 cinayət, 3 mənimsəmə faktı aşkarlanıb. Fərarilik, cinayət və mənimsəmə hallarının daha çox olduğu ehtimal edilir. Qeyd olunan müddət ərzində ona yaxın korrupsiya faktı müəyyən edilib. Onu da qeyd edək ki, 44 günlük müharibə zamanı aldığı zərbədən işğalçı Ermənistan ordusu hələ də təşkilatlana bilmir. Müharibə bitəndən sonra 4 müdafiə nazirinin dəyişməsi bunu bir daha sübut edir. Qeyd edək ki, müharibə zamanı Ermənistanın müdafiə naziri postunu David Tonoyan tuturdu. O, 2020-ci il noyabrın 20-də işdən çıxarılıb və hazırda işi məhkəmədə araşdırılır. Həmin vəzifəyə Vaqarşak Arutyunyan təyin olunub. O, 2021-ci il iyulun 20-də vəzifəsindən azad olunub, Rusiyaya səfir təyin edilib. Həmin il avqustun 2-də Arşak Karapetyan Ermənistanın müdafiə naziri təyin olunmuşdu. Lakin Nikol Paşinyanla mövqeyi toqquşduğundan noyabrın 15-də o, vəzifəsindən uzaqlaşdırılaraq yerinə baş nazirin müavini Suren Papikyan təyin olunub. Onun da dəyişdiriləcəyi barədə söz-söhbət gəzməkdədir. Erməni jurnalist Voskan Sarkisyan isə Suren Papikyanın ordudan qətiyyən başı çıxmadığını bildirir: “Əslən lorili olan Suren Papikyan 3 ildə, 2018-2021-ci illərdə ərazi idarəetmə və infrastrukturlar naziri, daha sonra baş nazirin müavini statusunda xarici kredit vasitələriylə dövlətlərarası yolun Lori dərəsindən keçən hissəsindən Tumanyan-Baqrataşen gömrük məntəqəsinə qədər 51,7 km-lik hissəni təmir edə bilməyib”. Onun sözlərinə görə, çox vacib iş yarımçıq qalıb, Ermənistan-Gürcüstan dövlətlərarası yolunun həmin hissəsinin təmirinin nə vaxt başa çatacağını heç kim bilmir. Voskan Sarkisyan qeyd edib ki, yolu təmir edə bilməyən Suren Papikyana daha çətin bir iş - Ermənistan sərhədlərinin mühafizəsi həvalə edilib: “O, hərb işində yalnız hərbi xidmətdə olarkən komandirini bıçaqlaması və bu səbəbdən həbsdə olması, sonra amnistiya ilə azadlığa çıxması ilə seçilib. S.Papikyan hərb işindən mənim ginekologiyadan anladığım qədər anlayır. Onun məziyyətləri kimi Nikol Paşinyanın ona güvəndiyini və onun Paşinyanın yaxın çevrəsində yeganə ciddi adam olduğunu qeyd edirlər. Nikol Paşinyan David Tonoyana da güvənib və o, indi haradadır? Əgər Suren Papikyan doğrudan da ciddi adamdırsa, onun Nikol Paşinyanla nə əlaqəsi var? Tezliklə törətdiyi əməllərə görə cavab verəcəyi vaxt gələcək”. Bunlar fonunda ordunun siyasi intriqalara qarışması da silahlı qüvvələrin vahid komandanlığının zəif olduğunu deməyə əsas verir.
Tahir TAĞIYEV
