Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) xətti ilə Qazaxıstana 100 hərbçi göndərməsi bu ölkədə artıq ictimai-siyasi müstəvidə ciddi çəkişmə predmetinə çevrilir. Müxalifət bu xüsusda məsələni artıq qanunverici orqanın müzakirəsinə çıxarmağa çalışır. Belə ki, Ermənistan parlamentinin ən böyük müxalif fraksiyası olan “Hayastan” bloku parlamentin müdafiə və xarici əlaqələr komissiyalarına müraciət edərək birgə iclasın keçirilməsini təklif edib.
Müxalifət Ermənistan silahlı qüvvələri kontingentinin Qazaxıstana göndərilməsinin müzakirəsini istəyir. “Hayastan” fraksiyasının deputatı Geğam Manukyan deyib ki, müxalifəti 100 Ermənistan əsgərinin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının xətti ilə Qazaxıstana göndərilməsinin səbəbi və belə bir qərarın necə verildiyi maraqlandırır: “Ermənistan buna hansı əsasla razılıq verib? Ermənistanı bu addımı atmağa nə vadar edib? Bizim nəzərimizcə, erməni qoşun kontingentinin göndərilməsi düzgün deyildi”. Müxalif “Şərəfim var” fraksiyasının deputatı Ayk Mamicanyan da baş nazir Nikol Paşinyanın hərbçilərin göndərilməsinə dair mövqeyini tənqid edib. Ayk Mamicanyan diqqəti Türkiyə və Azərbaycanda Qazaxıstan hadisələri ilə bağlı yazılanlara cəlb edib: “Hazırda Türkiyə və Azərbaycan mətbuatında Qazaxıstan hökumətinə qarşı kampaniya aparılır. Burdan belə belə bir ehtimal doğur ki, bu hadisələrin əsas motivi, sözsüz, son zamanlar ətə-qana dolmuş pantürkizm anlayışı olub və hadisələrə bu çərçivədən baxılmalıdır”.
“Hayastan” fraksiyasının deputatı Vahe Hakobyan isə bildirib: “Birmənalı şəkildə qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan KTMT şərtlərini yerinə yetirməyə bilər, çünki müqavilə var: “Eyni zamanda, bildiyimə görə, müqavilədə coğrafi bölgü var: hər bir ölkə öz bölgəsinə cavabdehdir, yəni biz cənuba cavabdehik. Üstəlik, Nazarbayevin İlham Əliyevi müharibədə qalib gəlməsi münasibətilə təbrik etdiyini nəzərə alaraq hakimiyyət KTMT-nin qərarını alqışlaya, lakin hər hansı bir qoşun göndərməyə bilərdi, çünki mənim fikrimcə, bu, həlak olan oğlanlarımıza qarşı çox hörmətsiz münasibətdir”. Erməni deputat vurğulayıb ki, Paşinyan özünə, illərdir söylədiyi fikirlərə zidd vəziyyətə düşüb: “Hakimiyyət kreslolarını saxlamaq üçün KTMT-ni də, NATO-nu da, talibləri də bura gətirəcək”. “Hayastan” fraksiyasının digər deputatı Aqnesa Xamoyan da Paşinyanı tənqid edənlər sırasındadır: “Biz, Ermənistan KTMT-yə sədrlik edəndə belə onun fəaliyyətinə əngəllər olmasının tərəfdarı ola bilmərik”. Xamoyan bildirib ki, 44 günlük müharibə zamanı və ondan sonra Qazaxıstanın açıq rəsmi davranışını nəzərə alaraq onlar Qazaxıstana qoşun göndərilməsinin tərəfdarı ola bilməzlər: “Təkcə noyabrın 10-da Qazaxıstan prezidenti Tokayevin qələbə günü münasibətilə İlham Əliyevə ünvanladığı təbriki xatırlayaq. Sən Paşinyan küçə ilə hakimiyyətə gəlmisən, indi erməni əsgəri bir ölkənin daxili-siyasi həyatını sabitləşdirməyə göndərirsən”. O bildirib ki, erməni hərbi qulluqçuların Qazaxıstana göndərilməsi qəbuledilməz idi. “Hayastan” fraksiyasının başqa deputatı Andranik Tevanyan bildirib ki, KTMT-yə bəli, Qazaxıstana erməni kontingentinin göndərilməsinə isə yox deyir: “Qazaxıstana getmiş erməni kontingentinin payına Almatı mərkəzi bazarına nəzarət çatıb. Faktiki olaraq Qazaxıstandakı ermənilər məşhur “Çörək harada varsa, orada qal” versiyasını rəhbər tutdular. Əgər ciddidirsə, onda Ermənistan məlum hallardan çıxış edərək KTMT-nin Qazaxıstana qoşun yeritmək barədə KTMT-nin konsensus qərarının qəbul edilməsinə mane olmamalı, lakin yenə də məlum hallardan çıxış edərək erməni kontingentinin göndərilməsindən çəkinməliydi. KTMT-nin qərarına “bəli” deməklə Qarabağ və Ermənistanın təhlükəsizliyinin zəmanətçisi olan Rusiyaya kömək edərdik, kontingent göndərməməklə isə Qazaxıstan prezidenti Tokayevə 44 günlük müharibə ilə bağlı anti-erməni davranışı ilə bağlı cavab verərdik. Lakin Nikol Paşinyan həmişə olduğu kimi yanlış qərar qəbul etdi. Taleyin ironiyası odur ki, 2008-ci ildə “1 Martı” təşkil etmiş, 10 məfərin ölümünə səbəb olmuş və 2018-ci ildə hakimiyyətə gəlmiş Nikol Paşinyan küçə ilə hakimiyyətə gəlməyə, qazax nikollarına və qazax “1 Mart”ına qarşıdır”.
Ermənistanın “1in.am” nəşri isə yazır: “Qazaxıstanda baş verən hadisələr Ermənistanı kifayət qədər çətin vəziyyətə salıb. Ermənistan ətrafında siyasi və təhlükəsizlik hadisələri, gündəmlər demək olar ki, “fövqəlsəs” sürətlə inkişaf edir, bir hadisənin və bu hadisə kontekstində baş verən inkişafların ardınca digəri gəlir. Bu vəziyyət Ermənistandan böyük səy, diplomatik bacarıq, müdriklik, vəziyyəti və hadisələri qiymətləndirmək üçün institusional imkan tələb edir. Və bu, elə bir haldadır ki, institusional potensialın məhz bu halı Ermənistanın son otuz ildə əsas problemlərindən biridir. Müstəqilliyin ilk illərində müharibədən tutmuş ağır iqtisadi qıtlığa qədər bir sıra obyektiv səbəblərə görə bu problemin həllinə böyük səy göstərilə bilinmədisə, sonrakı illərdə ölkənin institusional potensialının inkişafı üçün əlverişli şərait yarandı. Bura təkcə dövlət idarəçiliyi deyil, istər siyasi, istər mülki, istər qeyri-hökumət, istərsə də media-ekspert olsun, ictimai-siyasi və iqtisadi həyatın praktiki olaraq bütün səviyyələri daxildir. Bu gün Ermənistanın xarici siyasətində çeviklik, dayanıqlıq və diversifikasiyaya gəldikdə, bu problemin institusional həlli məsələsinə adekvat diqqət yetirilməlidir. Dövlətin xarici siyasətinin təhlükəsizliyinə, daxili siyasi məsələlərə görə məsuliyyət daşıyan hakim siyasi çoxluq ilk növbədə buna can atmalıdır”.
Nahid SALAYEV
