Qazaxıstandakı iğtişaşlardan istifadə edib bura ordu yeridən Rusiyanın yeni niyyəti üzə çıxıb. Söhbət Qazaxıstanı da İttifaq dövlətinə birləşdirmək arzusundan gedir. Artıq Kremlin “danışan dilləri” bu barədə açıq fikirlər səsləndirir.
Krım Slavyan Xalqları Assambleyasının həmsədri Roman Çeqrineç belə bir vaxtda bəyan edib ki, Qazaxıstanı Rusiya və Belarusun İttifaq dövlətinə birləşdirmək haqda düşünmək olar. Onun fikrincə, Qazaxıstan hazırkı vəziyyət fonunda Rusiya və Belarusla birlikdə İttifaq dövlətinin bir hissəsi ola bilər: “Məncə, postsovet məkanında hamı artıq başa düşür ki, Rusiyanın dəstəyi olmadan heç bir dövlət təkbaşına yaşaya bilməyəcək, ona görə də bizə birləşmək lazımdır”. Qeyd edək ki, analoji fikirləri Belarus lideri Lukaşenko səsləndirmişdi. Aleksandr Lukaşenko bu xüsusda qeyd edib: “Bu il heç də asan olmayacaq. Dünya ciddi şəkildə dəyişəcək. Dünya xalqların birləşməsi və dövlətlərin ittifaqı ilə dəyişəcək. Bizim kimi dövlətlərin tək halda yaşaması təkcə çətin deyil, mümkünsüz olacaq. Buna görə də mən suverenitet və müstəqilliyimizi saxlamaq üçün, dövlət olmağımız üçün olduqca sərt kurs seçdim. Amma ən yaxın dostlarımız, qardaşlarımızla sıx əlaqədə idik. Kimdir bu? Bu, Rusiyadır, Qazaxıstandır, Ukraynadır. Orda hazırda nə baş verdiyi vacib deyil. Orda insanlar çox yoxsuldurlar. Belə çox davam edə bilməz. Biz hər şey etməliyik ki, Ukraynanı qaytaraq”. Lukaşenko Ukraynada dini baxımdan da fərqlər yaradılmasına cəhd edildiyini xatırladıb və bildirib ki, buna Belarusda da 2020-ci ildə cəhdlər edilib: “Qazaxıstan olayları postsovet ölkələrinə Rusiya perimetri boyunca hücum cəhdidir. Bir daha təkrar edirəm: əgər Rusiya dağılsa, biz hətta hara düşəcəyimizi bilməyəcəyik, üstümüzdən sadəcə ayaqlayıb keçəcəklər. Buna görə də biz öz sivilizasiyamızın, pravoslavlığın mərkəzini və təkcə bunu yox, həm də Rusiya Federasiyasına daxil olan torpaqları qorumalıyıq”. Kremlin qeyri-rəsmi sözçüsü sayılan Moskva və bütün Rusiya patriarxı Kirill Qazaxıstanın tarixi rus torpağı olduğunu bildirib: “Biz hamımız bilirik ki, bir vaxtlar vahid və nəhəng ölkəmizin ərazisində bu gün ağır hadisələr baş verməkdədir. İnsanlar ağır vətəndaş qarşıdurması ilə üzləşiblər, qan axıdılır. Və bütün bunlar bizim lap yaxınlığımızda, tarixi rus torpaqlarında baş verir və buna görə də biz bütün bunlara, qan axıdılmasına, həmin toqquşmalara laqeyd qala bilmərik”.
Rusiya Dövlət Dumasının deputatı, korrupsiyaya qarşı mübarizə və təhlükəsizlik komitəsinin üzvü, hakim “Vahid Rusiya” partiyasının təmsilçisi Biysultan Hamzayev Qazaxıstanın Rusiyaya birləşdirilməsinə çağırıb. Deputat özünün sosial şəbəkə hesabında bildirib ki, Qazaxıstanın tarixi vətəni Rusiya ilə birləşməsinin vaxtıdır: “Mərkəzi Asiya rus torpağıdır! Sosial şəbəkələrdə Qazaxıstanın Rusiya ilə birləşməsi ideyasının müzakirəsi gedir. Şəxsən mənim, Rusiya vətəndaşının, siyasətdən və vəzifəsindən asılı olmayaraq tutduğu mövqe belədir. Qazaxıstanın tarixi Vətəni Rusiya ilə birləşdirilməsinə dair referendumun keçirilməsini dəstəkləyirəm”.
Rusiyanın Qazaxıstandakı səfiri Aleksey Borodavkin də bu müstəvidə mühüm fikirlər səsləndirib: “Gözümüzün qabağında dost, hətta qardaş ölkədə əsl faciə baş verdi. Silahlıların mütəşəkkil, yaxşı planlaşdırılmış reydi həyata keçirildi. Görünür bu, Qazaxıstanda daxili siyasi sabitliyin dağılmasına və ölkəmizin cənub sərhədlərində uzunmüddətli sabitliyin pozulmasına yönəlib. Lakin sui-qəsdçilərə planlarını həyata keçirmək qismət olmadı. Bu, Rusiyanın dostlarının azadlığına və təhlükəsizliyinə qəsd etməyə, Moskvanın xarici siyasət maraqlarının və müttəfiqlərimizin maraqlarının qırmızı xətlərini keçməyə cəsarət edənlər üçün dərsdir”.
Elə bunlar fonunda ABŞ-ın dövlət katibi Entoni Blinken CNN telekanalına müsahibəsində Rusiyanın Sovet İttifaqı dövründə mövcud olan nizamı bərpa etməyə “çalışdığını” bildirib və bunun Vaşinqton üçün qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb. Kremlin cavabı da gecikməyib. Rusiya Dumasının Təhlükəsizlik və korrupsiyaya qarşı mübarizə komitəsinin üzvü Adalbi Şxaqoşev bu xüsusda qeyd edib: “Rusiyanın digər ölkələrlə inteqrasiyası və MDB dövlətləri arasında təsirini gücləndirməsi Vaşinqtonu qorxudur. Ölkələr arasında inteqrasiya ildən-ilə dərinləşir, ABŞ isə bundan qorxur. Bu inteqrasiya praktik həyat baxımından tamamilə adekvatdır, obyektivdir və realdır – həm mədəni, həm siyasi, həm də müdafiə baxımından”. Deputat əlavə edib ki, Rusiyanın MDB ölkələri arasında təsiri yaxşı mənada artacaq və Vaşinqtonu da həyəcanlandıran məhz budur. Çünki ABŞ üçün indi daha güclü və çətin olacaq: “Rusiyanın MDB ölkələri içərisində təsirinin güclənməsi sözün yaxşı mənasında olacaq: bu təsir obyektiv əlaqələrdir – infrastruktur, dil, ənənə... Blinkeni də narahat edən odur ki, ABŞ hər keçən gün keçmiş Sovet İttifaqı ölkələrinə təsiri itirəcək, buna kimsənin şübhəsi olmasın”. Rusiya Siyasi Texnologiyalar Mərkəzinin birinci vitse-prezidenti Aleksey Makarkin isə qeyd edir ki, Rusiya indi Qazaxıstan rejimini xilas edir: “Qazaxıstan, təbii ki, Rusiyanın KTMT-dəki müttəfiqidir. Amma bununla yanaşı, Qazaxıstan Moskvanın çox hörmətlə və böyük emosiya ilə yanaşdığı bəzi tarixi məsələlərdə belə Rusiyadan uzaqlaşır. Təbii ki, Rusiya Qazaxıstanı özünə yaxınlaşdırmaq istəyərdi, amma hərbi əməliyyatlarla yox, siyasi yolla”.
Nahid SALAYEV
