Görkəmli qazax şairi, alimi, ictimai xadimi, türk xalqının tarixinə, etimologiyasına, dilinə yeni baxış olan “Az i Ya”nın müəllifi Oljas Süleymenovun Qazaxıstanda baş verən ağır proseslər zamanı meydanda görünməməsi, qazax xalqının səsinə səs verməməsi, qara sirr pərdəsi arxasında qalması Azərbaycanın sosial şəbəkə seqmentlərində kəskin sullar doğurur, ciddi müzakirə edilir, hətta onun bu davranışı tənqid edilir.
“Oljas Süleymenov haradadır, niyə qazax xalqının səsinə səs vermir” kimi sualları cavabsız qalır. Axı Oljas Süleymenov niyə susur? Hər kəsi bu düşündürür. O həmin Oljasdır ki, 1990-cı ilin 20 Yanvarında Sovet ordusunun Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi qanlı cinayətə susmayıb və səsini qaldırıb. Bu halda, öz xalqının faciəsinə, KTMT-nin qanlı caynağında can verən həmvətənlərinin səsinə niyə səs vermir? Qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycana aid sosial şəbəkə seqmentlərində O.Süleymenovla bağlı müxtəlif fikirlər yer alıb. Süleymenovu ittiham edənlər onun da Elbaşı Nazarbayev kimi xalqı meydanda tək qoyduğunu deyirlər.
“...Oljas Süleymenovun niyyəti, susqunluğunun səbəbi nədir?”
“Yeni Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Alqış Musayev “Kim bilir, bəlkə də onun başqa düşüncə və gözləntiləri var. Yeri gəlmişkən, 20 Yanvar hadisələri zamanı Bəxtiyar Vahabzadə Çingiz Aytmatova müraciət etmişdi ki, o da mövqe bildirsin. Aytmatov isə demişdi ki, “məni bu işlərə qatmayın”. Səbəbi bəlli idi: o, Nobel mükafatı almaq istəyirdi. Bəs Oljas Süleymenovun niyyəti, susqunluğunun səbəbi nədir? Hansı ki, bu gün Qazaxıstan ictimai rəyində “bu hadisələr 20 Yanvar - Bakı hadisələrinin təkrarıdır” düşüncəsi hökm sürür. Görəsən, Süleymenov niyə bu düşüncələrə önəm vermir - məhəl qoymur? Bəlkə, o da nə isə umur?” – deyə bildirdi.
“Heç Oljasın öz səsi eşidilmir...”
“Olaylar” qəzeti və eyniadlı informasiya agentliyinin rəhbəri, yazıçı-dramaturq Yunus Oğuz da O.Süleymenovun yoxluğuna “Bilən varmı Oljas Süleymanov hardadır” sualı ilə münasibət bildirib. Y.Oğuzun sualı ətrafında isə ciddi polemika yaranıb. “Turan Araşdırma Mərkəzi” İctimai Birliyinin sədr müavini Cavid İsmayıl “Dünən soruşmuşam. 85 yaşlı Oljas Süleymenov xəstədir. Bu hadisələr onun ləyaqətli qəlbini dayandırmasa yaxşıdır”, Samir İsmayıl adlı istifadəçi isə “maraqlı sualdır. Allah gunahımdan keçsin. Elə bilirdim dünyasını dəyişib. Amma bugünkü faciəyə münasibət bildirmirsə, elə dünyasını dəyişmiş kimidir”- deyə yazıb. Şahsuvar Muxtarov “çox güman ki, həm çox yaşlı, həm də xəstədir, əks halda bu dahi insan öz xalqının bu acınacaqlı günündə susa bilməz!”, Əli Nəcəfoğlu “Oljas bəy cəsur, qorxmaz türk oğlu türkdür. amma yaşlanıb, xəstəliklər ona yəqin ki, imkan vermir çıxsın xalqın qarşısına”, tanınmış qələm adamı Bəybala Mirzəyev “Düz 32 il bundan əvvəl bizim 20 Yanvar müsibətimizə, dərdimizə şərik olmağa ilk tələsənlərdən biri də ünlü qazax yazıçısı və ictimai xadimi Oljas Süleymenov olmuşdu. O, cəllad Qorbaçovun bizə qarşı törətdiyi qanlı qırğın barədə xəbər tutan kimi təcili surətdə Bakıya uçmuşdu və həmin günlərdə haqq səsimizi dünyaya çatdırmaq üçün əlindən gələni etmişdi. İnformasiya blokadasında boğulduğumuz bir məqamda xalqımızın bu böyük dostu 1990-cı ildə SSRİ Ali Sovetinin sessiyasındakı çıxışı zamanı erməni şovinizminə qarşı Azərbaycanın haqqını cəsarətlə müdafiə etməsi ilə əsl həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasına olduqca mühüm rol oynamışdı. İndi qazax türkləri də eynilə bizim kimi Qanlı Yanvar müsibəti yaşayırlar. Bəs, bizdən ora gedən, Oljas ağa ilə görüşən, qazax xalqına başsağlığı verən, qırğına etirazını bildirən bir yazar, bir şair varmı? Məsələn, məşhur sülhpərvərimiz Əkrəm Əylislidən niyə heç bir reaksiya yoxdur?”, “yazıçı - dramaturq Firuz Mustafa “heç Oljasın öz səsi eşidilmir, o ki qala başqası” deyə qeyd edib.
“Oljas Süleymenova zəng etdim, təəssüf ki, zəngimə cavab vermədi...”
Qazaxıstan hadisələri başlayandan bu günə qədər Azərbaycan yazıçı və şairləri, ictimai xadimləri Oljas Süleymenovu haraylayır, həm də oradakı proseslərə münasibət bildirirlər. Xalq yazçıları Anar, Çingiz Abdullayev, xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı və başqaları Qazaxıstanla bağlı paylaşımlar edib, açıqlamalar veriblər.
AYB sədri, xalq yazçısı Anar deyib ki, bu hadisə ilə bağlı Oljas Süleymenova zəng edib, amma cavab ala bilməyib: “...Bu hadisələrlə bağlı Oljas Süleymenova zəng etdim, təəssüf ki, zəngimə cavab vermədi. Qazaxıstan yazıçılarına məktub yazmışıq. Qəzetdə çap olunacaq”.
“Oljas Süleymenov bir neçə gündən sonra...”
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) birinci katibi Cingiz Abdullayev vaxtilə Sumqayıt və 20 Yanvar hadisələrindən sonra Oljas Süleymenovun Bakıya gəlməsini xatırladıb: “O vaxt Bakıya gəlmək mümkün deyildi. Oljas Süleymenov bir neçə gündən sonra Bakıya gələ bilmişdi. Hər yerdə komendant saatı idi. Moskvada bizi dəstəkləyən çıxışlar etdi. Hesab edirəm ki, bizim xalqımızı dəstəkləyən insan unudulmur”. Xalq yazıçısı qeyd edib ki, indi onlarda bu cür hadisənin baş verməsinə üzülür:“Mən də öz mövqeyim olaraq bildirirəm ki, bu qan niyə tökülməlidi? Xalqı dəstəkləyirəm, onlar bizim dostlarımızdır. Orada olmaq istəyərdim. Amma yalandan yazıblar ki, mən artıq ora getmişəm, ya da gedirəm. Hazırda Qazaxıstana olan bütün reyslər dayandırılıb. Oradakı dostlarımızla heç cür əlaqə saxlaya bilmirik. Ona görə sosial şəbəkə hesabımdan yazdım ki, həmişə qazax xalqı ilə olmuşuq, olacağıq da. Onlar bizim qardaşlarımız, bacılarımızdır. Biz həmişə onları dəstəkləyirik”.
Ç.Abdullayev KTMT hərbçilərinin Qazaxıstana yeridilməsinə münasibət bildirərkən qeyd edib ki, həmişə xarici qüvvələrin hansısa ölkəyə gəlişinin əleyhinə olub və 1990-ci ildəki hadisələrdən bəhs edən “Qara Yanvar” kitabının müəllifidir.
Gördüyümüz kimi, Azərbaycanda yazıçılar, şairlər həm sosial şəbəkələr üzərindən, həm də yerli media vasitəsilə Qazaxıstan proseslərinə öz münasibətlərini bildiriblər. Burada bir incə məqam var, hamı da istəyib ki, öz münasibətini, qazax xalqının ağrtı-acısına qəlbən şərik olduğunu Oljasa desin, Oljasa təsəlli versin, amma Oljas da sirr pərdəsi arxasında gizlənib və sükutu nə zaman pozacağı məlum deyil. Kaş ki, 20 Yanvar hadisələri zamanı qeyrət qılıncını sıyırıb Azərbaycana qahmar duran Oljas Süleymenov bu ağır gündə qazax xalqının yarasına da məlhəm olaydı. Xalqın siyasətçilərin bəyanatlarından çox Oljasın səsinə ehtiyacı var...
İradə SARIYEVA
