Məlum olduğu kimi, Ermənistanda ölkənin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) çərçivəsində Qazaxıstana kömək etməsi ətrafında müzakirələr səngimir. Ermənistanın bu prosesdə iştirakı və xüsusən də ora əsgər göndərməsi ölkə ictimaiyyəti tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Buna görə Paşinyan həm kəskin tənqid edilir, həm də lağa qoyulur. Bunu əsasən onunla əlaqələndirirlər ki, ötən il KTMT sərhədlə bağlı Ermənistanın müraciətinə məhəl qoymadı.
Bu arada ölkədə yaranan digər narahatlıq isə Qərblə bağlıdır. Qeyd edilir ki, Ermənistanın məlum addımından sonra Qərbdən ölkəyə maliyyə yardımlarının olacağına ümid etməyə dəyməz. Yəni Ermənistanın sözügedən oyunlarda iştirakına görə Qərbdən bu ölkəyə edilən yardımlar kəsilə bilər: “Bütün dünya bunu görür. O cümlədən ABŞ-da, Fransada. Biz onların hörmətini itirmişik. Qərbdəki siyasətçilər seçicilərin rəyindən çox asılıdır və bu ölkələrin vətəndaşları Ermənistanın geriyə nəhəng sıçrayış etdiyini indi izləyirlər. Qazaxıstanda baş verənlərdən Rusiya və Belarusun faydaları göz qabağındadır. Amma Ermənistana heç bir faydası yoxdur. Biz iqtisadi cəhətdən qazanmayacağıq. Gözlənilən yardımlar olmayacaq”.
Görünən odur ki, Qazaxıstan məsələsində Ermənistanın aşırı fəallığı Qərbin yardımları kəsəcəyi reallığını artırıb.
O baxımdan bunu ekspertlər necə dəyərləndirir?
“Ona görə ki, yardım tam kəsilsə, Paşinyan devriləcək”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov bunu istisna etmədi: “Ermənistan iqtidarının bu ölkədə Sorosçuların, əslində isə Rotşildlərin maliyyə dəstəyi ilə hakimiyyətə gəlməsi amili nəzərə alınarsa, Qərbin bu projedən imtina etməsi inandirici təsir bağışlamır. Əks halda bu, Qərbin, o cumlədən məlum qlobal maliyyə mərkəzlərinin Cənubi Qafqaz ugrunda geosiyasi rəqabətdən geri çəkilməsi kimi qəbul oluna bilər. Ermənistanı Azərbaycanla savaşa sürükləməkdə Qərbin, ilk növbədə Böyuk Britaniyanın məqsədi burada Türkiyə-Rusiya qarşıdurmasına nail olmaqdır. Tərəflər arasında münasibətlərdə gərginlik yaratmaqda məqsəd Rusiyanın Cənubi Qafqazda, Suriyada, Balkanlarda, nəhayət Ukrayna ətrafinda Türkiyə ilə münasibətlərini məlum qlobal maliyyə mərkəzlərinin maraqlar müstəvisi üzərinə gətirməkdən ibarət idi. Bu, perspektivdə Rusiyanın Avropanın enerji bazarindan sıxışdırılmasına, Avrasiya layihəsinin növbəti mərhələsinin realizə olunmasının qarşısının alınmasına hesablanmış siyasət idi. Lakin Putin bu tələyə duşmədi. O, Ermənistanı Azərbaycanla müharibədə məlum həddə qədər təkbətək qoyub məğlub olmasına dolayısı yolla töhfə verməklə, birincisi Qərbin məlum projesinin qarşısını aldı. İkincisi, Ermənistana onun Rusiyanın dəstəyi olmadan Azərbaycan və Türkiyə qarşısında duruş gətirə bilməyəcəyi mesajını verdi. Üçüncüsü, Ermənistan ordusunun məğlubiyyətinə şərait yaratmaqla Ermənistanı, onun guc strukturlarını, iqtisadiyyatını özünün təsir dairəsində saxlaya bildi. Dördüncüsü, Azərbaycan və Türkiyə ilə bölgə ilə bağlı maraqlarını qarşılıqlı güzəşt və əməkdaşlıq müstəvisi uzərində saxlaya bildi. Qərb isə, 2008-ci ildə Gürcüstan-Rusiya münaqişəsi dövründə olduğu kimi, deklarativ xarakterli bəyanatlardan uzağa gedə bilmədi. Ermənistanın KTMT-nin uzviü olaraq Qazaxıstana məhdud sayda hərbçilərini göndərməsi ilə bağli məsələyə gəlincə, bir sıra məsələləri nəzərə almaq lazımdır. Buna görə Qərbin maliyyə mərkəzlərinin Ermənistanla əməkdaşlıqdan tam imtina edəcəkləri ciddi təsir bağışlamır. Maliyyə yardımları azaldıla bilər, amma tam kəsilməyəcək. Ona görə ki, yardım tam kəsilsə, Paşinyan devriləcək. Bu da Qərbə sərf etmir”.
Politoloq hesab edir ki, Qərbdə seçkilərə elektorat amilinin təsirləri nəzərə alınarsa, nə ABŞ, nə Fransa, nə də AB-nin Ermənistanla əməkdaşlıqdan imtina edəcəkləri istisnadır: “Əvvəla, ABŞ, Fransa və AB-nin digər ölkələrində erməni diasporasının konqres, senat, habelə AB-nin parlamentinə təsir imkanları qalmaqdadır. Digər tərəfdən, Qazaxıstana hərbi quvvələrin yeridilməsi ilə bağlı qərar bu birliyin uzvü olan dövlət başçısının məlum müraciəti və təşkilatın yekdil qərarı əsasında həyata keçirilib. Ermənistan isə hazırda bu təşkilata sədrlik edir. Başqa bir tərəfdən, burada həlledici səs və mövqenin Rusiyaya aid olması nəzərə alınarsa, Ermənistanın iştirakı əsasən formal xarakter daşıyır”.
Politoloq onu da əlavə etdi ki, Qərb Ermənistanın Rusiyadan yetərincə asılı olmasının fərqindədir.
Vidadi ORDAHALLI
