ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri Linn Treysi növbəti dəfə saxtakarlığa yol verib. Belə ki, ermənipərəst mövqeyi ilə seçilən xanım səfir Yeni il və Müqəddəs Milad bayramı münasibətilə erməni xalqına ünvanladığı təbrik məktubunda tarixi təhrif edərək, Ermənistanı “zəngin mədəni ənənə”lərə və “çoxəsrlik tarix”ə malik ölkə kimi təqdim edib.
ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri xanım Treysi məktubunda istifadə etdiyi bu ifadə ilə tarixi gerçəkliyi görməzdən gəlib və heç bir çoxəsrlik dövlətçilik tarixinə malik olmayan Ermənistanın tarixini şişirdərək saxtalaşdırıb.
“…tarixi həqiqətin, gerçək tarixin təhrif edilməsidir”
AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, BAO başqanının Türk Dünyası ilə əlaqələr üzrə müavini, siyasi şərhçi Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ABŞ səfiri həmişə olduğu kimi bu dəfə də Ermənistanın tarixini şişirdib “qədimləşdirməklə” öz niyyətini ifadə edib. “ABŞ-ın Ermənistandakı səfirinin təbrik məktubunda bu cür ifadə işlətməsi yolverilməzdir, çünki Ermənistanın “çoxəsrlik tarix”ı yoxdur. Bu ölkənin “çoxəsrlik” tarixə malik olmasının ifadə olunması tarixi gerçəkliyin təhrif edilməsidir. Burada bir incə məsələ var - hazırda orada yaşayan hayların bu torpaqda tarixini “qədimləşdirmək”, süni şəkildə şişirtmək. Hayların indiki Ermənistan ərazisi ilə heç bir tarixi bağlılığı yoxdur. Parfiya dövründə burada Ərməniyyə çarlığı olub, digər kiçik çarlıqlar olubsa da, xüsusən də əgər söhbət Ərməniyyədən gedirsə, Ərməniyyənin əhalisi əsasən xristian türklər olub. Bilirik ki, Parfiya dönəmində Arşakilər sülaləsi idi və Parfiya dövlətini də idarə edən əsasən türklər olub, bir qismi isə farsdillilər idi. Amma onların arasında indiki haylar yox idi. Bu bir gerçəklikdir. Haylar da öz “tarix”lərini daha çox Parfiya dövründəki Ərməniyyəyə bağlayırlar. Sonradan həmin Ərməniyyə də xristianlığı qəbul etdi. Yəni bu anlamda ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri hesab edirsə ki, hayların “çoxəsrlik tarixi”, “ənənəsi” var, böyük yanlışlığa yol verir. Bu əsla elə deyil. İndiki haylar Azərbaycanın qüzeyi çar Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra dünyanın müxtəlif yerlərindən, xüsusən də Suriyadan, Hindistandan və başqa yerlərdən zaman-zaman bura gəliblər. Haylar bizim ərazilərə gəlmə olduqları ilə bağlı abidələr də inşa ediblər. Hətta Sovet dönəmində bu torpağa gəlmə olduqlarının 150 illiyini də qeyd ediblər. Səfir xanım bilməlidir ki, haylar bizim torpaqlara gəldikdən sonra buradakı xristian türklərin, xristian albanların mədəniyyətini, ənənələrini, tarixini mənimsəyiblər. Haylar xristian türklərin, albanların tarixini mənimsəyərək onun əsasında özlərinə tarix quraşdırdılar. Səfir də bilməlidir ki, Azərbaycan ərazisinə köçürülən haylar burada olan qədim dövlətlərə, yerli xalqların irsinə sahib çıxmağa başladılar. Bu səbəbdən də səfirin Ermənistanın “çoxəsrlik tarixi”ndən bəhs etməsi tarixi həqiqətin, gerçək tarixin təhrif edilməsidir. Bu cür yanaşma kökündən yanlışdır. Ermənistanla bağlı ABŞ-ın da öz maraqları var və ABŞ-da güclü hay lobbisi mövcuddur. Səfir həm ABŞ-ın, həm də hay lobbisinin maraqlarından çıxış edərək bu cür həqiqətə uyğun olmayan fikir işlədib”.
F.Ələkbərlinin sözlərinə görə, indiki Ermənistanda olan haylarla bu ərazinin heç bir tarixi bağı yoxdur, bu ərazilərdə qədim dövrlərdən hayların bura köçürülməsinə qədər xristian türklər yaşayıblar. Hayların isə onların dövlətçiliyini, mədəniyyətini mənimsədiyini deyən F.Ələkbərli deyir ki, bütün faktlar ortadadır, haylar da, haypərəstlər də uydurduqları tarixi birdəfəlik unutmalı və gerçəkliklərlə yaşamalıdırlar.
İradə SARIYEVA
