Məlum olduğu kimi, ötən ilin sonunda Rusiya Birləşmiş Ştatlar və NATO ilə müzakirə etmək istədiyi təhlükəsizlik şərtlərini açıqlayıb. Bu təkliflərə görə, NATO keçmiş sovet məkanında özünün bütün hərbi fəaliyyətlərini dayandırmalıdır.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin açıqladığı təkliflərə əsasən, NATO Ukraynada, Şərqi Avropada, Qafqazda və Mərkəzi Asiyada özünün bütün hərbi fəaliyyətlərini dayandırmalı, bütün mübahisələri güc tətbiq etmədən və dinc yolla çözməyə razılaşmalıdır. Təklif olunmuş saziş layihəsində NATO-nun genişləndirilməsinin dayandırılması, onun Moskvanın göstərdiyi bufer zonasında keçirdiyi hərbi təlimlərin ordu briqadası səviyyəsindən çox olmaması nəzərdə tutulur. Moskvanın təkliflərinə görə, NATO Rusiyanın ərazisini vura bilən bütün yerlərdə orta və qısamənzilli raketlərin yerləşdirilməsindən çəkinməlidir. Rusiya onu da bildirib ki, Birləşmiş Ştatlarla birbaşa dialoq və Ukraynanın NATO-ya daxil olmayacağına dair yazılı təminat istəyir. Artıq Qərb bu məsələlər ətrafında Rusiya ilə danışıqlara razılığını verib. Qeyd edək ki, Rusiya ilə ABŞ arasında təhlükəsizliklə bağlı danışıqlar yanvarın 10-da Cenevrədə başlayacaq. Ardınca məsələ yanvarın 12-də NATO Şurası – Rusiya iclası çərçivəsində Brüsseldə, bir gün sonra isə Vyanada müzakirə ediləcək. Bu arada yanvarın 12-də Cenevrədə Rusiya-NATO Şurasının iclası baş tutacaq. Görüşdə müzakirə ediləcək mövzular açıqlanıb. Müzakirə ediləcək mövzulara Avropada hərbi təhlükəsizlik məsələləri, həmçinin risqlərin azaldılması və hərbi şəffaflıqla bağlı tədbirlər daxildir. Ukraynada və ətrafındakı vəziyyət xüsusi olaraq müzakirəyə çıxarılacaq. Hesab edilir ki, Rusiya Ukrayna ilə bağlı Qərbdən istədiyini almasa, bu ölkəyə hərbi müdaxilə edəcək. Bu məqsədlə Rusiya Ukrayna ətrafında böyük sayda hərbi qüvvə cəmləşdirməyə davam edir. Ukrayna isə yaranmış durumda Qərbin hərbi dəstəyinə o qədər də ümid bəsləyə bilməz. Çünki NATO Ukraynaya görə Rusiya ilə vuruşmaq niyyətində deyil. Sadəcə, Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiq edilməsi gözlənilir. Bunu ötən ilin son günündə Rusiya lideri Vladimir Putinlə telefon danışığında ABŞ prezidenti Co Bayden də qeyd edib. O, Rusiya Ukraynaya təcavüz edəcəyi təqdirdə, Vaşinqton və müttəfiqlərinin qəti cavab verməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Lakin bu cavab yalnız yeni sanksiyaları özündə ehtiva edir.
Rusiya Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının sədri Andrey Kortunov da qeyd edir ki, ABŞ və digər NATO ölkələri Ukraynaya görə hərbi qarşıdurmaya girmək niyyətində deyil: “Rusiya tərəfinin məqsədi Qərb vasitəsilə Kiyevə siqnal göndərməkdir. Kiyev Donbasdakı vəziyyəti güc yolu ilə həll etməyə çalışarsa, o zaman 2008-ci ildə Saakaşvilinin aqibəti ilə üzləşəcək. Putin gözləyir ki, Bayden Zelenskiyə Donbasdakı vəziyyəti güc yolu ilə həll edəcəyi təqdirdə Qərbdən heç bir dəstək olmayacağını izah etsin”. Onun fikrincə, bu cür siqnallar Donbasın hərbi yolla həllini müdafiə edən siyasətçilər və hərbçilər üçün çəkindirici vasitə ola bilər: "Düşünürəm ki, Bayden də Ukraynaya belə bir siqnal göndərməkdə maraqlıdır, çünki ABŞ Ukrayna uğrunda döyüşmək fikrində deyil, ümumiyyətlə, NATO-ya üzv olan digər ölkələr də həmçinin. Burada heç kim Gürcüstan ssenarisinin təkrarlanmasını istəmir, hamı başa düşür ki, burada Azərbaycan ssenarisinin təkrarı baş verməyəcək, çünki Rusiya Donbasda çoxlu Rusiya vətəndaşının olduğunu nəzərə alaraq müdaxilə etmək məcburiyyətində qalacaq”. ABŞ hərbi kəşfiyyatının keçmiş zabiti, “Lindsey Group” mərkəzində strateji kəşfiyyat analitiki olan Rebekka Koffler isə yaranmış vəziyyətdə qeyd edir ki, Moskva ilə Vaşinqton arasında təhlükəsizlik danışıqlarının yanvarın 10-dan 13-nə qədər planlaşdırılmış raundunun necə yekunlaşmasından asılı olmayaraq Rusiyanın yaxın həftələrdə Ukraynaya hücum etməsi ehtimalı 50 faizi keçir. O qeyd edir ki, Rusiyanın Ukrayna ilə həmsərhəd cənub regionlarındakı səhra düşərgələrinə yerləşdirilmiş qoşunlardan 10 min hərbçinin daimi dislokasiya yerlərinə qaytarıldığı haqda bu günlərdə yayılmış xəbər aldadıcı manevrdir: “Çox güman bu, qoşunların yerdəyişməsidir və Rusiya ordusunun Ukrayna istiqamətində cəmləşdirilmiş birləşmələrinin hücum potensialını aşağı salmır. Hərbi ritorikanı gah artıran, gah azaldan və qüvvələrin düzülüşünü dəyişdirən Putin özünün əsl niyyətlərinin nədən ibarət olduğu barədə Vaşinqtonun beynini məşğul etməyə, hücum başlayanda taktiki gözlənilməzliyi təmin etməyə çalışır”. Amerikalı kəşfiyyatçı hesab edir ki, Putinin hərəkətə keçmək niyyəti şübhəsizdir: “O, özünün müdafiə nazirinin dili ilə Ukraynaya gözlənilən hücuma haqq qazandırıb. Rusiya prezidenti görünür belə hesab edir ki, ABŞ-da hakimiyyətdə Baydenin olmasından və Ukraynanın NATO-ya daxil olmamasından istifadə edib, onun şərq hissəsini götürmək olar. Son günlər ərzində Putinin və digər Rusiya rəsmilərinin NATO-nun Rusiyanı təhdid etdiyi barədə bəyanatları da müharibəyə bəhanə hazırlamaq məqsədi güdür. Rusiyanın təqdim etdiyi təhlükəsizlik təminatı sənədi layihəsinə necə cavab verilməsindən asılı olmayaraq, Kreml iddia edir ki, ABŞ onları aldadıb və nəticədə Vaşinqtona etibar etmək olmaz. Rusiyanın müdafiə nazirinin müavini bu vəziyyətdə NATO-nun Rusiya ilə yüksək intensivlikli irimiqyaslı münaqişəyə hazırlaşdığını deyib. Rusiya qoşunları üçün şaxta, həmişə olduğu kimi, qorxulu deyil. Görünür, Rusiya hesab edir ki, belə şaxtada Qərb Ukraynanın köməyinə gəlməz. Təəssüf ki, Bayden administrasiyasında özünü “ekspert” adlandıranlar Rusiya ilə münasibətləri “yenidən format etməyə” çalışırlar və bununla da Putinin tələsinə düşəcəklər”.
Samirə SƏFƏROVA
