Paşinyanın “Qarabağın statusu Azərbaycan Konstitusiyasına uyğun həll edilməlidir” sözlərindən sonra Xankəndidəki separatçılarla rəsmi İrəvan arasında qarşıdurma böyüyür: proses İrəvanın separatçıların arxasından çəkilməsi, Ermənistanın Azərbaycanla yekun sülh sazişi imzalamasına doğru gedir. Nikolun həqiqəti dilə gətirməsində öz maraqları da var. Separatçıları rusların “qucağına itələyir”, problemi Bakı və Moskvanın birbaşa məsələsinə çevirir.
Bu, iki hədəfə hesablanıb: rəsmi İrəvan Qarabağdakı ermənilərdən “dövlət” düzəldə bilməyəcəyini anlayır və öncədən məsuliyyəti rusların üzərinə yükləyir; oyundan çəkilməklə Bakı və Moskvanın üz-üzə gəlməsinə şərait yaradır. Paşinyanın bu gedişindən daha hansı nəticələri çıxarmaq olar?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, erməni cəmiyyətində Dağlıq Qarabağın statusu ilə bağlı yanlış düşüncə formalaşdırılıb: “Bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın özü də dəfələrlə bildirib.
Qeyd edək ki, Nikol Paşinyan Ermənistan parlamentinin iclasında Dağlıq Qarabağın status məsələsinə yenidən toxunub. Paşinyana görə, erməni ictimaiyyəti status məsələsinin mahiyyətini hələ də düzgün anlamır. Onun bu barədə fikirlərindən sitat belədir: “Erməni cəmiyyətində belə bir fikir formalaşıb ki, Dağlıq Qarabağın statusu Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi deməkdir. Kim deyir bunu? Əslində bu belə deyil. Dağlıq Qarabağ müstəqil olmaya da bilər. Bununla bağlı referendumun keçirilməsi özü bir tələ ola bilərdi. Ona görə ki, müharibədən qabaq danışıqlarda statusun müəyyən olunmasında Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı sakinlərinin də iştirak etməsi nəzərdə tutulmuşdu. Yəni bu prosesdə Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icması da yer alacaqdı. O ki qaldı referenduma, danışıqlarda və rəsmi sənədlərdə Dağlıq Qarabağda referendumun keçiriləcəyi barədə heç bir razılıq olmayıb”.
Paşinyanın bu açıqlaması önəmli bir açıqlamadır. Bu açıqlamanı uzun müddət radikal millətçilik ideyası ilə beyinləri yuyulan erməni ictimaiyyətini qəflət yuxusundan oyatmaq kimi nəzərdə tutmaq olar. Lakin Ermənistan dövlət rəhbərinin bu açıqlamasının arxasında başqa məqsədlər də var. Paşinyan addım-addım öz məqsədinə doğru gedir. Bu məqsəd nədən ibarətdir? Bu açıqlamalarla Paşinyan hakimiyyətini möhkəmləndirmək və siyasi rəqiblərini zəiflətməyə çalışır. Paşinyan ona qarşı olan müxalif qüvvələrin ideologiyasını şübhə altına alır və onların yanlışlığını tədricən erməni cəmiyyətinə anladır. Paşinyan Ermənistanda uzun müddət hakim kəsilmiş yanlış fikirləri və düşüncələri kökündən vurmaq niyyətindədir. Heç bir rəsmi sənəddə Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi və müstəqilliyə doğru aparacaq referendum barəsində bir kəlmə söz yoxdur. İndiki vəziyyətdə Qarabağda ermənilərə hər hansı status verilməsindən söhbət gedə bilməz. Ermənilər Azərbaycanın tərkibində yalnız etnik azlıq kimi yaşaya bilərlər.
Müharibə artıq gerçəkliyi dəyişib. 44 gün ərzində Ermənistan darmadağın olundu, Qarabağda qanunsuz erməni silahlı birləşmələri məhv oldu. Qarabağda yaşayan ermənilərin üçdə ikisi öz yerlərini tərk edib. Belə olan halda Qarabağda ermənilərə hər hansı status verilə bilməz. Azərbaycan Prezidenti çox doğru deyir ki, Qarabağın status məsələsi tarixə qovuşub”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
