Cənub qonşumuz İranla İsrail arasında münasibətlər əvvəlki kimi gərgin məcrada inkişaf edir. İranın nüvə proqramı ilə bağlı aparılan son danışıqlar da İsraili sakitləşdirməyib. İsrailin baş naziri Naftali Bennet çərşənbə günü bildirib ki, dünya gücləri İranla nüvə danışıqlarında daha iddialı mövqe tutmalıdırlar: “Əlbəttə ki, yaxşı razılaşma əldə etmək olar. İndiki dinamikada bu gözlənilirmi? Yox. Çünki daha sərt mövqe olmalıdır. İran çox zəif mövqedən danışıqlar aparır. Amma təəssüf ki, dünya özünü elə aparır, sanki hər şey əksinədir”.
İsrailin xarici işlər naziri Yair Lapid də İranın nüvə silahına sahib olmasına icazə verməyəcəklərini və nüvə danışıqlarında iştirak edən ölkələri, xüsusilə də ABŞ-ı açıq şəkildə məlumatlandırdıqlarını bildirib: "İranın nüvə proqramını dayandırmaq İsrailin əsas təhlükəsizlik və xarici siyasət sınağıdır". Avstriyanın paytaxtı Vyanada nüvə danışıqlarına qatılan, ABŞ başda olmaqla, bütün beynəlxalq güclərlə görüşdüyünü qeyd edən Lapid əlavə edib: “Bunu hər kəsə açıqladıq: İranın nüvə silahı ölkəsinə çevrilməsinə icazə verməyəcəyik. Prioritetimiz, təbii ki, beynəlxalq əməkdaşlıqla hərəkət etməkdir, lakin lazım gələrsə, özümüzü müdafiə etməkdən də çəkinməyəcəyik". Bunlara paralel olaraq İsrail İrana qarşı hərbi hazırlıqlarını da davam etdirir. Məlumata görə, bu fonda Təl-Əviv İrana hücum planı hazırlayıb və əsas plan 4 nüvə obyektinə hədəflənib. Hərbi mənbələr tərəfindən İsrail təhlükəsizlik qüvvələrinin İranın İsfahan, Ərak, Fordo və Nətənz nüvə obyektlərinə qarşı hava əməliyyatı həyata keçirəcəyi, hücumlarda 100-dən çox təyyarənin istifadə ediləcəyi və bu səbəbdən İsrail radar sistemlərinin nüvə obyektlərini yaxından izlədiyi bildirilir. İsrailin İrana hücuma hazırlaşmaq üçün Yunanıstan, İtaliya və İngiltərədə təlim mərkəzləri yaratdığı da bildirilib. Bundan əvvəl İsrail ordusu İranın nüvə obyektlərinə qarşı mümkün hücum ssenarisi çərçivəsində Aralıq dənizində, Yunanıstanın hava məkanında tarixinin ən böyük hərbi təlimlərindən birini keçirib. İranın “Hatəmül-Ənbiya” qvardiyasının mərkəzi qərargahının komandiri, general-mayor Qolaməli Rəşid bildirir ki, İranın nüvə və hərbi bazalarına İsrail tərəfindən hər hansı təhdid yaşıl işıq və ABŞ-ın dəstəyi olmadan mümkün deyil: “Əgər bu cür təhdidlər praktiki xarakter alacaqsa, İslam Respublikasının Silahlı Qüvvələri dərhal və qətiyyətlə bütün mərkəzlərə, bazalara, marşrutlara və məkanlara hücum edəcək. İsrail İslam Respublikasına qarşı pis niyyətli hərəkətlər etmək imkanını araşdırır. Rejimin danışıqlara zərər vurmaq məqsədi daşıyan zərərli hərəkətlərini nəzərə alsaq, bunun ehtimalı realdır. Əgər sionist rejimin məqsədi İranın nüvə obyektlərinə zərər verməkdirsə, bu, istər-istəməz, İranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə əməkdaşlığına mənfi və çəkindirici təsir göstərəcək”. Bunlar fonunda daha bir maraqlı məqam odur ki, bu günlərdə İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Suriyanın Latakiyə rayonundakı dəniz ticarət limanının ərazisinə dəqiq raket zərbələri endirib. Suriya mediası raket zərbələrinin hədəfinin limandakı konteyner meydançası olduğunu bildirir. Suriya ordusu hava hücumundan müdafiə sistemlərini işə salıb, amma yayılan kadrlardan görünür ki, İsrail raketlərinə qarşı effektiv ola bilməyib. Zərbələrin Aralıq dənizi üzərindən endirildiyi bildirilir, ehtimal ki, vurulan konteynerlərdə İrandan “Hizbullah”a göndərilən silah-sursat olub. Çünki raket zərbələrindən sonra limanda bir-birinin ardınca şiddətli partlayışlar baş verib. Bu durumda daha bir maraqlı məlumat ondan ibarətdir ki, Rusiya İsrailə qarşı İranın əlini gücləndirməya başlayıb. Belə ki, Rusiya İrana 24 ədəd Su-35S qırıcısı satmağa hazırlaşır. Bildirilir ki, 4++ nəsil qırıcıların İslam Respublikasına təchizatı gələn il başlayacaq. Müvafiq razılaşmanın Rusiya prezidenti Vladimir Putinin İrana səfəri zamanı imzalanacağı gözlənilir.Gələcəkdə İrana daha 12 ədəd belə qırıcının satılması nəzərdə tutulur ki, bununla da köhnəlmiş döyüş maşınlarından istifadə edən İran Hərbi Hava Qüvvələri öz arsenalını xeyli gücləndirə biləcək. Rusiya mediası yazır ki, Su-35 çox yüksək döyüş xarakteristikasına malikdir və İsrailin, Səudiyyə Ərəbistanının hərbi hava qüvvələrinə ciddi problem yarada bilər.
O da qeyd edilir ki, İran Rusiyadan “S-400 Triumf” zenit-raket komplekslərinin bir komplektini əldə etmək istəyir. Bu isə İrana İsrailin mümkün hava zərbələrindən qorunmaq üçün daha geniş imkanlar aça bilər. İran Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlanmasında əsasən şahın dövründə ABŞ-dan alınmış döyüş təyyarələri yer alır və onların istismar müddəti çoxdan bitib. Rusiya Raket və Artilleriya Elmləri Akademiyası prezidentinin müavini Konstantin Sivkov Kremlin yardımarı sayəsində İranın mövqeyinin əhəmiyyətli dərəcədə güclənəcəyini qeyd edir: “O da diqqətə alınmalıdır ki, dünyanın dörd ən böyük raket istehsalçısından biri olan İran İsraili Yer üzündən silə bilər. Tehran İsrailin təhdidlərini ciddiyə almır. İsrailin İrana qarşı hücum etmə ehtimalı çox zəifdir. Təl-Əvivin İranın konvensional yaxın mənzilli raketlərini dəf edə biləcək havadan müdafiə, yaxud raketdən müdafiə sistemi yoxdur. Tehranın İsrailin nüvə sistemləri və reaktorlarına həyata keçirəcəyi mümkün raket hücumu isə yəhudi torpağını yaşanmaz vəziyyətə gətirə bilər". Sivkov əlavə edib ki, hətta ABŞ müdaxilə etsə də, İrana müqavimət istənilən nəticəni verməyək: “Bu vəziyyətdə Rusiyadan alınan silahlarla İran daha da güclənəcək”. Hesab edilir ki, yaranmış vəziyyət və tərəflərin mövqelərini gücləndirməsi İran və İsrail arasında mümkün savaşın daha qanlı olmasına gətirib çıxaracaq. Hazırda Rusiya İranı, İsrail ABŞ-ı hərb müstəvisində gücləndirir.
Tahir TAĞIYEV
