Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətində olan Azərbaycan ərazilərində qeyri-adi vəziyyət yaranıb. Xankəndidə fəaliyyət göstərən oyuncaq rejim “hakimiyyətindən müxalifətinə qədər” Ermənistan hakimiyyətinə qarşı üsyan qaldırıb. Və belə vəziyyət 90-cı illərin əvvəllərindən bəri ilk dəfədir yaşanır.
Belə vəziyyətin yaranmasına isə baş nazir Nikol Paşinyanın son açıqlamaları səbəb olub. Paşinyan onu “Qarabağı Azərbaycana verməkdə” ittiham edənlərə cavab olaraq deyib ki, əslində onun hakimiyyətindən əvvəl də danışıqlarda yaranmış vəziyyət Dağlıq Qarabağın statusunun ancaq Azərbaycanın tərkibində mümkün ola biləcəyini təsdiqləyirdi. Paşinyanın sözlərinə görə, ona elə danışıqlar irsi miras qalmışdı ki, həmin vəziyyətdə Qarabağın ermənilərə aid olduğunu deyə bilməzdi. Paşinyan dolayısıyla bunu da deyib ki, indiki vəziyyətdə Dağlıq Qarabağın Azərbaycana aid olması ilə barışmaq lazımdır.
Lakin Xankəndidə gözlənilməz demarş baş verib, həm oyuncaq rejimə başçılıq edən Araik Arutyunyan, həm qondarma “parlament” Paşinyanın bəyanatlarını rədd edib, yenə də “arsaxın öz müqəddəratını təyin etməsindən” və digər bu kimi mənasız məsələlərdən danışıblar. Ermənistan mediası iddia edir ki, bu, Araik Arutyunyanı “hakimiyyətdən” kənarlaşdırmaq planının birinci mərhələsidir. Azərbaycan bu vəziyyətdən necə yararlana bilər?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiya sülhməramlılarının nəzarətindəki Azərbaycan ərazilərində fəaliyyətlərini davam etdirən separatçı tör-töküntüləri Paşinyanın Azərbaycanla yekun sülhə nail olmaq səylərindən elə də məmnun deyillər: “Paşinyan ya Qarabağ ermənilərini doğrudan da inkar edir və dəstəyi dayandırır, ya da Arutunyanla birgə blef edirlər… Paşinyanın davranışı, bəyanatları və hərəkətləri əsasında belə qənaətə gəlmək olar ki, o, Qarabağ ermənilərini tamamilə Rusiyaya təslim etməyə hazırdır. Bakı isə Qarabağda yaşayan ermənilərin taleyi ilə bağlı müəyyən qərarlar qəbul etmək məcburiyyətində qalacaq. Burada Rusiya amili böyük rol oynayacaq, çünki ermənilərin yaşadığı ərazilər hazırda tamamilə Rusiyanın nəzarəti altındadır. Separatçı liderlərin bəyanatı onu göstərir ki, Rusiyanın onları Azərbaycanla Ermənistan arasında ehtimal olunan sülh müqaviləsini tanımağa məcbur edəcəyi gözlənilən deyil. Onları bu sazişi tanımağa təhrik etməyəcək. Siyasi təhlilçi hesab edir ki, sülh müqaviləsi Dağlıq Qarabağda gerçək situasiyanı dəyişməsə də, erməni müxalifəti və separatçılar bunu Paşinyanın xəyanəti kimi qiymətləndirib, onun hakimiyyətdən devrilməsinə çalışacaqlar. Bu məsələdə yenə də əsas rol Kremlə məxsusdur. Kreml sülh müqaviləsi imzalanmamış Paşinyanı hakimiyyətdən devirməyə çalışacaq. Hər halda, sülh danışıqları getdiyi dövrdə onun hakimiyyətdə qalması Moskvanın maraqlarına uyğundur. Amma istisna deyil ki, iki ölkə arasında sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra onu hakimiyyətdən devirib, Moskvanın bir adamını hakimiyyətə gətirsinlər. Əslində bu vəziyyət Azərbaycan üçün də əlverişli şansdır. Ermənistanın separatçılardan əlini üzməsi Azərbaycana yerdə qalan ərazilərdə də tam suverenliyini bərpa etməyə şərait yaradır. Bunu qəbul etməyən ermənilərə qarşı isə antiterror əməliyyatları həyata keçirilə bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
