Rusiya və NATO arasında Ukraynaya görə yaranmış mübahisə daha da dərinləşməkdə, hətta savaş həddinə çatmaqdadır. Kreml bu fonda NATO-nu açıq şəkildə hədələyir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin qeyd edib ki, Kremlin NATO-nun Şərqə doğru genişlənməsinə reaksiyası çox fərqli ola bilər, qərar rus hərbi ekspertlərinin verdiyi təkliflərdən asılıdır: "Rusiyanın cavabı çox fərqli ola bilər. Bu, hərbi ekspertlərimizin mənə verəcəyi təkliflərdən asılıdır".
Putin bildirib ki, Rusiya diplomatik danışıqlarda nəticə əldə etmək üçün ABŞ və NATO-ya strateji təhlükəsizlik təminatları təklif edib: “Ancaq ümid edirəm ki, hər şeyə rəğmən, biz bu diplomatik proses baxımından nəyisə söndürmək və dayandırmaq üçün nəsə təklif etməmişik. Lakin diplomatik danışıqlarda, artıq dediyim kimi, hüquqi cəhətdən, təklif etdiyimiz sənədlər çərçivəsində nəticə əldə etmək üçün çalışacaq”. O, eyni zamanda qeyd edib ki, Rusiya ABŞ-ın dost olmayan addımlarına cavab olaraq uyğun hərbi-texniki tədbirlər həyata keçirəcək: “Qərbli həmkarlarımız açıq-aşkar təcavüzkar xətti davam etdirərsə, biz uyğun cavab olaraq hərbi-texniki tədbirlər görəcəyik. Dostca olmayan addımlara sərt cavab veriləcək. Rusiyanın suverenliyi və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bu istiqamətdə fəaliyyət göstərməyə tam haqqımız çatır”. Belə bir vaxtda Rusiya müdafiə nazirinin müavini Aleksandr Fomin xarici ölkələrin Moskvada akkreditasiya olunmuş hərbi attaşeləri üçün keçirdiyi brifinqdə bildirib ki, NATO Rusiya ilə genişmiqyaslı münaqişəyə hazırlaşır: “Blokun hərbi quruculuğu bütövlüklə Rusiya ilə yüksək intensivlikli hərbi konfliktə yönəlib”. Fomin vurğulayıb ki, NATO-nun doktrina sənədlərində, o cümlədən 2019-cu ilin hərbi strategiyasında Rusiya koalisyon təhlükəsizliyə birbaşa təhdid kimi göstərilir. Fomin bildirib ki, NATO-nun Şərqə ən əhəmiyyətli genişlənməsi 2002-ci ildə baş verib. Alyansın infrastrukturunun Rusiyanın qərb sərhədlərinə yaxınlaşmasının bir neçə dalğası zamanı blok öz döyüş potensialını xeyli artırıb: "2002-ci ildə Bolqarıstan, Latviya, Litva, Estoniya, Rumıniya, Slovakiya və Sloveniyanın alyansa qoşulması ilə bağlı danışıqlara başlanılıb. Onlar da 2004-cü ilin martında NATO-ya üzv olublar. Bu, NATO-nun ən böyük genişlənməsi mərhələsi olub. Bununla belə, blokun Şərq cinahında potensialı artıb". Onun sözlərinə görə, blokun sərhədləri min kilometrdən çox Şərqə doğru irəliləyib ki, bu da ona Rusiya ərazisindəki hədəfləri məğlub etmək üçün qeyri-strateji silahlardan istifadə imkanı verib: "Məsələn, Estoniyadakı hava bazalarından Sankt-Peterburqa minimum uçuş müddəti bir neçə dəqiqəyə endirildi. Kalininqrad vilayətinin çox hissəsi təkcə artilleriya sistemlərinin hədəf diarəsində idi. Şərqi Avropa ölkələrinin ərazisində xeyli sayda infrastruktur obyekti NATO-nun sərəncamına keçib ki, bu da qoşunların yerləşdirilməsi və köçürülməsi imkanlarını genişləndirib".
O qeyd edib ki, blokun arsenalına keçmiş Varşava Müqaviləsi ölkələrinin çoxlu sayda silahı, hərbi texnikası və insan resursları əlavə edilib: “NATO Baltik və Qara dənizlərdə yeni limanlara çıxış əldə edib, alyansın hərbi dəniz qüvvələrinin əməliyyat imkanlarını genişləndirib. Bu minvalla,“NATO-nun Şərqə doğru genişlənmə potensialı artıb və bu prosesə Rusiya Federasiyası təhrik etməyib. Son bir neçə ildə NATO Rusiyanın maraqlarına məhəl qoymayıb və Moskva əməkdaşlıq qurmağa çalışarkən bərabərhüquqlu dialoqdan imtina edir. Alyans ardıcıl olaraq Rusiyanın maraqlarına məhəl qoymayıb və mövcud problemlərin ədalətli müzakirəsindən yayınıb. Məsələn, 2009-cu ildə Rusiyanın 2008-ci ildə Gürcüstanda baş verən hadisələrin təsiri altında ikitərəfli münasibətlərin soyuması fonunda qarşılıqlı təhlükəsizlik təminatlarını gücləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş yeni hərtərəfli saziş bağlamaq təklifi rədd edilib".
Bütün bunlara cavab olaraq Rusiya Ukrayna sərhədləri boyu qoşun cəmləşdirməkdə davam edir və Qərb mənbələri cəmləşdirilən canlı qüvvənin sayının 350 minə çatacağını bildirir. Hətta hücumun hansı istiqamətdən başlayacağına dair məlumatlar da var. “The Washington Post” yazır ki, Rusiya Ukraynaya hərbi müdaxiləyə qərar versə, qoşunlar indiyədək təxmin edildiyi kimi qurudan - separatçıların nəzarətində olan Donbasdan və ya Krım istiqamətindən deyil, Azov dənizi üzərindən ilk həmləni edəcək. Belə ki, Azov dənizi sahilində Ukrayna ordusunun müdafiə istehkamları zəifdir və Rusiya desantı asanlıqla bu istiqamətdən quruya çıxaraq sürətlə yeni ərazilər tuta bilər. Ukrayna Müdafiə Nazirliyindən isə bildirirlər ki, hazırda Azov dənizi sahili boyu müdafiə istehkamları gücləndirilir. Bu arada sosial şəbəkələrdə Rusiya ordusunun yeni birləşmələrinin Ukrayna sərhədi istiqamətində hərəkətinə dair görüntülər yayılmaqdadır. Rusiyalı sosial şəbəkə istifadəçiləri Novozıbkov dəmir yol stansiyasına çoxsaylı hərbi texnikanın boşaldıldığını bildirir. Bu stansiya Ukraynanın Çerniqov vilayətindən cəmi 66 kilometr məsafədədir. Ehtimal edilir ki, həmin texnika Çerniqov vilayəti ilə həmsərhəd Klimovo şəhəri ətrafında yaradılan yeni səhra düşərgəsinə cəmləşdirilir. Bununla yanaşı, Rusiya mənbələri Ukrayna sərhədlərinə tərəf “Buk-M3” və S-350 “Vityaz” zenit-raket komplekslərinin yeni diviziyonlarının hərəkət etdiyini bildirirlər. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolardan birində Moskva ətrafındakı hərbi hissələrdən birindən S-400 “Triumf” zenit-raket komplekslərinin Ukrayna istiqamətində hərəkət etdiyinə dair görüntülər yayılıb. Xatırladaq ki, ABŞ kəşfiyyatı Rusiyanın Ukrayna üzərinə hücuma fevralın sonlarında, yanvarın əvvəllərində başlaya biləcəyinə dair xəbərdarlıq yayıb. Bunu Ukrayna tərəfi də istisna etmir. Amerikalı politoloq Çak Devor bu fonda qeyd edir ki, Co Bayden və onun administrasiyasının qlobal çağırışlara ləng reaksiyası təhlükəli nəticələrə, o cümlədən müharibəyə gətirib çıxaracaq: “Baydenin yöndəmsizliyi Çin və Rusiyanı qətiyyətli və təcavüzkar addımlar atmağa sövq edir. Bu fonda dünyada Ukraynaya görə müharibə başlaya bilər, Amerika və onun müttəfiqləri isə tamam nüfuzdən düşəcək”. Onun sözlərinə görə, dünya təkcə Ağ Evin prosesləri düzgün analiz edə bilməməsi səbəbindən deyil, eyni zamanda çevik reaksiya verməməsindən dolayı da təhlükəli vəziyyətdədir.
Ramil QULİYEV
