“Bu 17 il ərzində dəfələrlə bizə müxtəlif yerlərdən, xarici dairələrdən belə siqnallar gəlirdi ki, indi beş rayonu alın, bununla da kifayətlənin”. Bunu Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, işğalda olan rayonların Azərbaycana qaytarılması məsələsi danışıqların mərkəzində yerləşirdi: “Bu, bizim mövqeyimiz idi. Ancaq burada da mərhələli həll nəzərdə tutulurdu. Biz də bunun tərəfdarı idik. Birinci mərhələdə 5 rayonun Azərbaycana qaytarılması, ikinci mərhələdə isə Laçın dəhlizi istisna olmaq şərtilə Kəlbəcər və Laçın rayonunun Azərbaycana qaytarılması. Ermənistan tərəfi hər dəfə məsələ qaldırırdı ki, əgər bu 7 rayon Azərbaycana qaytarılacaqsa, mütləq Dağlıq Qarabağın statusu eyni vaxtda öz həllini tapmalıdır.
Mən deyə bilərəm, bu 17 il ərzində dəfələrlə bizə müxtəlif yerlərdən, xarici dairələrdən belə siqnallar gəlirdi ki, indi beş rayonu alın, bununla da kifayətlənin. Siz müharibədə məğlubiyyətə uğramısınız, Ermənistan müharibədə, - Birinci Qarabağ müharibəsi nəzərdə tutulurdu, - qələbə qazanıb. Siz reallıqlarla razılaşın. İndi beş rayon ki, sizə vəd verilir, o da böyük şeydir, siz onu alırsınız, Laçın, Kəlbəcər də qalsın sonraya, siz nə vaxt müstəqillik versəniz Dağlıq Qarabağa, o vaxt da o rayonların bir hissəsi sizə qayıda bilər. Mən isə həmişə deyirdim ki, Laçın, Kəlbəcər və Şuşa Azərbaycana qayıtmasa, heç bir razılaşma ola bilməz. Mənim mövqeyim xarici ölkələrdə bir çoxlarını qıcıqlandırırdı. Mən deyirdim ki, bizim ərazi bütövlüyümüz bərpa edilməlidir. Deyirdim ki, müharibə variantı heç vaxt istisna olunmur”.
Bəlli olur ki, müəyyən xarici dairələr Qarabağ məsələsinin ədalətli həllində maraqlı olmayıblar. Azərbaycan tərəfinin haqlı tələblərindən qıcıqlanıblar. Maraqlıdır, xarici dairələrin belə ədalətsiz mövqe sərgiləməsi nədən qaynaqlanır?
“Dövlətimiz ordu quruculuğu, dünyaya inteqrasiya, inkişaf sayəsində bölgədə yeni siyasi reallıqlar yaratmağı uğurla başa çatdırdı”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Birinci Qarabağ savaşının nəticələri Azərbaycana təzyiq etmək üçün bir çox böyük dövlətin əlində bir vasitə idi: “Hesab edirdilər ki, müharibəni uduzduğuna görə Azərbaycan güzəştə getməlidir. Həmin dövlətlər Ermənistanı maşa kimi istifadə edərək, Cənubi Qafqazda siyasi maraqlarını təmin etmək üçün bütün vasitələrdən istifadə edirdilər. Ermənistan bu proseslərdə oyuncaq dövlət olaraq, "qalib dövlət" eyforiyasında özünün məğlubedilməz mifini yaratmaqla məşğul idi. Ermənistana 1991-ci ildən rəhbərliyə gətirilən bütün şəxslər elə bir siyasət aparırdılar ki, guya ermənilər dünya siyasətinə istənilən təsiri edə bilər. Ermənilərə bu "gücü" böyük dövlətlər verərək, öz çirkin məqsədlərini həyata keçirmək istəyirdilər. Məsələnin əsl mahiyyəti ondan ibarət idi ki, böyük güclər 1990-cı illərdə ermənilərdən isrifadə edərək, Azərbaycanın bir hissəsini işğal etmək, digər bölgələrdə xaos, anarxiya yaratmaqla rahat şəkildə ölkəmizin sərvətlərini ələ keçirib talamaq məqsədi güdürdülər. Həqiqətən münaqişənin ilk illərində bu çirkin siyasətin bir hissəsini həyata keçirə bildilər. Azərbaycanın bir hissəsini erməniyə dəstək verməklə işğala məruz qoydular. Sonrakı dövrlərdə, yəni 28 il ərzində bu güclərin işi-gücü Azərbaycana təzyiq etmək oldu. Onlar hesab edirdilər ki, Azərbaycan məğlub tərəf olduğuna görə güzəştə getməlidir. Ancaq Azərbaycan dövləti illərdir ordu quruculuğu, dünyaya inteqrasiya, inkişaf sayəsində bölgədə yeni siyasi reallıqlar yaratmağı uğurla başa çatdırdı. Bütün dünyaya, eyni zamanda, Ermənistana sübut etdi ki, böyük dövlətlərin əlində alətə çevrilməyin nəticəsi belə olur. Nəticədə xarici qüvvələrin çirkin planları fiaskoya uğradı. Ona görə də erməniyə dəstək verən dövlətlər bu reallıqlarla barışmalı, bölgədə təhlükəsizlik, sabitlik üçün yaradılmaqda olan yeni siyasi düzənə maneçilik etməməlidirlər”.
Sədr müavini hesab edir ki, əks təqdirdə bu onların ziyanına olar.
Vidadi ORDAHALLI
