Diilər əzbəri olan şeirlər var, dərin heç nə ifadə etmir. Bilmirəm dillər əzbəri olmasının səbəbi nədir? Bəlkə o şeiri yazdıran niyyətdir, şeirin özündən gözəl niyyət; təxminən uşaq qığıltısı kimi, heç nə anlamasan da özünü elə aparırsan, sanki başa düşürsən; halbuki bildiyin tək şey var, o da uşağın saflığı, təmizliyidir. Dillər əzbəri olan şeirlər var, dərin heç nə ifadə etmir. Bilirsən səbəbi nədir. Vərdişlərimiz.
Dillər əzbəri olmayan şeirlər var, dərin mətləbləri gizlədir, oxuyanda ilk dəfə olduğun şəhər, ilk dəfə keçdiyin küçə kimi dörd gözlə baxırsan ona, seyr edirsən, nə vaxtsa bildiyin həyat hadisələrini o şəhərdə, o küçədə bir ayrı cür yaşamaq, anlamaq istəyirsən; yaxud yaşayırsan, anlayırsan.
Halbuki, bütün şeirlərin sözləri, lüğət tərkibi eynidir, amma o sözlərin, o sözləri təşkil edən hərflərin
arasında gözəgörünməz bir bağ, zəncir, əlaqə var. O əlaqənin adı şairdir.
Görünür şairin bir adının, bəlkə də əsas adının medium (əlaqəçi) olması təsadüfi deyil:
Dost düşməni,
işıq qaranlığı tanımır.
*
Bağlı yolum da açıldı,
gedəsi halım qalmadı.
Uçmağın anı yetişdi,
amma qanadım çıxmadı.
Mən gedərəm,
dərdim qalar,
çəkərsənsə,
halal olsun.
Baş daşım yox,
başım üstə
bitərsənsə,
Ele hey sorursan:
kimə söyləmək istərsən
ən əziz sözünü,
vəsiyyətini son kərə?
Necə deyim,
hansı olayı xatırlayım,
salamat qalmış
hansı bir günün adını çəkim,
keyfinin hansı çağında
o sözün üzünü göstərim sənə?
Sən də baxıb kövrələsən,
ya da acığın tuta özünə.
Sitat elədiyim bu parçalar Dəyanət Osmanlının son günlər oxuduğum şeirlərindəndi. Vəzndə zindan ağırlığı olan şeirlər.
Onun adını ilk dəfə 90-ların sonlarına doğru eştimişdim. Eşitmişdim dediyim şeirlərini oxumuşdum deməkdi. Xanəmirlə birlikdə bir ədəbi qrup da yaratmışdılar, indi dəqiqliklə deyə bilmirəm... ya “2+”, ya “mistik” sözünün də əlavə olunduğu başqa bir addı.
Həmişə zahirən sakit, bir az da sanki tərki-dünya görmüşəm onu; hərçənd daxilən elə də sakit adam olmadığını həmişə hiss eləmişəm. Belə adamların təlatümləri şeirlərinə hopur adətən.
İndi Dəyanətin 60 yaşı tamam olur. Buna yalnız bir səbəbdən inanmaq istəmirəm: Dəyanət o azsaylı şairlərimizdəndir ki, hələ müstəqilliyimizin ilk illərindən sırf etik və ideoloji planda öz hədəflərini bəlirləmişdi, belələri “yox!” dərəcəsində azdı; üstəgəl, estetik mənada çox fərqliydi; indi onun 60-a qədəm basdığını qəbullananda mən ədəbiyyata yeni atıldığım vaxtlardakı o fərqli dövrün qocalmasa da yaşlaşdığını, tarixə çevrildiyini qəbullanmalı oluram.
Bu hissəni diqqətlə oxuyun:
Bildinmi nələr oldu,
sənin ayrılıqdan sonrakı sevincin,
sevginin yasından çıxmış
tənhalığım mənim
bir-birini bağışlayıb, bir-birinə sarıldı.
Bu taleni, əqlinəticəni yaşamağı demirəm, amma təkcə bu bəndi yazmaq üçün ədəbiyyatla məşğul olmağa dəyərdi.
Səlim Babullaoğlu
Şair-tərcüməçi
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi
