İsrailin siyasi və təhlükəsizlik dairələrində İranla bağlı proseslər fonunda ABŞ-ın mümkün hərbi eskalasiyası ilə bağlı gözləntilər artır. İsrailin yüksək vəzifəli mənbələri hesab edirlər ki, danışıqlar yenidən uğursuz olarsa, Amerika prezidenti hərbi əməliyyatlara əl ata bilər.
Bu qiymətləndirmələr İsrail liderləri ilə məsləhətləşmələr üçün gələcəyi gözlənilən Donald Trampın elçisi arasında görüş ərəfəsində səsləndirilir. Həmsöhbətlərin sözlərinə görə, Qüds Tehranla dialoqun tərəflər arasında fundamental fikir ayrılıqları səbəbindən nəticəsiz başa çatdığı əvvəlki təcrübəyə əsaslanır. Mənbələr qeyd edir ki, irəliləyiş olmasa, diplomatik yol sonda tükənə bilər. İsrail hesab edir ki, bu halda Ağ Ev İrana təsir göstərmək üçün əsas vasitə kimi gücə etibar edə bilər.
“Reuters” agentliyinin İranın altı hazırkı və keçmiş rəsmisinə istinadən verdiyi məlumata görə, məsələ yüksək səviyyəli rəhbərliyin iştirak etdiyi qapalı görüşlərdə müzakirə olunub. Mənbələrə görə, Ali Rəhbər Əli Xameneiyə yanvar ayında baş verən basqılardan sonra ictimai narazılığın kritik həddə çatdığı barədə xəbərdarlıq edilib. Agentliyin mənbələri iddia edir ki, 1979-cu il İslam İnqilabından bəri ən qanlı olan hökumət əleyhinə etirazların son zamanlar qəddarcasına yatırılması əks təsir göstərib. Onlar hesab edirlər ki, təhlükəsizlik qüvvələrinin hərəkətləri əsas maneəni - əvvəllər əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsinin hökumətə açıq şəkildə qarşı çıxmasının qarşısını alan qorxunu zəiflədib. İran rəhbərliyi daxilində ABŞ-ın mümkün zərbələrinin cəmiyyətin konsolidasiyasına deyil, kütləvi etirazların yeni dalğasına səbəb ola biləcəyi və hakimiyyətin sabitliyini təhdid edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.
Rəsmilər Xameneiyə əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsinin yenidən təhlükəsizlik qüvvələri ilə qarşılaşmağa hazır olduğunu və hətta məhdud ABŞ zərbəsi də daxil olmaqla xarici təzyiqlərin etirazçıları cəsarətləndirə biləcəyini bildiriblər. Bir mənbəyə görə, xarici hücumların və küçə etirazlarının birləşməsi hakim sistemin çökməsinə səbəb ola bilər ki, guya İslam Respublikasının müxaliflərinin də istədiyi məhz budur. Bu etiraflar İran hakimiyyəti daxilindəki gizli qorxuları əks etdirir və Tehranın həm etirazçılara, həm də Vaşinqtona qarşı inam və sərtlik nümayiş etdirən ictimai ritorikası ilə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir. Mənbələr Xameneyinin bu cür xəbərdarlıqlara necə cavab verdiyini açıqlamaqdan imtina ediblər.
Tahir TAĞIYEV
