Vüsalə Ağabəyli: “Ən problemli məqam isə ondan ibarətdir ki, belə ciddi dəyişikliklər barədə uzun müddət rəsmi və aydın izah verilmədi”
“Azərbaycan Mədəniyyəti-2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası qəbul olunandan iki həftədən artıq vaxt keçib. Amma hələ də ortada belə bir fikir dolaşır ki, orta məktəblərdə tarix və ədəbiyyat dərsləri vahid mədəniyyət fənnində birləşdiriləcək. Hər kəs bir söz deyir, konsepsiyanın icrasına məsul olan Elm və Təhsil Nazirliyinin və Mədəniyyət Nazirliyinin isə məsələ ilə bağlı yekdil mövqeyi yoxdur.
Burada çoxlu fərqli baxışlar, yanaşmalar, narazılıqlar var. Elm və Təhsil Nazirliyi hələ ədəbiyyat və tarix fənnlərinin mədəniyyət fənninin daxilində birləşib birləşməyəcəyi barədə ətraflı mövqe bildirməyib. Mədəniyyət Nazirliyi də yeni fikir bildirib. Mədəniyyət nazirinin müşaviri Cəsarət Valehov deyib ki, ədəbiyyat və tarix dərslikləri birləşdirilə bilməz.
Onun sözlərinə görə, nazirlikdə hansısa dərslərin ləğvi, dərsliklərin birləşdirilməsi kimi bir məlumat yoxdur.
Olmazdı ki zamanında buna rəsmi izah veriləydi? Yəni bu qədər söz söhbət, fikir ayrılığı, hərc-mərclik olmadan bu məsələyə izah vermək olmazdımı?
“Əvvəlcədən izah olunmalı, müzakirəyə açılmalı, mütəxəssislərin rəyi nəzərə alınmalıdır”
Filologiya elmləri doktoru, dosent Vüsalə Ağabəyli baki-xeber.com-a bildirdi ki, ümumilikdə Mədəniyyət Konsepsiyasının qəbul olunması müsbət addımdır. “Cəmiyyətin mədəni inkişafını sistemli şəkildə düşünmək, mədəni dəyərləri strategiya səviyyəsinə qaldırmaq, mədəniyyəti erkən yaşlardan təbliğ etmək və tədrisə gətirmək vacib və zəruridir. Bununla yanaşı, belə konsepsiyalar həyata keçirilərkən, ən əsas da, təhsil kimi həssas sahələrə toxunarkən xüsusilə ehtiyatlı və şəffaf davranılmalıdır.
Tarix və ədəbiyyat dərslərinin vahid “mədəniyyət” fənnində birləşdirilməsi ideyası isə ciddi mühakimə tələb edir. Tarix və ədəbiyyat fənləri sadəcə mədəniyyətin tərkib hissələri deyil, onlar öz metodologiyası, məqsədi və elmi məntiqi olan müstəqil fənlərdir. Tarix hadisələri səbəb–nəticə əlaqələri, zaman ardıcıllığı və faktoloji dəqiqlik üzərində qurur. Ədəbiyyat isə estetik düşüncəni, dil duyumunu, fərdi və kollektiv yaddaşı formalaşdırır. Bu iki sahəni bir fənn daxilində “ümumiləşdirmək” onların hər ikisini səthiləşdirmək riski yaradır”.
V.Ağabəyli qeyd etdi ki, əlbəttə, tarix və ədəbiyyat arasında əlaqə var və bu əlaqə tədris vasitəsilə daha yaxşı qurula bilər. “Amma bu, fənlərin ləğvi və ya süni birləşməsi hesabına yox, interdisiplinar yanaşma, mövzu paralelliyi və proqramlararası əlaqələr yolu ilə edilməlidir. Mədəniyyət anlayışı isə çərçivə və kontekst kimi təqdim olunarsa, həm tarix, həm ədəbiyyat, həm mədəni identikliyi əlaqələndirərək tədris olunarsa, daha sağlam nəticə verə bilər.
Ən problemli məqam isə ondan ibarətdir ki, belə ciddi dəyişikliklər barədə uzun müddət rəsmi və aydın izah verilmədi. Təhsil sahəsində aparılan istənilən islahat ictimaiyyətə əvvəlcədən izah olunmalı, müzakirəyə açılmalı, mütəxəssislərin rəyi nəzərə alınmalıdır. Əks halda, qeyri-müəyyənlik narazılıq və inamsızlıq yaradır.
Nəticə etibarilə, mədəniyyət konsepsiyası, onun təbliği və tədrisə tətbiqi vacib məsələdir, lakin tarix və ədəbiyyatın vahid mədəniyyət fənnində birləşdirilməsi nə elmi, nə də pedaqoji baxımdan əsaslandırılmış görünür. Əlbəttə ki, ayrıca "Mədəniyyət" fənni tədris edilə bilər ki, bu fənn öz-özlüyündə bir çox sferalara toxuna bilər. Təhsildə islahatın yolu sadələşdirmə yox, dərinləşdirmə, səssizlik yox, açıq dialoq olmalıdır. Bu cür fundamental məsələlərdə qeyri-müəyyənlik yox, institusional məsuliyyət və açıq kommunikasiya daha düzgün effekt verir”-deyə V.Ağabəyli dedi.
İradə SARIYEVA
