Xamnei deyib ki, Amerikanın İrana yönələn hücumu regionda müharibəyə gətirib çıxaracaq və bu açıqlama əsasən çəkindirmə və xəbərdarlıq məzmunu daşıyır. O bununla demək istəyir ki, ABŞ-ın İrana qarşı mümkün hərbi addımı sadəcə iki dövlət arasında məhdud bir toqquşma kimi qalmayacaq. İran özünü regionda tək bir aktor kimi görmür və uzun illər ərzində formalaşdırdığı siyasi, hərbi və ideoloji təsir şəbəkəsinə güvənir. Buna görə də İrana edilən hücum avtomatik olaraq onun regional maraqlarına, müttəfiqlərinə də təsir edəcək və qarşıdurmanın miqyası genişlənəcək.
Belə bir vəziyyətdə İranın cavabı yalnız birbaşa ABŞ hədəflərinə yönəlməyə bilər. Daha real görünən gözlənti ondan ibarətdir ki, Tehran asimmetrik vasitələrdən istifadə edərək regionun müxtəlif nöqtələrində gərginliyi artıra bilər. Livandakı Hizbullah İsrailə qarşı daha aktiv mövqe tuta bilər, Yəməndə husilər Qırmızı dəniz və Körfəz bölgəsində təzyiqi gücləndirə bilər, İraq və Suriyadakı İrana yaxın silahlı qruplar isə ABŞ qüvvələrini və obyektlərini hədəfə ala bilər. Bu isə münaqişəni tək bir cəbhədən çıxarıb paralel və çoxsaylı qarşıdurmalar şəklinə sala bilər.
Digər tərəfdən ABŞ-la müttəfiq olan ölkələr də bu prosesdən kənarda qala bilməz. İsrail İranı əsas təhlükə mənbəyi kimi gördüyü üçün müharibəyə birbaşa və ya dolayı yolla cəlb oluna bilər. Körfəz ölkələri isə öz ərazilərində yerləşən ABŞ hərbi bazalarına görə risk altına düşə və ya münaqişənin tərəflərindən birinə çevrilə bilər. Bu da regionda enerji təhlükəsizliyinə, ticarət yollarına və ümumi siyasi sabitliyə ciddi zərbə vura bilər.
Xamneinin əsas mesajı ondan ibarətdir ki, İrana qarşı hərbi variantın dəyəri çox yüksəkdir və belə bir addım nə sürətli, nə də nəzarət edilə bilən nəticələr verər. Əksinə, Yaxın Şərqdə onsuz da həssas olan tarazlıq pozular, münaqişə genişlənər və nəticədə uzunmüddətli, genişmiqyaslı və təhlükəli bir regional müharibə risqi yaranar.
Akif NƏSİRLİ
