Nəsimi Məmmədli: "Rejimin əsas hərbi və ideoloji dayaqlarını sarsıdacaq məhdud hərbi əməliyyatlar da mümkün ssenarilər sırasındadır"
Bəzi siyasi ekspertlər hesab edir ki, ABŞ-ın silahlı qüvvələri Hörmüz boğazını nəzarətə götürə və orada İrandan neft ixrac edən ölkələrin gəmilərinə məhdudiyyət qoya bilər. Bu ehtimal nəzəri baxımdan mümkündür, lakin praktikada olduqca riskli və çətin bir ssenari sayılır. Hörmüz boğazı beynəlxalq sulara aid strateji ərazidir və dünya neft ticarətinin mühüm hissəsi məhz bu marşrutdan keçir. ABŞ-ın orada birtərəfli şəkildə nəzarət yaratması beynəlxalq hüquq, müttəfiqlərlə münasibətlər və qlobal iqtisadi sabitlik baxımından ciddi problemlər doğura bilər.
ABŞ hərbi baxımdan belə bir addımı atmaq gücünə malikdir, amma siyasi iradə məsələsi daha mürəkkəbdir. Bu cür addım İranla birbaşa hərbi toqquşma riskini kəskin artırar. İran boğazı tam bağlamaq gücündə olmasa da, raketlər, dəniz minaları və sürətli katerlər vasitəsilə ciddi təhlükə yarada bilər. Bu isə regionda genişmiqyaslı hərbi eskalasiyaya səbəb ola bilər.
ABŞ İrandan neft ixrac edən ölkələrin gəmilərinə məhdudiyyət qoyarsa, bu yalnız İranı deyil, eyni zamanda Çin, Hindistan və Avropa ölkələri kimi əsas istehlakçıları da təsirləndirər. Nəticədə neft qiymətləri sürətlə yüksələr, qlobal inflyasiya artar və dünya iqtisadiyyatında ciddi qeyri-müəyyənlik yaranar. ABŞ-ın müttəfiqlərinin belə bir addımı açıq şəkildə dəstəkləməsi də şübhəlidir.
Politoloq Nəsimi Məmmədli Bakı-Xəbər qəzetinə açıqlamasında bildirir ki, ABŞ-İran münasibətlərində gərginlik elə bir səviyyəyə çatıb ki, tərəflərin bir-birinə qarşı ən ağılasığmaz addımlar atması ehtimalı getdikcə artır. Onun sözlərinə görə, ABŞ hələlik İrana qarşı genişmiqyaslı quru əməliyyatlarına başlamaq niyyətində olmasa da, İran ərazisində seçilmiş hərbi obyektlərə aviasiya zərbələri endirilməsi istisna deyil: "Xüsusilə uranın zənginləşdirildiyi ehtimal olunan obyektlər və ballistik raketlərin istehsal edildiyi müəssisələr hədəf seçilə bilər. Bununla yanaşı, rejimin əsas hərbi və ideoloji dayaqlarını sarsıdacaq məhdud hərbi əməliyyatlar da mümkün ssenarilər sırasındadır."
Siyasi şərhçi vurğulayır ki, dünya neft ticarətinin təxminən 20 faizinin daşındığı Hörmüz boğazının tam və ya qismən bağlanması təkcə ABŞ, Britaniya və Avropa üçün deyil, həm də Çin, Hindistan və körfəz ölkələrinin iqtisadiyyatları üçün ağır zərbə olardı. "Bu, qlobal iqtisadi böhrana və uzunmüddətli hərbi, siyasi və iqtisadi qeyri-sabitliyə yol aça bilər. Məhz bu risklərə görə ABŞ siyasi dairələri keçən ilin iyun ayında olduğu kimi, hazırda da İrana qarşı birbaşa hərbi əməliyyatlara başlamaqda tərəddüd edirlər. Burada həm ABŞ müttəfiqlərinin regionda müharibə istəməməsi, həm Çin və Rusiyanın İrana verdiyi hərbi, kəşfiyyat və texnoloji dəstək, həm də İranın mümkün cavab zərbələrinin doğura biləcəyi ağır nəticələr nəzərə alınır", - deyə Məmmədli bildurdi.
Onun sözlərinə görə, hazırda ABŞ daha çox İran ətrafına hərbi qüvvə toplamaq, iqtisadi sanksiyaları sərtləşdirmək və informasiya-təbliğat təzyiqlərini artırmaq yolu ilə Tehrana geri çəkilmək mesajı verməyə çalışır. Lakin İran tərəfi gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş addımlar atmağa meyilli görünmür. Qarşılıqlı hərbi zərbələr baş verərsə, regionda iri miqyaslı gərginlik və müharibə təhlükəsi real xarakter ala bilər.
Akif NƏSİRLİ
