Aydın Xan Əbilov: “...Müraciətlərimizə müsbət cavab vermir, bu qurumdan öz layihələrimizə dəstək ala bilmirik”
Elektron kitabların yaradılması, rəqəmsallaşdırılması günün tələbinə çevrilib. Bu gün Mədəniyyət Nazirliyi ilə yanaşı bu prosesdə QHT-lər də iştirak edir.
Onu da bildirək ki, cari ildə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən qeyri-hökumət təşkilatları üçün iki qrant müsabiqəsi keçirilib – “Mədəniyyət sahələri üzrə ümumi qrant müsabiqəsi” və “Mədəni və yaradıcı sənayelər üzrə xüsusi qrant müsabiqəsi”. Müsabiqələr çərçivəsində layihə təkliflərinə dair sənədlərin qəbulu 21 iyul – 11 avqust 2025-ci il müddətində mygrant.culture.az veb-səhifəsi üzərindən elektron formada həyata keçirilib.
Qrant müsabiqələrinə ümumi olaraq 220 layihə daxil olub. Müraciətlərin qəbulu bitdikdən sonra, QHT-lərdən toplanmış layihə təkliflərinə dair sənədlərin ekspertizası aparılıb, layihələr təhlil edilib, layihə təqdimatları dinlənilib və 54 qeyri-hökumət təşkilatının layihəsi qalib olaraq müəyyənləşdirilib.
“Həddən artıq bərbad vəziyyətdə olan layihələrə maliyyə vəsaiti ayrılıb”
İctimai və mədəniyyət xadimi, Yeni Yazarlar və Sənətçilər İctimai Birliyinin sədri, www.kitabxana.net – Mir Cəlal Paşayev adına Milli Virtual-Elektron Kitabxananın yaradıcısı, Prezident təqaüdçüsü, yazıçı-kulturoloq Aydın Xan Əbilov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında nazirliyin qrant müsabiqələrinə toxunaraq bildirdi ki, burada şəffaflıq şübhəlidir: “Nazirlik bu yaxınlarda QHT-lərlə bağlı qrant müsabiqəsi elan etdi. Qaliblər açıqlanıb, nəticələr qənaətbəxş deyil, həddən artıq bərbad vəziyyətdə olan layihələrə maliyyə vəsaiti ayrılıb. Məncə, Hesablama Palatası, hüquq-mühafizə orqanları bu müsabiqələrin nəticələrini araşdırmalıdır, o qrant müsabiqələrində qalib elan edilən layihələr barədə ayrıca tədqiqat aparmalıdırlar. Əgər araşdırma apararlarsa Mədəniyyət Nazirliyində korrupsiyanın artıq yenidən canlanması, yeyintilərin olması ilə bağlı çox ciddi faktlarla qarşılaşacaqlar. Baxın, iki ildən sonra Hesablama Palatası yenidən yoxlama aparanda bu faktlar ortaya çıxacaq və bir-iki kiçik məmuru həbs edəcəklər, hər şey yaddan çıxacaq. Amma biz ciddi cəhdlə bu qrant müsabiqəsinin nəticələrinin yoxlanılması və ictimiayyətə hesabat verilməsinin tərəfdarıyıq. Çünki bu bizim pulumuzdur, işləyirik, əməkhaqqımızdan tutulan vergidir. Biz müxtəlif yerlərdə işləyirik ki, yeni nəsil üçün elektron ədəbiyyat, kitab, intellektual mülkiyyət məhsulları yaradılsın...Amma başqa şeylər baş verir. Baş verənləri isə mütləq müzakirə etmək lazımdır...Pulu mədəniyyətə dəxli olmayan öz təşkilatlarına buraxıblar. Özü də çox böyük vəsait ayrılıb. Amma bunlar mədəniyyətə heç bir dəxli olmayan latyihələrə ayrılıb”.
A.X.Əbilov bildirdi ki, uzun illərdir elektron kitabxanaların yaradılması işinin genişləndirilməsi üçün nazirliyə müraciətlər edir, layihələr göndərir, amma o layihələrin heç biri bu qurumu maraqlandırmır. A.X.Əbilov qeyd eydi ki, nazirlik rəhbərlik etdiyi qurumun elektron kitabla bağlı layihəsini qəbul etmir, müraciətlərini cavabsız qoyur. “Bu gün oxucuların 90 faizi əsərləri kağız kitabda deyil, məhz elektron daşıyıcılarda oxuyur, mətnlərlə elektron daşıyıcılarda tanış olur. Biz dəfələrlə elektron kitabxana, Azərbaycandilli elektron resursları, süni intellekt mənbələri üçün Azərbaycan dillində mənbələrin olmaması və bu proqramların tətbiqləri, Azərbaycan və dünya ədəbiyyatı, Azərbaycan həqiqətləri, tariximiz, Qarabağla, Zəfərlə bağlı kitabların elektron variantlarının hazırlanması ilə bağlı müraciətlər etmişik. Təəssüflər olsun ki, müraciətlərimizə hər dəfə yalnız bir cavab almışıq: “Bizim indi buna imkanımız yoxdur, gələcəkdə buna baxacağıq”. Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi yalnız daxildə olan oxucuları yox, 60 milyonluq dünya azərbaycanlılarını düşünməlidir. Məhz cənab Prezident Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında tarixi əhəmiyyətli çıxışında da süni intellekt tətbiqləri, süni intellekt resursları, internet resursları, sosial şəbəkələrin Azərbaycandilli resurslarının ciddiləşdirilməsi, yeni nəsil oxucular üçün nəinki Azərbaycan daxilində, bütövlükdə dünyada yaşayan 60 milyonluq oxucularımız üçün süni intellekt, yaxud mütailə ilə bağlı virtual mətnlərin çox olmalı olduğunu xüsusi vurğuladı.
Təəssüflər olsun ki, sanki bu çağırışlar Mədəniyyət Nazirliyinin aidiyyəti qurumları və məmurları tərəfindən eşidilmir. Bu nazirlik hələ də anlamır ki, dünya artıq elektronlaşıb. ABŞ, Kanada, Avstraliya, Avropa ölkələri, demək olar ki, öz kitablarının 90 faizinin elektron variantlarını hazırlayıb internetdə yerləşdiriblər. Bizdə bu neçə faizdir? Həm Milli Kitabxana, həm Mərkəzi Elmi Kitabxana, həm univetsitet kitabxanaları, həm də rayon kitabxanalarının resursları bərbad gündədir. Niyə elektron kitablarla bağlı müsabiqə təşkil olunmur? Niyə bizim yazıçıların, şairlərin kitablarının elektron variantları alınıb internet platformalarında yerləşdirilmir?
Mir Cəlal Paşayev adına Milli Virtual-Elektron Kitabxana olaraq artıq 2009-cu ildən bu yana cənab Prezidentin xeyir-duası ilə Azərbaycan və dünya ədəbiyyatını elektronlaşdırıb 15-16 minə yaxın elektron kitabı və 20 minə yaxın elektron nəşri öz kitabxana resurslarımızda yerləşdirmişik. Bizə qrant ayıran təşkilatların müəyyən lokal layihələrindən başqa heç bir dövlət qurumundan kömək ala bilmirik.
Mədəniyyət Nazirliyi müraciətlərimizə müsbət cavab vermir, bu qurumdan öz layihələrimizə dəstək ala bilmirik. Yəni nə Mədəniyyət Nazirliyi, nə onun strukturları, nə Mərkəzi Kitabxana, nə də digərləri bizə dəstək verir. Amma dünyada elektron kitabxanalarla, elektron kitab satışı ilə bağlı görün nə qədər böyük proseslər gedir. Onların çox böyük büdcələri var, amma biz Azərbaycanda kağız kitabları alırıq. Bəli, kağız kitabların çapı və alışı vacibdir. O, orta və yaşlı nəslin nümayəndələri üçündür, amma bütövlükdə gənc nəsil kağız kitabdan istifadə etmir. Bəzi yazıçılar var ki, onların ətrafında yaxşı piar qurulanda kitabları alınır. Amma yazıçılar da, oxucular da əsasən eyni cameənin adamlarıdır.”-deyə A.X.Əbilov bildirdi.
Leyla QARAXANLI
