İlqar Hüseynli: “Daş karxanalarında istifadə olunan avadanlıqlar, istehsal metodları çox köhnə olduğundan, ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olur”
Məlum olduğu kimi, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi tərəfindən daş karxanalarında monitorinqlər aparılıb. Komitənin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, monitorinq zamanı məlum olub ki, müvafiq qurumlar tərəfindən ayrı-ayrı vaxtlarda karxana fəaliyyəti üçün qanunsuz olaraq torpaq sahələri ayrılıb. Karxanalar tərəfindən həmin torpaq sahələrinin məqsədli təyinatı özbaşına dəyişdirilərək mişar daşı istehsal olunur. Baş vermiş qanun pozuntusu hallarına görə inzibati protokollar yazılıb, torpaq sahəsinin özbaşına zəbt olunması halları olduğundan, tərtib olunmuş sənədlər hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilib.
Bundan başqa, Abşeron rayonu ərazisində kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsində yaradılmış 14 karxananın fəaliyyətində də pozuntu halları aşkar olunub, xəbərdarlıq edilərək işlər dayandırılıb.
Qeyd edək ki, daş karxanalarının fəaliyyəti nəticəsində dövlət, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin üst münbit qatı korlanır, kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahələri əkin dövriyyəsindən çıxarılır, onların əvvəlki təyinatı üzrə istifadəsi qeyri-mümkün olur. Belə torpaqların rekultivasiya (bərpa) edilərək əvvəlki vəziyyətinə gətirilməsi böyük vəsaitlər tələb etdiyindən, dövlətə və vətəndaşlara, həmçinin, kənd təsərrüfatının inkişafına ciddi ziyan dəyir.
Ekspertlər standarta cavab verməyən daş karxanalarının fəaliyyətinin dayandırılmasının tərəfdarıdırlar. Bəllidir, bu gün daş karxanalarının əksəriyyəti əkinə yararlı ərazilərdə fəaliyyət göstərir, işçilərlə əmək müqaviləsi imzalanmır, onların sağlamlığı sual altındadır. Bu kimi qaydalara əmək etməyən daş karxanalarının fəaliyyətinin dayandırılması təqdirəlayiqdir.
Sosial sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda tikinti materiallarına böyük ehtiyac var. Bunun üçün bir sıra ərazilərdə daş karxanaları fəaliyyət göstərir: “Tarixən Qaradağ və Güzdək ətrafında karxanalar olub. Həmin karxanalardan istehsal olunan mişar daşları qonşu ölkələrə də göndərilirdi. Zamanla karxanaların sayı artaraq xaotik vəziyyət yarandı. Təəssüf ki, standarta uyğun olmayan karxanalar təbiətin məhv olmasına səbəb oldu”.
Həmsöhbətimiz qeyd etdi ki, bu gün küləklər şəhəri sayılan Bakının mütəmadi olaraq toz dumanına bürünməsinin səbəbi ərazilərdə karxanaların olmasıdır. Problemin həll olunması üçün aidiyyəti qurumlar tərəfindən müəyyən işlər görülür: “Standarta cavab verməyən, əkinə yararlı torpaq sahələri karxana kimi istifadə olunmayacaq. Artıq həmin karxanalar aşkar olunaraq fəaliyyətinə xitam verilir. Ekoloji tarazlığın pozulmasına qarşı tam standartlara cavab verən, iqtisadi cəhətdən səmərəliliyi qoruyub saxlayan, dövlət büdcəsinə vergilərini qaydasında ödəyən, işçilərlə əmək münasibətlərinə ciddi şəkildə riayət edən şirkətlər fəaliyyətini davam etdirməlidir. Xaotik vəziyyətdə fəaliyyət göstərən daş karxanalarının hər birinin fəaliyyətinin dayandırılması məqsədəuyğundur”.
Ekspertin sözlərinə görə, daş karxanalarında istifadə olunan avadanlıqlar, istehsal metodları çox köhnə olduğundan, ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olur: "Karxanadan zərərli tozların ətrafa yayılması nəticəsində yaxınlıqda olan yaşayış sahələri, ictimai binalar, cəzaçəkmə müəssisələri və digər sahələr çirklənir. Aidiyyəti qurumlar bu məsələ ilə bağlı mütəmadi olaraq işlər görürlər”.
Günel CƏLİLOVA
