Tramp administrasiyası 13 apreldə qismən başlayan İranın dəniz blokadasını daha bir neçə ay davam etdirə bilər. Ağ Ev hesab edir ki, bu, hazırda İslam Respublikasına təzyiq göstərmək üçün ən təsirli vasitədir. Bu yaxınlarda İran liderləri silahlı münaqişənin həlli üçün ABŞ-a yeni təkliflər təqdim etdilər, lakin onlarda razılaşmanın əvvəlki versiyaları ilə müqayisədə yalnız kiçik düzəlişlər var. Trampın öz etirafına görə, belə bir təşəbbüsdən məmnun qalması ehtimalı azdır.
Diplomatik mənbələr "Israel Hayom"a bildiriblər ki, İranın dəniz blokadası bir neçə ay davam edə bilər. Onlar əlavə ediblər ki, Tramp intensiv iqtisadi müharibənin zəruri olduğuna inanır, çünki o, bunu İslam Respublikasına təzyiq göstərməyin ən təsirli vasitəsi hesab edir. Lakin o, bunun Tehran üçün maliyyə çatışmazlığına səbəb olacağına inanır. Amerikalı mənbə "Israel Hayom"a izah edib ki, ən fanatik rejim belə tərəfdarlarına pul ödəmək imkanı olmadan uzun müddət yaşaya bilməz. Lakin, nəşrin mənbələri bir xəbərdarlıq əlavə ediblər: yeni ABŞ qüvvələrinin bölgəyə gəlməsinə baxmayaraq, blokadanın davam etdirilməsi hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ilə müşayiət olunmayacaq. Bu arada Tramp İrandan yeni sülh təklifləri aldığını açıqladı, lakin onların təsirli olacağına o qədər də əmin olmadığını açıq şəkildə bildirdi. Ağ Ev rəhbəri sosial media platforması "TruthSocial"da yazıb: "İranın bizə göndərdiyi planı nəzərdən keçirəcəyəm, amma onun məqbul olduğunu təsəvvür edə bilmirəm, çünki İran son 47 ildə bəşəriyyətə və dünyaya etdiklərinə görə hələ kifayət qədər yüksək qiymət ödəməyib". Jurnalistlərlə danışan Amerika lideri hərbi əməliyyatların yenidən başlamasını istisna etməyib: "Əgər onlar uyğunsuz hərəkət etsələr, pis bir şey etsələr, görəcəyik. Amma bunun baş verə biləcəyi şübhəsiz ki, bir ehtimaldır". Əvvəllər ABŞ Mərkəzi Komandanlığının Trampa Hörmüz boğazının qismən ələ keçirilməsi və amfibiya desantçılığı da daxil olmaqla, İran mövqelərinə qarşı yeni zərbə dalğası variantları təqdim etdiyi bildirilirdi.
"Axios" nəşrinin mənbələrinə görə, İranın təklifi 14 bənddən ibarətdir. Layihədə "Hörmüz boğazının açılmasını, ABŞ-ın dəniz blokadasının sona çatmasını və İran və Livandakı müharibəyə qəti son qoyulmasını" nəzərdə tutan çərçivə sazişi üzrə danışıqlar üçün bir aylıq müddət müəyyən edilib. "Axios" mənbələri aydınlaşdırır ki, yalnız potensial razılaşmalar əldə edildikdən sonra nüvə məsələləri də daxil olmaqla daha geniş bir razılaşmaya nail olmaq üçün daha bir aylıq məsləhətləşmələr başlayacaq. "Israel Hayom"un mənbələri isə öz növbəsində İranın bu yaxınlarda amerikalılara təqdim etdiyi təklifdə əvvəlki versiyalarla müqayisədə yalnız kiçik dəyişikliklərin olduğunu qeyd edirlər. Onların sözlərinə görə, yenilik ABŞ-ın Amerika-İsrail əməliyyatını rəsmi olaraq başa vurduğunu elan etməsi, onu yeniləməmək barədə öhdəlik götürməsi və dərhal danışıqlara başlaması tələbindədir. Lakin İran hakimiyyəti dəniz blokadasını qaldırmaq kimi ilkin şərtdən imtina edir və ABŞ-dan danışıqlar prosesinin əvvəlində onu ləğv etməsini istəyir. "Israel Hayom" mənbələrinin qeyd etdiyi kimi, İran nüvə məsələsinə gəldikdə heç bir çeviklik göstərməyib - o, bunu yalnız diplomatik prosesin sonrakı mərhələsində müzakirə etməyə hazırdır. Mayın 1-də Tramp ABŞ Konqresinə məktub göndərərək qanunvericilərə İranla müharibənin bitdiyini bildirdi. Həmin gün İranla hərbi münaqişəni davam etdirmək üçün Konqresin icazəsini almaq üçün rəsmi son tarix oldu. Nümayəndələr Palatasının spikeri Mayk Conson və Senatın müvəqqəti prezidenti Çak Qrasliyə ünvanlanan məktubda deyilirdi: "28 fevral 2026-cı ildə başlayan hərbi əməliyyatlar dayandırılıb". Lakin mesajda bir xəbərdarlıq da var idi: "ABŞ-ın İran rejiminə qarşı əməliyyatlarının uğuruna və davamlı sülhün təmin edilməsi üçün davam edən səylərə baxmayaraq, İranın ABŞ və silahlı qüvvələrimiz üçün yaratdığı təhlükə əhəmiyyətli olaraq qalır". İran özü neft və qaz sektorunu blokadaya uyğunlaşdırmaq üçün tədbirlər görməyə başlayıb. Xüsusilə, İslam Respublikası anbarların daşmasının qarşısını almaq üçün neft hasilatını azaltmağa başlayıb. "Bloomberg" mənbələrinə görə, Tehran bütün mövcud anbarların tamamilə dolmasını gözləmədən ixtisarlara çox əvvəl başlayıb. "Bloomberg" aydınlaşdırır ki, İran mühəndisləri neft quyularını ciddi ziyan vurmadan dayandıra və sonra hasilatı tez bir zamanda bərpa edə bilərlər. Lakin "The Wall Street Journal" mənbələrinə görə, İran neft saxlama müəssisələrindəf çatışmazlıq yaşamağa başlayıb və xam nefti saxlamaq üçün nasaz çənlərdən istifadə edir. Bununla belə, nəşr xəbərdarlıq edir ki, İran neft ixracının tamamilə bloklanması nəzərdən keçirilmir. Bəzi tankerlər Amerika qüvvələrinin yanından keçməyi bacarır və əsas alıcısı olan Çinə gedən bəzi xam neft çənləri hazırda dəmir yolu ilə daşınır.
Tahir TAĞIYEV
