İlham Şaban: “Azərbaycan ona görə “diqqətdən” kənarda qalıb ki, ölkəmiz neft hasilatını artırmaq gücündə deyil”
Bazar günü səkkiz OPEC+ ölkəsi - Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya, İraq, BƏƏ, Küveyt, Qazaxıstan, Əlcəzair və Oman - hasilatı gündə 206 min barel artırmaq barədə razılığa gəliblər.
Nümayəndələrə istinadən xəbər agentlikləri əvvəllər OPEC+ ölkələrinin Hörmüz boğazı açıldıqdan sonra sürətli istehsal artımı potensialı barədə bazara siqnal olaraq rəsmi şəkildə hasilatı artıra biləcəyini bildirmişdilər. İqtisadçılar boğazın may və ya iyun aylarının ortalarına qədər bağlanmasının neft qiymətlərinin bir barel üçün 200 dollara qədər artmasına, yanacaq çatışmazlığına və təchizat zəncirlərinin pozulmasına səbəb olacağını proqnozlaşdırırlar.
Maraqlıdır, Azərbaycan bu siyasətdən niyə kənardadır? 8 ölkə hasilatı gündə 206 min barel artırmaq barədə razılığa gəliblər. Onların içində Rusiya, Qazaxıstan da var. O zaman Azərbaycan niyə bu siyahıda kənarda qalıb, səbəb nə ola bilər? Axı indiki şəraitdə neft hasilatının artırılması Azərbaycana əlavə gəlirlər gətirə bilər. Üstəlik son vaxtlar Hörmüz ətrafında baş verənlərlə bağlı yanacaq bazarında qıtlıq var.
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban baki-xeber.com-a açıqlamasında Azərbaycanın OPEC+ da iştirak etməməsini obyektiv amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycan ona görə “diqqətdən” kənarda qalıb ki, ölkəmiz neft hasilatını artırmaq gücündə deyil. Ona görə ki, ölkədə neft hasilatı azalır. Bu da obyektiv amillərdən irəli gəlir. Nəyə görə? Ona görə ki, Azərbaycan Respublikasının resursu yoxdur istehsalı artırmağa. Yoxsa bizim imkanımız olsaydı heç OPEK+-u gözləməzdik. Bizdə 2011-ci ildən neft hasilatı azalır. 2010-cu ildə Azərbaycanda neft hasilatı 50 milyon tondan çox olub. 2025-ci ildə isə Azərbaycanda 27,7 milyon ton neft (kondensatla birlikdə) hasil edilib. Bu, isə 2024-cü ilin göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 milyon ton və ya 4,8 faiz azdır. Ötən il neft hasilatının 16,2 milyon tonu "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlar blokunun payına düşüb. Bu, 2024-cü illə müqayisədə AÇG üzrə neft hasilatı 0,6 milyon ton və ya 3,6 % azdır. Azərbaycan sahillərindən təxminən 100 km aralıqda yerləşən "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlar blokundan ilk neft 1997-ci ildə hasil olunub. Yataqlar blokunun işlənməsi üzrə hasilat bölgüsünə dair ilk müqavilə 1994-cü ilin 20 sentyabr tarixində imzalanıb. 2017-ci ilin 14 sentyabr tarixində isə həmin yataqların birgə istismarına və hasilatın pay bölgüsünə dair yeni saziş imzalanıb. Bu saziş yataqların 2049-cu ilin sonunadək işlənməsini nəzərdə tutur. Bir sözlə, Azərbaycanda neft hasilatının pik dövrü 2010-cu ildə olub. 2011-ci ildən isə hasilat azalır. Hasilat azala-azala da gedəcək, neft bitənə qədər. Bu da normaldır. Ona görə ki, digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycan birinci neft hasil edən ölkədir. 170 ildir Azərbaycanda neft hasil edilir və bu, bir gün tükənməlidir. Ona görə də burada qəribə heç nə yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
