Akif Nəsirli: “Real iqtisadi vəziyyət və vergi bazasının dinamikası daha təsirli analiz olunmayıb, buna görə də...”
Hesablama Palatası Naxçıvan Muxtar Respublikasının 2026-cı il üzrə büdcə layihəsinin təhlili zamanı gəlir proqnozları ilə bağlı risklərin mövcud olduğunu bildirib.
Palatanın yaydığı məlumatda qeyd edilir ki, muxtar respublikanın büdcəsinin gəlir artımının iqtisadi əsaslandırması zəifdir.
Hesablama Palatası müəyyən edib ki, 2026-cı il üçün daxili gəlirlərin cari ilin proqnozuna nisbətən 64.1 milyon manat artırılaraq 271.6 milyon manata çatdırılması kifayət qədər iddialı hədəfdir. Lakin büdcə layihəsinə əlavə edilən izahat sənədində bu artımın hansı konkret iqtisadi amillər, yeni istehsal sahələri və ya vergi bazasının genişlənməsi hesabına baş verəcəyi detallı şəkildə əsaslandırılmayıb.
Maraqlıdır, Naxçıvanın büdcəsində gəlir proqnozları üzrə hansı risklər mövcuddur və bu hal niyə yaranıb?
Məsələni baki-xeber.com-a şərh edən Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirlinin fikrincə, Naxçıvan büdcəsində gəlir proqnozları ilə bağlı əsas risklər aşağıdakılardır:
Birincisi, gəlir mənbələrinin böyük hissəsi artımla proqnozlaşdırılsa da, ayrı-ayrı vergi növləri üzrə cari ilin icra göstəriciləri əvvəlki proqnozları tam doğrultmayıb. Bu isə növbəti ildə proqnozlaşdırılan gəlirlərin reallaşmasında risk yaratma potensialı daşıyır. Auditorlar bu vəziyyəti proqnozların ehtiyatla yanaşılaraq müəyyən edilməsinin zəruriliyi ilə əlaqələndiriblər, çünki real icra göstəriciləri proqnoz göstəricilərindən fərqlənə bilər.
İkincisi, gömrük daxilolmaları üzrə də proqnozlar ehtiyatlı qiymətləndirilib, çünki əvvəlki illərdə müəyyən tranzit faktorlarının təsiri ilə daxilolmalar proqnozdan artıq icra olunub, lakin bu dinamikanın gələcəkdə də davam edəcəyinə zəmanət yoxdur. Buna görə proqnozların iqtisadi əsaslandırılması və risklərin diqqətlə qiymətləndirilməsi tövsiyə edilir.
Üçüncüsü, bunlarla bağlı Hesablama Palatası gəlir proqnozlarının tərtibi zamanı makroiqtisadi göstəricilər, vergi bazasının real vəziyyəti və iqtisadi aktivlik səviyyəsinin daha dərindən nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayıb və gəlir proqnozlarının iqtisadi əsaslandırılmasının gücləndirilməsini tövsiyə edib.
A.Nəsirlinin fikrincə bu risklər o səbəbdən yaranıb ki, bəzi proqnoz göstəriciləri cari ilin faktiki icra nəticələrinə uyğunlaşdırılmayıb və əvvəlki illərin proqnozlarına əsaslanaraq artımla müəyyən edilib: “Halbuki real iqtisadi vəziyyət və vergi bazasının dinamikası daha təsirli analiz olunmayıb. Buna görə gəlir proqnozlarında rəsmiləşdirilmiş artım gözləntiləri ilə icra nəticələri arasında uyğunsuzluqlar riski mövcuddur”.
Günel CƏLİLOVA
