Xalid Kərimli: “Müxtəlif layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün borclanmaya gedilir”
Azərbaycanın dövlət borcu 25,9 milyard dollardır ki, bu da ölkənin ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 19,5 faizini təşkil edir. Ümumi dövlət borcunun 8,3 milyard manatı (4,9 milyard dollar) və ya 32,8 faizini xarici dövlət borcunun, 17 milyard manatı və ya 67,2 faizini daxili dövlət borcunun payına düşüb.
Görünən odur ki, Azərbaycanın ümumi dövlət borcu ÜDM-nin 20 faizinə yaxınını təşkil edir. Bu isə heç də kiçik rəqəm deyil. Maraqlıdır, bu niyə bu qədər böyüyüb? Vaxt var idi dövlət borcu ÜDM-nin 6-7 faizini təşkil edirdi. Söhbət təxminən 10 il əvvəlki dövrdən gedir. Bir sözlə, dövlət borcu niyə bu qədər artıb?
“Lakin borcun strukturunda, xüsusən xarici valyuta borcu risqli hesab olunur”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bunun səbəbini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycanda dövlət borcunun artmasının müxtəlif səbəbləri var. Büdcə kəsirinin maliyyələşdirilməsi üçün dövlət borc götürür, müxtəlif layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün borclanmaya gedilir. Valyuta borcları əsasən iri layihələrin maliyyələşdirilməsinə görə yaranır. Söhbət beynəlxalq əhəmiyyətə malik enerji və tranzit layihələrindən gedir. Məsələn, Cənub Qaz Dəhlizi ilə bağlı götürülən borclar hələ bitməyib. Ən böyük borc CQD ilə bağlıdır. Digər layihələrlə bağlı da borclar var. Digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda borclanma yaxşı vəziyyətdədir. O mənada ki, Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 83 milyard dollardan çoxdur. Ümumi dövlət borcu isə 15 milyard dollardır. Ümumi xarici borcu bağlamağa ölkənin on qat artıq rezervi var. O üzdən hesab edirəm ki, borcla bağlı ciddi narahatlıq yoxdur. Bir şeyi də nəzərə almaq lazımdır ki, dövlət iqtisadiyyatı böyüyəndə borc artır. Ancaq borc 65 faizə qədər olanda ciddi borc sayılmır. Lakin borcun strukturunda xüsusən xarici valyuta borcu risqli hesab olunur. Bizdə bunu kifayət qədər aşağı salıblar. Səhv etmirəmsə, növbəti il üçün tavan 10 milyard dollar müəyyən edilib. Yəni borc 10 milyard dolları keçə bilməz. O baxımdan hesab edirəm ki, dövlət borcu ilə bağlı vəziyyət kritik deyil. Nə yaxşı ki, Azərbaycan böyük borclanmalara getmədi. Halbuki, daha böyük məbləğdə yaxşı faizlərlə borc götürə bilərdi. Ancaq məqsədəuyğun sayılmadı. Çünki daxili resurslar var. Ona görə də borclanmaya getmək məqsədəuyğun sayılmır”.
Vidadi ORDAHALLI
