Azərbaycan fermerinin Avropa standartlarına uyğun məhsul istehsal edə bilməsi bu gün həm də siyasi məsələdir
Azərbaycandan xarici bazarlara pomidor ixracında ciddi artım müşahidə olunur. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyindən bildirilib ki, bu ilin yanvar-iyul aylarında ölkəmizdən 143,577.7 ton pomidor ixrac edilib.
Pomidor ixracının ümumi dəyəri 157 milyon dollara yaxındır. Bu ilin ilk 7 ayı ərzində pomidor ixracında həcm olaraq 22,8 faiz, dəyər olaraq 12,4 faiz artım qeydə alınıb.
Azərbaycandan pomidor ixracı əsasən Rusiya istiqamətində olsa da, son üç il ərzində Rusiyadan başqa bir neçə ölkəyə də ixrac həyata keçirilir.
Məsələn, 2023‑cü ilin ilk yarısında Belarusa 953 ton pomidor ixrac edilib, bu, illik ixracın ikinci böyük həcmini təşkil edib. 2024‑cü ilin 5 ayında isə Belarusa 1 011 ton pomidor idxal edib.
2024‑cü ilin yanvar-avqust aylarında Belarus təxminən 1 118 ton Azərbaycan pomidoru idxal edib.
Bununla yanaşı, 2023‑cü ilin ilk 6 ayında Azərbaycandan Polşaya 882 ton pomidor ixrac olunub. 2024‑cü ilin yanvar-avqust aylarında isə ölkəmizdən Polşaya 252 ton pomidor ixrac edilib.
2023‑cü ilin ilk 6 ayında Azərbaycandan 373 ton pomidor Ukraynaya göndərilib.
2024‑cü ilin yanvar–avqust aylarında Ukraynaya 34 ton pomidor ixrac olunub. Bu illərdə Moldova, Qazaxıstan və digər Aİİ ölkələrinə az də olsa pomidor ixrac edilib.
2022‑ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan Belarus, Qazaxıstan, Moldova, Ukrayna, BƏƏ, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Gürcüstan, Qətər və hətta cüzi həcmdə Sinqapura pomidor göndərilib.
2024‑cü ilin sonuna dair ixrac göstəriciləri aşağıdakı kımi olub:
Yanvar-avqust aylarında Rusiyaya təxminən 115 352 ton pomidor ixrac edilib ki, bu da əsas ixrac həcmini təşkil edirdi.
Ötən il Səudiyyə Ərəbistanına təxminən 4 ton, Belarusa 1 118 ton, Polşaya 252 ton, Ukraynaya 34 ton, Gürcüstana 57 ton, Qətərə 114 ton, BƏƏ-ə 20 ton pomidor ixrac edilib.
Yəni Rusiyadan başqa, Azərbaycandan pomidor ixrac edilən ölkələrin sayı kifayət qədərdir. Sadəcə olaraq, ötən illərdə bu ölkələrə pomidor məhdud miqdarda ixrac edilib. Bu il isə görünür ki, Rusiya bazarlarına giriş məhdudlaşdırıldığından digər şaxələnmə kanallarının potensiallarından daha çox istifadə edilir. Lakin bu barədə hələlik açıq mənbələrdə detallı statistik məlumat mövcud deyil.
Əvvəlki illərin göstəricilərindən göründüyü kimi, hər bir ölkəyə ixrac miqdarı fərqlidir. Rusiyadan sonra Belarus, Polşa və Ukrayna ən çox pomidor ixrac olunan ölkələr arasında yer alır. Digər ölkələrə isə nisbətən az həcmdə göndərişlər edilir.
Bu il üçün ölkələr üzrə pomidor ixracının detallı miqdarı barədə məlumat olmasa da, çox güman ki, Rusiya hər nə qədər Azərbaycandan pomidor idxalını əngəlləsə də, yenə liderliyi əldən verməyib. Amma yuxarıda adları sadalanan ölkələrə Azərbaycandan pomidor ixracının bu il genişlənməsi tanamilə mümkündür.
Digər tərəfdən, son illər Azərbaycan fermerləri artıq Avropa standartlarına uyğun məhsul istehsalı istiqamətində müəyyən uğurlara imza ata bilib. Məsələn, Polşaya pomidor ixrac edilməsi o deməkdir ki, artıq Azərbaycan fermerləri Avropa standartlarına uyğun məhsul istehsal edən bilirlər. Qarşıdakı illərdə bu istiqamətdə fəaliyyət genişləndirilə bilsə, Azərbaycan fermerləri ixracatı şaxələndirməklə Rusiya bazarlarından asılılığı minimuma endirə bilər. Bu isə Rusiyanın Azərbaycana qarşı siyasi təzyiq alətlərindən birinin də əlindən çıxmasına səbəb ola bilər. Deməli, Azərbaycan fermerinin Avropa standartlarına uyğun məhsul istehsal edə bilməsi bu gün həm də siyasi məsələdir.
Akif NƏSİRLİ
