Məlum olduğu kimi, 2020-ci ilin əvvəlindən qüvvəyə minən yeni aqrar subsidiya qaydasına uyğun olaraq, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının subsidiya üçün müraciətləri Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemi üzərindən qəbul edilir.
Ayrılan subsidiya məbləği onlara paylanmış "Fermer kartı"na köçürülür. Bu vəsaitin 25%-i nağlaşdırılan, 75%-i isə nağdlaşdırılmayan hissədir. Fermerlər öz kartlarındakı nağdlaşdırılmayan hissədən Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemində qeydiyyatdan keçmiş təchizatçılara POS-terminal vasitəsilə ödəniş etməklə təsərrüfatları üçün lazım olan üzvi və orqanik gübrə, pestisid, toxum və ting ala bilərlər. "Fermer kartı"ndakı nağdlaşdırılmayan hissənin qanunsuz əməliyyatlara cəlb edilməsi, nağdlaşdırılması, təyinatı üzrə istifadə edilməməsi kart sahibinin üzərinə məsuliyyət yükləyir və onun növbəti subsidiyalarını almaqda problem yaşamasına səbəb ola bilər.
Bu arada fermerlərin bir qismi gübrə satışından narazıdırlar. Narazılıqları onunla bağlıdır ki, “Aqroservis” ASC-nin xətti ilə gübrə satan şirkətlər qiyməti baha təklif edirlər. İddia edirlər ki, təklif edilən qiymətlə müqayisədə bazarda gübrə daha ucuzdur. Bundan başqa, təchizatçı şirkətlərdən gübrə alan zaman həm şəxsi vəsaitlərindən ödəniş edirlər, həm də onların "Fermer kartı"ndan pul çıxılır.
Aytəkin Məmmədova: “Deyilənlər həqiqəti əks etdirmir”
Məsələyə münasibət bildirən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında "Aqroservis" ASC-nin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Aytəkin Məmmədovanın fikrincə, deyilənlər həqiqəti əks etdirmir: “1 kisə azot gübrəsinin qiymətinin (26,7 manat) 70 faizi (18,67 manat) fermerin "Fermer kartı"nda olan subsidiya məbləğindən çıxarılır. 8 manatını isə fermer özü ödəyir. 2019-cu ildə də azot gübrəsi bu qiymətə satılırdı, yəni qiymət dəyişməyib. Bəzi fermerlər elə düşünürlər ki, bazarda satılan gübrə daha ucuzdur. Yəni fermer düşünür ki, "Aqroservis"dən gübrə alan zaman həm "Fermer kartı"mdan pul çıxarılır, həm də 30 faiz özüm ödəyirəm. Lakin bu belə deyil”.
Firdovsi Şahbazov: “Bazarda satılan gübrənin ucuz olması o demək deyil ki, həmin məhsul yüksək keyfiyyətə malikdir”
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov isə məsələyə bir sıra aspektlərdən yanaşdı: “Əvvəla Azərbaycanda gübrənin keyfiyyəti ilə bağlı zaman-zaman müxtəlif fikirlər olub. Bir sıra hallarda alınan gübrənin keyfiyyəti yaxşı olmayıb. Ancaq bu heç də o demək deyil ki, satılan bütün gübrələr keyfiyyətsizdir. Keyfiyyətli gübrələr də var. Gübrənin satış qiymətinə gəldikdə isə, burada da birmənalı fikir söyləmək çətindir. Çünki bazarda satılan gübrənin ucuz olması o demək deyil ki, həmin məhsul yüksək keyfiyyətə malikdir. Bir məqamı nəzərə almaq lazımdır ki, əvvəllər gübrə yalnız bir mərkəzdən alınırdısa, indi vəziyyət fərqlidir. Belə ki, 200-dən çox şirkət gübrə satışı ilə məşğuldur. Təbii ki, bir belə şirkət gübrə satırsa, o zaman qiymət eyni ola bilməz. O cümlədən, fermerlərə təklif edilən gübrənin keyfiyyəti də eyni ola bilməz. Bu baxımdan keyfiyyətli gübrənin ucuz satılması real görünmür. Ona görə də bütün bunlar nəzərə alınmalıdır”.
Bütün bunlarla yanaşı, ekspert hesab edir ki, gübrə ilə bağlı fermerləri narahat edən məsələlər müvafiq qurumlar tərəfindən araşdırılaraq diqqət mərkəzində saxlanmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
