Hazırda cinayət işlərinin elektron qaydada məhkəmələrə göndərilməsi ilə bağlı işlər görülür. Demək olar ki, texniki tərəfdən bu məsələlər həll olunub.
Trend xəbər verir ki, bu fikirləri Baş prokuror Kamran Əliyev Bakıda keçirilən “LEGIS” Beynəlxalq Hüquq Forumunda çıxışı zamanı deyib.
Baş prokuror bildirib ki, qanunvericiliyə əlavə və dəyişikliklər edilməsi ilə bağlı Baş Prokurorluq tərəfindən müvafiq qanun layihəsi hazırlanıb və həmin layihə artıq Milli Məclisdədir:
“Həmin layihədə həmçinin digər rəqəmsal məsələlər, o cümlədən elektron sübutlar, onların götürülməsi, mühafizəsi və s. indiyədək hüquqi tənzimlənməsi olmayan məsələlər yer alır”.
K.Əliyev qeyd edib ki, prokurorluq orqanlarında süni intellekt texnologiyalarından da istifadə edilməyə başlanılıb.
“Belə ki, artıq ötən ilin sonlarından etibarən süni intellekt vasitəsilə daxil olan müraciətlərin aidiyyəti müəyyən edilir və sənədin baxılması üçün hansı şəxsə göndərilməsi ilə bağlı süni intellekt tərəfindən təklif verilir. Bununla yanaşı cinayət işlərinin istintaqı zamanı köməkçi rolunu oynaya biləcək modelin tətbiqi, habelə prokurorluq orqanlarına daxil olan vətəndaş zənglərinin əməkdaşların nəzarəti ilə cavablandırılması kimi süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi ilə bağlı işlər görülməkdədir.
Eyni zamanda açıq şəkildə vurğulamaq lazımdır ki, süni intellekt insanı əvəz etmir və əvəz edə bilməz, əksinə hüquqşünasın qərarvermə prosesini dəstəkləyən, onu daha obyektiv və səmərəli edən bir vasitədir”.
Baş prokuror vurğulayıb ki, süni intellektin tətbiqinin müsbət nəticələri yanaşı, bu sahədəki müəyyən riskləri də nəzərə almaq lazımdır:
“Əsas məsələ bu sahədə, yəni süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi ilə əlaqədar hüquqi tənzimləmənin olmamasıdır. Xüsusən də məsuliyyət məsələləri ilə bağlı ziddiyyətli fikirlər mövcuddur. Hər hansı səhv qərara, məsləhətə və ya hərəkətə görə süni intellektin istehsalçısı yoxsa istifadəçi məsuliyyət daşıyır.
Hesab edirəm ki, süni intellektdən etik dəyərlər çərçivəsində və məsuliyyətlə istifadəni təmin etmək üçün aydın qaydalar və normalarla bağlı müvafiq normativ hüquqi baza yaradılmalıdır.
Bir faktı da qeyd etmək lazımdır ki, ölkənin siyasi rəhbərliyinin süni intellekt texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı müsahibələrində bildirdiyi dəyərli fikirləri, o cümlədən Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən 19 mart 2025-ci il tarixdə “Azərbaycan Respublikasının 2025–2028-ci illər üçün süni intellekt Strategiyası”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncamın imzalanması dövlət səviyyəsində bu məsələyə necə əhəmiyyət verilməsini göstərir.
Həmin Strategiyanın məqsədlərindən biri də ölkə qanunvericiliyində süni intellektin əsaslarının və normalarının işlənilməsi və süni intellektdən istifadə üçün etik prinsiplər və qaydaların formalaşdırılması kimi müəyyən edilib”.
O vurğulayıb ki, gələcək üçün əsas risklərdən biri insanların süni intellektə həddindən artıq etibar etməsi və ondan asılı vəziyyətə düşməsidir. Bu asılılıq fərdlərin müstəqil düşünmə, analitik təhlil və qərarvermə bacarıqlarının zəifləməsinə səbəb ola, xüsusilə gənclər arasında intellektual passivliyi təşviq edə bilər:
“Nəticədə insan faktoru arxa plana keçərək texnoloji sistemlərin həddindən artıq üstünlüyü formalaşa bilər. Ona görə də hüquqi tənzimlənmə vasitəsilə bu balansı qorumaq lazımdır. Ola bilər ki, süni intellektin tətbiqinin qadağan edildiyi sahələr müəyyənləşdirilsin. Məsələn, bəzi ölkələrdə ali təhsil müəssisələrində süni intellektdən istifadəyə məhdudiyyətlər müəyyən edilib”.
ZÜMRÜD
