Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Azərbaycan dili üstündə İran hakimiyyətində ciddi fikir ayrılığı var...

Image


Azər Həsrət: “Fikir ayrılıqlarının bu qədər dərin olması ondan xəbər verir ki...”

Azərbaycan türkləri başda olmaqla, İranda yaşayan xalqlar ana dilində təhsil almaq uğrunda mücadilə verirlər. İran məktəblərində ana dilində tədrisin həyata keçirilməsi onların ən böyük arzusudur.

Məlum olduğu kimi, İran parlamenti məktəblərdə ana dilində tədrisə icazə verməyib. Belə ki, İran parlamentinin plenar iclasında ölkədə yaşayan bütün xalqların məktəblərdə öz dilində tədrisinə icazə verən qanun layihəsi 130 əleyhinə, 104 lehinə və 5 bitərəf səslə qəbul olunmayıb.

Millət vəkilləri qanun layihəsinin icrasına qarşı çıxsalar da, İran Konstitusiyasının 15-maddəsinə görə, ölkədə yerli və etnik dillərin fars dili ilə yanaşı işlənməsinə, öz mətbuatına, kütləvi informasiya vasitəsinə və milli ədəbiyyatının məktəblərdə tədrisinə icazə verilir.

İran parlamentinin Təbrizdən seçilmiş millət vəkili və parlamentin Təhsil Komissiyasının sədri Əlirza Monadi plenar iclasda ölkədə yaşayan etnik xalqların öz ana dilində tədris alması üçün təqdim olunan qanun layihəsinin qəbul edilməməsinə etiraz edərək deyib: “İran xalqının 60%-i türk dilində danışır. Bunu gözardı etmək olmaz. Bu dil ərəb və fransız dillərindən sonra dünyada ən çox danışılan dil sayılır. Türk dili olduqca qədimvə zəngindir. Bunun üçün uşaqlara ana dili və ədəbiyyatını öyrətməliyik”.

Ə.Monadi bildirib ki, bəzi millət vəkilləri sözügedən qanun layihəsinə qarşı çıxıblar. Onun sözlərinə görə, Novruz bayramından sonra bu məsələ yenidən müzakirəyə çıxarılacaq və bu dəfə müsbət səs əldə olunacaq.

Azad İran Teleqram kanalının yaydığı məlumata görə, ana dilinin tədrisi ilə bağlı hökumətlə parlament arasında fikir ayrılığı yaranıb.

İran parlamenti ana dilinin tədrisinə icazə verən qanun layihəsini rədd etdiyi halda, prezidentin parlament məsələləri üzrə köməkçisi Şəhram Dəbiri hökumətin və prezidentin özünün bu məsələ ilə razılaşdıqlarını, lazım gələrsə, qanunun qəbulu üçün təcili qanun layihəsi təqdim edəcəklərini açıqlayıb.

Şəhram Dəbiri "X" sosial şəbəkəsində yazıb ki, hökumət və prezident bu qanun layihəsinin icrasına razıdır, hökumət nümayəndəsinin parlamentdə buna qarşı çıxması koordinasiya olmadan onun öz şəxsi fikrinə əsaslanıb.

Dəbiri ana dilinin tədrisinin Məsud Pezeşkianın seçki şüarlarından biri olduğunu və konstitusiyada da yer aldığını vurğulayıb.

O, hökumətin bununla bağlı təcili qanun layihəsi təqdim etməyə hazır olduğunu da bəyan edib və millət vəkillərini sözügedən qanun layihəsini qəbul etməyə çağırıb.

Bütün bunlar hakimiyyət daxilində nəzarət və koordinasiyanın zəifliyini bir daha göstərir. Tənqidçilər hesab edirlər ki, Pezeşkian dövlət qurumları üzərində lazımi səlahiyyətləri həyata keçirə bilməyib.

İran parlamentinin ana dili qərarına bu ölkədə yaşayan xalqların nümayəndələri ciddi etiraz edir. Etiraz edənlərin sırasına müəllimlər də qoşulub.

İranda müəllimlər parlamentin ölkədə yaşayan etnik xalqların ana dilinin tədrisini nəzərdə tutan qanun layihəsini qəbul etməməsinə qarşı çıxıblar.

Bununla bağlı İran Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı bəyanat yayıb. Bəyanatda İran parlamentinin sözügedən qanun layihəsini qəbul etməməsi sistemli şəkildə tətbiq olunan ayrıseçkilik aktı kimi qiymətləndirilib.

“BMT-nin İnsan Hüquqları Konvensiyasına əsasən, ana dilində təhsil milliyyətindən və dilindən asılı olmayaraq bütün insanların əsas və təbii hüquqlarından biridir. İran hökuməti isə 40 ildən çoxdur buna əhəmiyyət vermir və mədəniyyətlərə, dillərə qarşı repressiyalarını davam etdirir”, - deyə, bəyanatda vurğulanıb.

İran hökuməti ilə parlamenti arasında bu məsələdə fikir ayrılıqlarının olması ona əsas verirmi ki, bu qanun layihəsi qəbul oluna bilər?

Ekspertlərin fikrincə, bu ölkədə yaşayan bütün xalqların məktəblərdə öz dilində tədrisinə icazə verən qanun layihəsi gec-tez qəbul olunacaq, çünki prezident bu məsələni dəstəkləyir.

“Enində-sonunda, başda türklər olmaqla, hər kəsin ana dilində təhsil almasına şərait yaratmağa məcbur olacaqlar”

Siyasi şərhçi Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, gec-tez bu məsələ reallaşacaq və İran dövləti bütün xalqların ana dilində tədrisinə icazə verməyə məcbur olacaq.

“İran İslam Cumhuriyyəti XXI yüz ildə insanların ana dilində təhsil almasını, danışmasını, ümumiyyətlə, öz dillərindən gərəkli şəkildə istifadəni əngəlləməkdə davam edir. Yəni dünya indi o dünya deyil ki, hansısa xalqa, fərqli etnik kökənlərdən gələnlərə öz ana dillərində istifadəni yasaqlayasan. Üstəlik də, bu sadəcə olaraq hansısa azsaylı xalqa tətbiq edilmir, ölkə əhalisinin yarısını türklər təşkil etdiyi halda onların dili yasaqlanır. Bu türklərin də böyük əksəriyyəti Azərbaycan türkləridir, onlar həqiqətən də öz ana dillərində təhsil almaq, bütövlükdə istifadə etmək üçün çalışırlar”. A.Həsrət qeyd etdi ki, Azərbaycan türkləri ana dilini öz ailələrində, öz aralarında yaşadırlar, amma İran dövləti həmin dilin sıxışdırılması üçün əlindən gələni edir. “Parlamentdə o qanun layihəsinin rədd edilməsi, o biri yandan da prezidentin o layihəni reallaşdırmaq üçün çalışılması və sair bu artıq İranın dövlət idarəetmə sisteminin nə qədər problemli olduğunu göstərir. Yəni fikir ayrılıqlarının bu qədər dərin olması ondan xəbər verir ki, İranın idarə edilməsi üçün optimal variantı tapa bilməyiblər. Belə olan halda İran dövlətinin xilası da mümkün olan deyil. İran hazırda çökməkdə olan dövlətlərin önündə gedir və bu çöküşün də səbəblərindən biri məhz fərqli etnik kökənlərdən gələn insanlara qarşı ayrı-seçkiliyin tətbiq edilməsidir. İndi kimlərsə orda ayılıblar və başa düşüblər ki, belə siyasət ölkəni uçuruma aparır, amma böyük çoxluq hələ də bunun fərqində deyil, özlərinin dar düşüncələri ilə, cılız məqsədlərlə hərəkət edib yasaqlar tətbiq edirlər, yaxud onları qüvvədə saxlayırlar. Əlbəttə, bu uzun sürməyəcək, İranda enində-sonunda, başda türklər olmaqla, hər kəsin ana dilində təhsil almasına şərait yaratmağa məcbur olacaqlar”-deyə A.Həsrət bildirdi.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ