Hesablamalar dünyada koronavirusun artım sürətinin yenidən yüksəlməkdə olduğunu göstərir. Elə bunun nəticəsidir ki, son 1 həftədə virusa yoluxanların sayı 1 milyonu keçib. İndiyə qədər virusa tutulanların sayı 31 milyon təşkil edir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) araşdırmaları da göstərir ki, koronavirus infeksiyası getdikcə çox sayda insana təsir edir. Hindistan, ABŞ, Latın Amerikası ölkələrində, o cümlədən Braziliya və Argentinada artan qrafik üzrə dəyişən yoluxma halları müşahidə olunur. Əvvəlki kimi pandemiyanın yükünü əsasən Amerika qitəsi çəkir. Yeni yoluxma hallarının yarısı bu qitədədir. Avropada da yoluxmanın artdığını görmək olar. Xüsusilə Qərbi Avropa dövlətləri olan Fransa, İspaniya, Böyük Britaniyada və Aralıq dənizinin şərqində vəziyyət daha gərgindir. Mahiyyət etibarilə bu ölkələrdə yoluxma hələ də geniş yayılmaqda davam edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təmsilçisi Marqaret Harris bildirib ki, virusa yoluxma halları yanvardan başlayaraq artmaqda davam edir: “Yoluxmanın pik həddə çatdığını deyə biləcək mərhələdə deyilik. Çünki yoluxma hər gün daha da artır. Bəzi ölkələrdə isə yoluxmanın qarşısı alınıb. Nümunə üçün Asiyanın şərqini göstərə bilərəm. Həmin ölkələrdə yoluxma hallarının qarşısını almaqda uğur əldə olunub”. Marqaret Harris qeyd edib ki, qış fəsli Avropada soyuq keçdiyindən insanlar bir yerdə daha çox toplaşır: “Belə olan halda yoluxmanın qarşısını almaq çətin olacaq. Bunun üçün qapalı yerlərdən, yaxın ünsiyyətdən və toplaşmadan qaçmaq lazımdır. Əgər bir yerdə toplaşmaqdan qaça bilmirsinizsə, maskadan istifadə edin, əllərinizi yuyun. Tədricən daha çox insanın uzunmüddətli COVID-19 xəstəliyindən əziyyət çəkdiyini görürük. Xəstəliyin simptomları fərqlidir. Bəzi insanlarda saçların tökülməsi, ciddi yorğunluq halları baş verir. Buna ortamüddətli simptomlar deyilir. Enerjili insanlar əvvəlki kimi enerjili olmadıqlarını bildirirlər. Bəzi insanlar pilləkənləri qalxarkən təngnəfəs olmalarından, o cümlədən başağrısı, depressiya, psixoloji yorğunluq, görmə qabiliyyətinin zəifləməsindən, yataqdan çıxa bilməməkdən şikayətlənirlər. Bütün bunlar müşahidə olunan simptomlardır. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində məlum olub ki, xəstəliyi simptomsuz keçirənlərdə də müəyyən xəsarət qalır. Xəstəlikdən sağalma prosesi çox çətindir. Xüsusilə xəstəliyin kəskin dövründə onunla mübarizə aparmaq çətindir. Heç kimin bu virusa yoluxmasını istəmirik. Ona görə də hamıya yoluxmanın qarşısını almaq üçün əllərindən gələni etmələrini tövsiyə edirik.
Hazırlanma mərhələsində olan 170-dən çox vaksin mövcuddur. 30-dan çox vaksin daha təkmil, 5-6 vaksin isə üçüncü, yəni yekun mərhələdədir. Bütün vaksinlər bəzən müəyyən qrup insanlar üçün uyğun olur. Bunu təyin etmək üçün genişmiqyaslı sınaqlar aparmalıyıq. Bu, müəyyən zaman alır. Peyvəndin hansı dərəcədə effektiv olduğunu və hansı qrup insanlara təsir etdiyini anlamaq üçün dərin elmi araşdırma aparmaq lazımdır. Vaksinasiyanın 2021-ci ilin ortalarından daha erkən olacağını gözləmirik. İlin sonunadək üçüncü mərhələdə olan peyvəndlərin sınağı yekunlaşmayacağı təqdirdə hər hansı bir nəticə əldə oluna bilinməyəcək. Sınaqlar bitdikdən sonra hansı vaksinin daha uyğun olduğunu müəyyən edəcəyik".
Belə vəziyyətdə bəzi ölkələr artıq virusun ikinci dalğasına hazırlaşır. Məsələn, Böyük Britaniyanın baş naziri Boris Conson ölkədə koronavirus epidemiyasının ikinci dalğası barədə xəbərdarlıq edib. O, artıq koronavirusun ikinci dalğasının gəldiyini deyib: “İndi ikinci dalğa ilə qarşılaşırıq. Bu tamamilə qaçınılmazdır”. Britaniyalı baş nazir əlavə edib ki, infeksiyanın yeni dalğası Fransa, İspaniya və bütün Avropada başlayıb. Bu durumda Böyük Britaniyada yeni qanuna əsasən sentyabrın 28-dən etibarən koronavirus testinin nəticələri müsbət çıxan və ya virusa yoluxmuş şəxslərlə əlaqədə olan insanlar özünütəcrid qaydalarına əməl etmədikdə 10 min funt sterlinq məbləğində cərimə olunacaqlar. Ümumiyyətlə, ölkədə virusa yoluxmada artım baş verdikdən sonra qaydalar yenidən sərtləşdirilib. Virusa yoluxanlar arasında 35 yaşından aşağı olan şəxslər çoxluq təşkil etməyə başlayıb. İtaliyada koronavirusun yayılmasının qarşısını almaq üçün müəyyən edilən qaydalara əməl etməyənlər 400-1000 avro arasında cərimə olunur. İspaniyada isə karantin rejiminin pozulmasına görə cərimələr 600 avrodan 3000 avroya qədər dəyişir. Almaniyada cərimələrin məbləği 200-5000 avro arasında dəyişir. ABŞ-da fiziki şəxslər üçün bu cərimələrin maksimal həddi 1000 dollardır. Macarıstan, Çexiya, Slovakiya və Polşanın da cərimə siyasətinə daha çox üstünlük verdiyi vurğulanır. Dünyanın əksər ölkələrində koronavirusun yayılmasının qarşısını almaq üçün cərimə təyin edilib və onun həcmi getdikcə artırılır. Bu, virusun yayılmasını önləmək üçün vacib hesab edilir. Ekspertlər hesab edir ki, payızda Azərbaycanda da virusa yoluxanların sayı artarsa, karantinlə yanaşı cərimələrin tətbiqi ilə də virusa qarşı mübarizə diqqət mərkəzində yer almalıdır.
Ramil QULİYEV
