Dünya miqyasında aparılan mübarizəyə rəğmən, hələ də koronavirus pandemiyasına qalib gəlmək müşkül məsələ olaraq qalır. İndiyədək dünyada koronavirus infeksiyasına 17 milyona yaxın yoluxma qeydə alınıb. Virusdan həyatını itirənlərin sayı isə 660 minə yaxınlaşır.
Digər məlumatlar isə virusun mutasiyasının təhlükəli istiqamətdə davam etdiyini göstərir. Belə ki, son məlumatlara əsasən, Vyetnamın Dananq şəhərində və ətraf vilayətlərdə koronavirus infeksiyasının əvvəlkindən daha aqressiv və təhlükəli növü yayılıb. Tədqiqatlara görə, virus sürətlə çoxalır və sürətli şəkildə ağırlaşmaya gətirib çıxarır. Mütəxəssislər virusun yayılması ilə bağlı iki ehtimal irəli sürüblər: qeyri-qanuni miqrantların ölkəyə daxil olması və Dananqdakı xəstəxanaların birində virusun mutasiyası. Hesab edilir ki, mutasiya belə davam edərsə, virus daha böyük fəsadlara gətirib çıxara bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adanom Qebreyesus da baş verənlər fonunda nikbin fikirlər səsləndirmir. O, koronavirus pandemiyasının yayılmasının sürətləndiyini vurğulayır:“Pandemiya sürətlənməyə davam edir”. Onun sözlərinə görə, təşkilat gələcək tövsiyələri hazırlamaq üçün fövqəladə komitənin iclasını çağıracaq. ÜST bildirir ki, son altı həftə ərzində yeni növ koronavirusa yoluxma hallarının sayı iki dəfə artıb. Bəzi ölkələr isə artıq ikinci dalğa barədə xəbərdarlıq edir. Fransa hökuməti yanında Elmi Şuranın rəhbəri Jan-Fransua Delfressi Avropada və ölkəsində bu xüsusda vəziyyətin təhlükəli olduğunu qeyd edir:“Fransaya payızda koronavirusun ikinci dalğası gələ bilər”. Onun sözlərinə görə, ən ehtimal olunan ssenari ikinci dalğadır və bu, oktyabrdan dekabra qədər davam edə bilər. Belə bir vaxtda İsveçrədə iyunun sonlarından başlayaraq koronavirusa yoluxma hallarının kəskin artması ekspertlərin və hakimiyyət orqanlarının narahatlığına səbəb olub. Ötən həftə ərzində yoluxanların orta günlük artımı 100 nəfərə çatıb. Halbuki, iyunun birinci yarısında bu göstərici təxminən 20 nəfər təşkil edirdi. Ölkədə pandemiyanın ikinci dalğasının başladığını düşünən ekspertlər məktəb və mağazalarda qoruyucu maska taxılmasının məcburi olmasını təklif edirlər. Hazırda İsveçrədə tibbi maska taxılması yalnız ictimai nəqliyyatda məcburidir.
İngiltərənin xarici işlər naziri Dominik Rab isə, yalnız güclü tədbirlər görülərsə, koronavirusun ikinci dalğasının qarşısını almağın mümkün olduğunu söyləyib. O bildirib ki, Nazirlər Kabineti tərəfindən sürətli və qətiyyətli addımlar atılmadığı təqdirdə ikinci dalğaya, həmçinin sərtləşdirilmiş karantin rejiminə hazırlıqlı olmaq lazımdır. Xarici işlər naziri İspaniyadan gələn turistlərə tətbiq edilən 14 günlük karantin rejiminin başqa ölkələrdən gələnlərə də tətbiq edilməli olduğunu açıqlayıb. Bir sıra digər Avropa ölkəri də sərtləşdirilmiş rejimin tətbiqi barədə düşünür. ABŞ da eyni addımların atılmasını qaçılmaz sayır. Qeyd edək ki, ABŞ koronaviris xəstəliyindən ölənlərin sayına görə də dünya lideridir. Burada 150 mindən çox insan həyatını itirib. İlk beşliyə daxil olan Braziliyada 87 min, Böyük Britaniyada 46 min, Meksikada 44 min, İtaliyada isə 35 min nəfər həyatını itirib. Bu ölkələr əksər ərazilərində yenidən sərt karantinə qayıtmağı düşünür. Digər bir çox dünya ölkələrində də eyni addım nəzərdə tutulur.
Bunlar fonunda aydındır ki, bu gün günümüzün ən böyük çağırışlarından biri Azərbaycanda da COVİD-19 pandemiyasına qarşı mübarizədir. Ölkəmizdə, belə demək olarsa, milli səviyyədə koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizə tədbirləri həyata keçirilməkdədir. Amma uğurlu nəticə əldə edilməsi indi vətəndaşlardan daha çox asılı vəziyyətə düşüb. Ekspertlər bildirir ki, mövcud qlobal pandemiya dövründə hər bir vətəndaşın üzərinə düşən əsas vəzifə dözüm, iradə və səbr nümayiş etdirərək, şəxsi gigiyena qaydalarına əməl etmək və bununla dövlətə dəstək nümayiş etdirməkdir. Yəni virusa qarşı mübarizə mütəşəkkil, həmrəylik, qarşılıqlı yardım üzərində qurulmalıdır.
Sərhədlərin bağlanması, karantin rejiminə keçilməsinin təmin edilməsi, müayinə, test və laboratoriya ləvazimatlarının, eləcə də müalicə vasitələrinin alınıb gətirilməsi, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın təşkil olunması, Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondunun yaradılması mübarizədə dövlət tərəfindən görülən mühüm işlərdir. Bundan başqa, koronavirus infeksiyasının mənfi təsirlərinin azaldılması məqsədilə dövlət büdcəsindən ilkin olaraq 1 milyard manat vəsaitin ayrılması və digər bu kimi tədbirlər dövlətinin bu ümumbəşəri bəla ilə mübarizədə atdığı səmərəli addımlardandır. Bunlara paralel olaraq karantin rejiminin tətbiqi də öz sözünü deyir. Xatırladaq ki, təxminən son 10 gün ərzində Azərbaycanda koronavirusa yeni yoluxma hallarının sayında azalma müşahidə edilir. Ölkədə sutka ərzində qeydə alınan yoluxma hallarının sayı 500-dən aşağı enib. Azərbaycanda artıq koronavirusdan sağalma hallarının sayı yoluxma hallarının sayını üstələyir. Lakin indi əsas məsələ, bundan sonra karantində yumşalma halları olarsa, vətəndaşların təhlükəsizlik tədbirlərinə əməl etməsidir. Bunu Azərbaycanın baş infeksionisti Cəlal İsayev də vacib sayır. O, diqqəti buna yönəldir ki, Azərbaycanda koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar tətbiq edilən karantinin nəticələri artıq göz qabağındadır. Onun sözlərinə görə, Bakı, Cəlilabad, Gəncə, Masallı, Mingəçevir, Sumqayıt, Yevlax şəhərlərində və Abşeron, Bərdə, Goranboy, Göygöl, Xaçmaz, Siyəzən və Şəki rayonlarında isə mövcud sanitar-epidemioloji vəziyyətə uyğun olaraq 2020-ci il 5 avqust saat 06:00-dək sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejimi davam edəcək:“Karantinin nəticələri bəlli olduqdan sonra görülən tədbirlərin davamı ilə bağlı qərar qəbul edilə bilər. Hər halda, karantinin nəticəsi göz qabağındadır. Karantin tədbirləri nəticəsində xəstələnmə halları azalır, sağalan insanların isə sayı artır. Bu, qaneedici vəziyyətdir. Əlbəttə, istəyərdik ki, bundan da yaxşı nəticələr olsun. Amma hələlik əldə edilən nəticələr bunu göstərir ki, karantin öz effektini verir”. İndi karantin qurtarandan sonra vətəndaşların təhlükəsizlik, gigiyena qaydalarına əməl etməsi, maska taxması, sosial məsafə gözləməsi çox vacibdir.
Nahid SALAYEV
