ABŞ-da seçkiləri qazanan respublikaçı Donald Tramp ABŞ-ın 45-ci prezidenti oldu. Demokrat Hillari Klintona qalib gələn Tramp bütün proqnozları alt-üst edərək elə Avropada çoxlarına sürpriz etdi.
Ilk öncə onu qeyd edək ki, Trampın seçilməsinin ardından bir çox ölkələrdən ona təbriklər gəlməyə başladı. Onu ilk təbrik edən son vaxtlar Ukrayna və Suriya məsələsində ABŞ-la üz-üzə gələn Rusiya prezidenti Vladimir Putin oldu. Putin təbrik teleqramında ABŞ-Rusiya əlaqələrinin böhrandan çıxacağına ümidini ifadə edib və Moskva və Vaşinqton arasında dialoqun bərabərlik və qarşılıqlı hörmət əsasında hər iki ölkənin maraqlarına cavab verəcəyinə inandığını bildirib.
Trampı bir çox ölkə başçısı ilə yanaşı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də təbrik edib.
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi Tramp ABŞ prezidenti seçilməsi Avropada bir çoxları üçün gözlənilməz oldu. Onun qələbəsinin elan edilməsinin ardından avropalı liderlər və siyasətçilərdən ard arda gələn müsbət reaksiyalarla yanaşı mənfi reaksiyalar da müşahidə edildi.
Fransanın ABŞ-dakı səfiri Gerard Araud Trampın qələbəsinə "Brexit və bu seçkilərdən sonra artıq hər şey mümkündür. Gözlərimizin qarşısında bir dünya yıxılır" sözlərilə reaksiya verdi.
Almaniya müdafiə naziri Ursula Von der Leyen isə ABŞ-dakı seçkinin nəticələrinin onu şoka saldığını deyib. Almaniyalı nazir deyib ki, Tramp biləcək ki, bu səsləri ona verməyiblər, establişmentin əleyhinə veriblər. O bildirib ki, biz yalnız vakuum, admistrasiya dəyişikliyi mərhələsinə deyil, çox-çox suallar mərhələsinə daxil oluruq: "Hər nə qədər seçki kampaniyaları təhqir və irqçi sözlərlə keçsə də, demokratik azad bir seçki oldu".
Qeyd edək ki seçkilərdən əvvəl Almaniya prezidenti Yoahim Qauk da seçkiləri Respublikaçıların namizədi Donald Trampın qazanacağından narahatlığını dilə gətirmişdi. Almaniya Məclisinin xarici işlər komissiyasının sədri Norbert Röttgen də, bu vəziyyətin Almaniya-Amerika əlaqələrinə mənfi təsir edəcəyini demişdi: "Belə bir vəziyyət Vyetnam müharibəsindən bəri iki ölkə arasındakı əlaqələrdə ən dərin çatların yaranmasına yol açacaq".
Avropa Parlamenti prezident Martin Şults isə deyib ki, Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsi, işləri Avropa İttifaqı üçün çətinləşdirəcək: "Çox çətin olacaq, əvvəlki adminstrasiyalardan da çətin, amma o, azad seçilmiş prezidentdir".
Şults, Trampın seçki qələbəsini ingilislərin Avropa Birliyindən ayrılmaq qərarı verdiyi Brexit referendumu ilə müqayisə edib. İngiltərədə də bir çox insanın ciddiyə alınmadığını hiss etdiyi üçün səsləri ilə buna sərt reaksiya verdiyini deyən Şults, seçicinin səsinə qulaq verib, səhvlərdən dərs çıxarılmasının vacibliyini bildirib.
ABŞ seçkilərinin nəticələri Avropa Parlamentindəki Yaşıllar Qrupunu da məyus edib. Qrupun rəhbəri Rebekka Harms Trampı qorxu saçan seçki kampaniyası aparmaqda günahlandırıb. "Avropada da populist siyasi partiya və hərəkatlar getdikcə özlərinə daha çox tərəfdar toplayacaqlar" - deyərək xəbərdar edib.
TAHİR
