Türkiyənin Suriyada başlatdığı hərbi əməliyyatlara dünyada müxtəlif və bir-birindən fərqli reaksiyalar sərgilənməkdədir. Böyük güclərin bir çoxunun bundan ciddi narahatlıq duyduğu da açıq müşahidə olunur. Çünki Türkiyə bununla Yaxın Şərqdə söz sahibi olan mühüm dövlət olduğunu aydın nümayiş etdirir.
Artıq o da bəllidir ki, Türkiyənin Suriyada başlatdığı hərbi əməliyyatlar Cerablus şəhəri ilə məhdudlaşmayacaq. Türkiyə Baş Qərargahının Kəşfiyyat İdarəsinin keçmiş rəhbəri İsmayıl Haqqı Pekin bunun səbəblərini belə izah edib: "Cerablus bölgəsindən daxil olduq və böyük ehtimalla, Menbiçə qədər gedirik. PYD-nin isə Menbiçdən daha irəli getmək şansı yoxdur. Türkiyə sərhəd zolağında təhlükəsizliyi təmin edərək xüsusi bölgə meydana gətirəcək. Bununla da ABŞ-ın planı olan "kürd dəhlizi"nə maneə yaradılacaq. Bizim əsas hədəfimiz o dəhlizin qarşısını almaqdır".
Türkiyə ordusunun Suriyanın şimalında həyata keçirdiyi "Fərat Qalxanı" əməliyyatının uğurla nəticələnməsi, yuxarıda qeyd olunan məqsədə də çatılacağını aydın göstərir. "Habertürk" saytının yazdığına görə, əməliyyat Türkiyə sərhədində "kürd dəhlizi"nin yaranması və İŞİD təhdidi nəticəsində ərəb dünyası ilə birbaşa coğrafi əlaqənin kəsilməsi risqini aradan qaldırdı. Bu əməliyyatla ərəb dünyasına çıxış qapısı yenidən nəzarət altına alındı. Bundan başqa, diplomatik sahədə uğur əldə edildi. Aparılan diplomatik danışıqlar, əməliyyatın həm müttəfiq, həm də qonşu ölkələrə düzgün izah edilməsi nəticəsində "Fərat Qalxanı" əməliyyatına heç bir sərt reaksiya olmadı.
"Habertürk" yazır ki, Türkiyə bu əməliyyatla ölkə xaricində əməliyyat keçirmək qabiliyyətini bütün dünyaya yenidən göstərdi. "Hürriyət" nəşrinin yazarı Abdulkadir Selvi Türkiyə ordusunun əməliyyata 450 nəfərlik heyətlə qatıldığını, bu rəqəmin 15 minə çıxa biləcəyini qeyd edib. Amma baş verənlər Türkiyəyə qarşı olan kürdləri daha çox narahat edir. PKK terror təşkilatının Suriya qolu olan PYD-nin lideri Saleh Müslim Türkiyə ordusunun Suriyanın şimalında başladığı əməliyyata reaksiya verib. Müslim Türkiyənin "Suriya bataqlığında çox şey itirəcəyini" deyib. Bunun ardınca PYD-nin silahlı qanadı olan YPG birləşməsi Fərat çayının şərq sahilinə çəkilməyəcəyini bəyan edib. YPG sözçüsü Redur Xəlil Fərat çayının qərb sahillərində onların nəzarətində olan ərazilərdən heç bir halda çəkilməyəcəklərini, heç kimin kürdləri buna məcbur edə bilməyəcəyini deyib. Halbuki, kürdlərin Fərat çayının qərb sahilinə keçməməsi Ankaranın Suriyanın şimalında başlatdığı hərbi əməliyyatların əsas məqsədidir. YPG çayın qərb sahilindəki əraziləri tutarsa, PYD kürd birləşmələrinin qüvvələri ilə birləşəcək və Suriyanın Türkiyə ilə sərhədi boyu "kürd dəhlizi" yaranacaq. Bu isə gələcəkdə Suriyanın şimalında kürd muxtariyyətinin, yaxud dövlətinin meydana çıxması təhlükəsini yaradır. YPG sözçüsü bildirir ki, Türkiyənin hərbi əməliyyatları İŞİD-ə qarşı yox, kürdlərə qarşı yönəlib:"Heç kim bizdən öz torpaqlarımızdan geri çəkilməyimizi istəyə bilməz". Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu isə bildirir ki, Menbiç qəsəbəsinin İŞİD-dən təmizlənməsi əməliyyatında iştirak edən YPG qüvvələri Fərat çayının şərq sahilinə çəkilməlidir. Onun sözlərinə görə, ABŞ da kürdlərin çayın şərq sahilinə çəkiləcəyinə dair Ankaraya vəd verib:"YPG Fərat çayının şərq sahilinə keçməsə, Türkiyə ordusunun hədəfi olacaq". ABŞ vitse-prezidenti Cozef Bayden də YPG-nin çayın qərb sahillərinə keçməməli olduğunu bildirib. Bayden deyib ki, kürdlər bu şərtə əməl etməsələr, ABŞ aviasiyası onları havadan dəstəkləməyəcək. İndi YPG-nin Fərat çayının qərb sahilindəki mövqelərini əldə saxlamaqda israr etməsi vəziyyəti dramatikləşdirir və Türkiyə ordusunun Suriyanın şimalında təkcə İŞİD-lə yox, həm də kürdlərlə qarşılaşması risqini yaradır. Düzdür, ABŞ dövlət katibi Con Kerri türkiyəli həmkarı ilə telefon söhbətində bildirib ki, YPG gücləri Suriyada Fərat çayının şərqinə çəkilir. Amma kürd mənbələr bunu təsdiqləmir. Belə vəziyyətdə isə Türkiyə ordusunun məsələyə müdaxiləsi kürdlər üçün daha pis nəticələrə gətirib çıxarmaq iqtidarındadır. Qeyd edək ki, Fərat çayının qərbi Türkiyənin "qırmızı xətti" hesab olunur. Kürdlərin bu xüsusda daha əvvəl edilən xəbərdarlıqları nəzərə almaması indiki vəziyyətin yaranmasına səbəb olub.
Nahid SALAYEV
