ABŞ və İran arasındakı hərbi gərginlik fonunda Amerika kəşfiyyatını və hərbi strateqlərini çaşdıran qeyri-adi bir hadisə baş verib. CNN International-ın məlumatına görə, aprel ayında əməliyyatlar zamanı təyyarəsi vurulan və sonradan xüsusi təyinatlı qüvvələr tərəfindən xilas edilən amerikalı F-15 pilotunun dindirmə otağında verdiyi açıqlamalar Pentaqonun dəhlizlərində və ABŞ kəşfiyyatında böyük bir mübahisəyə səbəb olub.
Pilot səmada görünməmiş texnologiyanın şahidi olduğunu bildirib. O, iddia edib ki, təyyarəsindən katapul etməzdən bir neçə saniyə əvvəl səmada elmi fantastika filmlərindəki kimi bir-birinə inteqrasiya olunmuş şəkildə hərəkət edən sirli pilotsuz uçuş aparatları (PUA) şəbəkəsi görüb.
Pilotun dindirilməsinə və ifadələrinə yaxın mənbələrə görə, səmadakı bu qeyri-adi mənzərə ənənəvi hərbi texnologiyadan çox daha fərqli bir şeyə işarə edir. Mənbələrdən biri pilotun gördüklərini bu təəccüblü sözlərlə təsvir edib: "Bir-birinə bağlı və tək bir gövdə kimi hərəkət edən çoxsaylı dronlar görünüb. Daha böyük dronların altında ayaq kimi görünən çox sayda kiçik dronlar müşahidə edilib”.
Bu həndəsi düzülüş və mükəmməl harmoniya, təyyarə qəzasından bir az əvvəl radarlarda və pilotun gözü qarşısında şok effekti yaradıb. Kəşfiyyat rəsmiləri, "yadplanetlilərin işi" kimi təsvir etdikləri bu koordinasiyanın Amerika F-15 təyyarəsinin vurulmasında əsas rol oynamış ola biləcəyi ehtimalı üzərində dayanır.
Sözügedən uçuşun son anlarında baş verənlər, sadəcə bir təyyarənin vurulması ilə məhdudlaşmayan, gələcəkdəki hava müharibələrinə dair dəhşətli bir ssenarini də ortaya qoyur. CNN-ə danışan başqa bir mənbə pilotun havada "dronlardan ibarət bir minalanmış sahə" gördüyünü söylədiyini bildirib. Bu vəziyyət ənənəvi hava hücumundan müdafiə raketləri və ya klassik hava döyüş taktikalarından daha üstün, səmanın tamamilə nəzarət edilə bilən və keçilməz bir maneə ilə bağlana biləcəyini göstərir.
Pilotun inanılmaz iddiaları dindirməni aparan hərbçilər və kəşfiyyat mütəxəssisləri arasında dərin fikir ayrılığına səbəb olub. Bəzi rəsmilər bunun İranın bu vaxta qədər gizli saxladığı və ilk dəfə sınaqdan keçirdiyi yüksək inkişaf etmiş bir hərbi texnologiya olduğunu iddia edir, digərləri isə hadisəyə şübhə ilə yanaşırlar. Qəzanın şiddəti səbəbindən pilotun beyin silkələnməsi travması alması ehtimalı nəzərə alınaraq, verilən ifadələrə şübhə ilə yanaşılıb. Dindirmə aparan kəşfiyyat rəsmiləri pilota "Nə gördüyünüzü dediyinizdən əminsinizmi?" kimi inanmaqda çətinlik çəkdiklərini göstərən ifadələr işlədiblər.
Ancaq buna baxmayaraq, hərbi analitiklər bu iddiaların arxasındakı texnoloji inkişafı gözardı etmirlər. Bildirilir ki, hərbi ədəbiyyatda "birdən çoxa şəbəkə" adlandırılan texnologiya, tək bir operatora eyni anda böyük bir dron sürüsünü sinxronizasiya etməyə və idarə etməyə imkan verir.
Digər tərəfdən, İranın Rusiya və Çin kimi qlobal güclərin dəstəyi ilə bu səviyyəyə çatması ehtimalı Qərb müdafiə mütəxəssislərini ciddi narahat edib. CNN-ə danışan mütəxəssislər, partlayıcı sursat daşıyan və ilkin zərbədə məhv edilsə belə, sonrakı hücumlarla hədəflərini vurmağa davam edə bilən “ağıllı dəstələr”in gələcəkdə müttəfiq qüvvələrini qorumaq üçün milyardlarla dollar əlavə müdafiə xərcləri tələb edəcəyini irəli sürüblər.
Dron müharibəsi və müdafiə modernləşdirməsi üzrə mütəxəssis və “Cachai” şirkətinin təsisçisi Emma Bates dronların şəbəkə imkanlarının yaratdığı təhlükəyə toxunaraq deyib: "Özümüzü bu qədər koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət göstərə bilən bir şeydən qorunmaq üçün çoxlu pullar, çoxlu qan və xəzinə xərcləyəcəyik".
Bates bu cür texnologiyanın hərbi baxımdan nə qədər ölümcül ola biləcəyini isə bu sözlərlə ifadə edib: "Əgər özünü tanına bilən bu formaya salıb qoruya bilirsə, üzərində partlayıcı maddələr daşıyırsa və ilk atəşlə məhv edə bilmədiyi hədəflərə təkrar hücum etmək üçün ehtiyat resursları varsa, bu, çox bacarıqlı bir yanaşmadır".
Tahir TAĞIYEV
