NATO baş katibi Yens Stoltenberq Almaniya kansleri Olaf Şoltsla mətbuata birgə bəyanatı zamanı bildirib ki, Ukraynanı NATO-ya yaxınlaşdıracaq addımları müzakirə ediblər:
“Bu müzakirələr davam edir və mən bunun yekunu ilə bağlı əvvəlcədən məlumat verəcək mövqedə deyiləm. NATO müttəfiqləri razılaşır ki, alyansın qapısı açıqdır, biz iki ölkəni - İsveç və Finlandiyanı dəvət edərək bunu sübut etmişik. Biz, həmçinin, 2008-ci ildə Buxarestdə olduğu kimi, yenə də razılaşırıq ki, Ukrayna NATO-nun üzvü olacaq. Biz razılaşırıq ki, Ukraynanın NATO-ya dəvət olunması üçün doğru zaman barədə qərar verən tərəf Rusiya deyil, bu, Ukrayna və NATO müttəfiqlərinin üzərinə düşür. Lakin hazırkı məqamda biz inanırıq ki, ən vacib vəzifə Ukraynanın Avropada müstəqil, demokratik və suveren ölkə kimi qələbə çalmasıdır. Ukrayna qələbə qazanmayanadək üzvlüklə bağlı müzakirələr də mümkün deyil”.
NATO-nun üzvlüklə bağlı Ukraynanın qarşısına qoyduğu tələbi nə dərəcədə ədalətli saymaq olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hazırda NATO-alyans üzvləri Ukraynaya uzunmüddətli təhlükəsizlik dəstəyinin verilməsini təmin edəcək formul üzərində işləyirlər, amma bu, Ukraynanın yaxın illərdə NATO üzvü ola biləcəyi anlamına gəlmir:
“NATO üzvlərinin rəyi yekdil olub - müttəfiqlər ölkələrin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini, demokratiya, fərdi azadlıq və qanunun aliliyi prinsipləri əsasında öz xalqlarının azadlığını, ümumi irsini və sivilizasiyasını qorumaq əzmindədirlər.
NATO Şimali Atlantika regionunda sabitliyin möhkəmləndirilməsi və rifahın artırılması məqsədini güdür. Alyans Ukrayna ilə bağlı kollektiv müdafiə, sülh və təhlükəsizliyi qorumaq üçün səylərini birləşdirməkdə qərarlıdır. Ancaq bu səylərin konkret olaraq nədən ibarət olması haqqında açıq və aydın təkliflər mövcud deyil. Ukraynanın NATO-ya müdafiə müraciətinə müsbət cavab vermək isə legitim qərar deyil.
Çünki Alyans ancaq tam üzvlərdən hər hansı birinin ərazi bütövlüyü, siyasi müstəqilliyi və ya təhlükəsizliyi təhlükə altına düşərsə, alyansın üzvləri arasında məsləhətləşmələrin aparılması ilə bağlı konkret qərarlar verir. Ukrayna isə NATO-nun tam üzvü deyil. Kiyev Qərbdən silahlar və hərbi texnologiyalar almaqda davam edəcək. NATO-Ukrayna münasibətləri ABŞ-İsrail münasibətləri modeli ilə qurula bilər. Hazırda ABŞ və İsrail arasında qarşıdan gələn 10 il ərzində İsrailə milyardlarla dollarlıq ABŞ silahlarının verilməsini nəzərdə tutan müqavilə mövcuddur.
Bununla belə, ABŞ-ın İsrailə hücum təqdirində onu müdafiə edəcəyinə dair rəsmi öhdəliyi yoxdur.
Hələ gələn ay “NATO-Ukrayna Şurasının” yaradılmasının elan ediləcəyi gözlənilir. Bu razılaşma Kiyevə Şuranın iclaslarını çağırmaq və yardım üçün üzv ölkələrə müraciət etmək səlahiyyəti verəcək. Baxmayaraq ki, Rusiyanın təcavüzü Ukraynanın NATO-ya üzvlük üçün yolunu açıb, ancaq ərazisində müharibə getdiyi müddətdə Ukraynanın alyansa üzvlüyü qeyri-mümkündür”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
