Üzərindən məxfilik qrifi götürülmüş ABŞ sənədləri yayılıb. Məlum olub ki, açıq şəkildə ABŞ-a qarşı olan və bu ölkəni "Böyük Şeytan" adandıran İran İslam Respublikasının banisi Ayətullah Xomeyni və yaxın köməkçiləri İslam inqilabından əvvəl və sonra Vaşinqtonla gizli şəkildə əlaqə saxlayıblar.
Əlaqələrin qurulmasında Xomeyninin çoxdankı dostu və tərəfdaşı Ayətullah Seyid Məhəmməd Sadiq Lavasani fəal iştirak edib. Sözügedən sənədlərə görə, Lavasani Xomeyninin 1979-cu ildən əvvəl ABŞ rəsmiləri ilə gizli əlaqələri olan bir neçə köməkçisi arasındadır.
Açıqlanan ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin məxfi məlumatlarında qeyd olunur ki, inqilabdan bir neçə həftə əvvəl Xomeyni ilə ABŞ prezidenti Cimmi Karter administrasiyası arasında təmaslar olub. Sənədlər Xomeyninin Vaşinqtonla dialoqa açıq olduğunu və hakimiyyətə gələrsə, ABŞ-ın maraqlarını pozmayacağını göstərir.
Belədə ABŞ-ı söyürlər, ancaq ortaya çıxan sənədlər bunun reallıqda heç də belə olmadağını ortaya qoyur.
“Bütün hallarda, İrandakı indiki rejim böhran keçirir və proses getdikcə dərinləşir”
Məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı hesab edir ki, hər hansı bir ölkədə inqilab baş verirsə və ölkə daxilində bu proseslər cərayan edirsə, liderlər orada olursa, burada xarici amil bir qədər arxa plana keçir: “Hərçənd ki, burada da xarici amilin rolu olur. Ancaq bir də var, inqilabın lideri kənardan gəlir. İranda da belə oldu. 1978-1979-cu illərdə, yəni İran inqilabı dövründə Xomeyninin ölkəyə Fransadan gəlməsi onun Qərblə əlaqəsinə heç bir şübhə yeri qoymur. Çünki o dövrdə Qərb ölkələri bəzi məsələlərdə Şah rejimindən narazı idilər. Ona görə də bu rejimə müxalif olanları hansısa formada qoruyurdular. İndinin özündə də bu belədir. O dövrdə Yaxın və Orta Şərqlə bağlı Fransanın mövqeyi fərqli idi. Bir çox hallarda Birləşmiş Ştatların mövqeyi ilə üst-üstə düşmürdü. Fransa maraqlı idi ki, İranda rejim dəyişikliyi baş versin. ABŞ-a gəlduktə isə, bu dövlət Şah rejimi ilə müttəfiq idi. ABŞ-ın Orta Şərqdə ən yaxın müttəfiqi İran idi. Strateji əhəmiyyətinə görə İran İsraildən də önəmli idi. İlk mərhələdə ABŞ maraqlı deyildi ki, İranda rejim dəyişsin. Çünki iki ölkə arasında iqtisadi və hərbi sahədə əməkdaşlıq güclü idi. Ancaq artıq inqilab qələbəyə doğru gedəndə, Şah rejimi çökəndə ABŞ-ın Xomeyni ilə təmasları daha da intensivləşib. Maraqlıdır, ABŞ bu sənədləri indi niyə açır? Deməli, Birləşmiş Ştatlar maraqlıdır ki, məxfi hesab etdiyi məlumatları ortaya qoymaqla, İran İslam İnqilabının marionet inqilab olduğunu dünyaya göstərsin. Qərbin bilavasitə dəstəyi ilə bu inqilabın həyata keçdiyini və liderinin də onlardan dəstək aldığını göstərsin. Bununla da molla rejiminə olan inamı zəiflətsin və yaxud da tamamilə aradan qaldırsın. Bütün hallarda İradakı indiki rejim böhran keçirir və proses getdikcə dərinləşir. Bu isə o deməkdir ki, Qərb İranda rejimin dəyişməsində həm maraqlıdır, həm də qərarlıdır. Bir sözlə, sənədlərin ortaya çıxması molla rejiminin əsl saxta simasını dünyaya göstərdi”.
Vidadi ORDAHALLI
