Avropa Şurası Ukrayna üçün kompensasiya mexanizminin yaradılması istiqamətində ilk addımını atıb. Belə ki, AŞ-nin İslandiyanın paytaxtı Reykyavikdə keçirilən sammiti çərçivəsində Rusiyanın Ukraynaya vurduğu zərərin reyestri təsis edilib.
AŞ-nin məlumatına görə, Razılaşmanı G7 ölkələri də daxil olmaqla 43 ölkə dəstəkləyib və ya dəstəkləyəcəyini bildirib. Qərb mediasının verdiyi məlumata görə, AŞ-nin üzvü olan 7 ölkə Rusiya əleyhinə razılaşmaya qoşulmayıb.
Razılaşmaya əsasən, Rusiyanın ötən il fevralın 24-də Ukraynaya hücumundan sonra Ukraynada baş vermiş itki və dağıntıların qeydə alındığı məlumat bazası yaradılacaq və bura müharibə qurbanlarının Rusiya Federasiyasına qarşı maliyyə iddiaları daxil ediləcək. Əlavə olunub ki, razılaşdırılmış və təsdiq edilmiş iddialar beynəlxalq ictimaiyyət kompensasiya mexanizmləri və maliyyə mənbələri ilə bağlı razılaşdıqdan sonra təmin ediləcək.
Bu qərarın işlək mexaniziminin təmin olunacağı perspektivi nə dərəcədə inandırıcıdır?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əlbəttə, belə bir versiya da ağlabatandı: “Çünki uzun müddətdir ki, Qərb dövlətləri, xüsusilə ABŞ və Böyük Britaniya Rusiyanın aktivlərini dondurmaq və dondurulmuş aktivlərdən Ukraynada istifadə etmək qərarına gəliblər. Bəlli idi ki, onlar hansısa şəkildə Rusiyanın bu aktivlərinə sahiblənəcəklər və böyük ehtimal, Ukraynada olan bu bərpa işlərinin bütün xərclərini Rusiyanın üzərinə qoyacaqlar. Uzun müddət Rusiya düşünürdü ki, buna cəhd etməzlər, hətta bununla bağlı nüvə silahı ilə hədələyirdi. Eyni zamanda tarixdə daha əvvəllər belə presedent olmamışdı, bunun analogiyası yoxdu və mexanizmi ilə bağlı ruslar vahid mexanizmin olmayacağını düşünürdü. Ancaq Rusiyanın sistemindən bir çox kartların çıxarılması, ardınca daha əvvəllər Rusiyanın nüvə silahı ilə hədələdiyi bir sıra iqtisadi və maliyyə sanksiyalarının ona tətbiq edilməsi onu deməyə əsas verir ki, Qərb bu məsələdə ciddidir. Böyük ehtimal, bu məsələ ilə bağlı presedent yaradacaqlar. Artıq ilkin olaraq Rusiyanın milyarderlərindən tutulan vəsaitlərdən istifadə etmək qərarına gəliblər. Əlbəttə ki, bu, dünyanın iqtisadi, siyasi arxitekturasını sarsıdacaq. Dünyada mövcud maliyyə düzəninə, siyasi düzənə çağırış olacaq, problem yaradacaq. Çünki artıq ənənə halını almış Şərq və digər ölkələrin pullarının, hesablarının, istiqrazlarının, qiymətli kağızlarının Qərbdə olması məsələsinə inamsızlıq yaradacaq. Görünür ki, Qərb bunda maraqlıdır. Bu da iki məqsədə xidmət edir: 1. Rusiyanı cəzalandırır. Faktiki olaraq Rusiyanın dondurulmuş hesablarından özü istifadə edir. 2. Ukraynın bütün xərclərini, Rusiya ilə müharibə nəticəsində Ukraynanın çəkdiyi bütün zərərləri Rusiyanın üzərinə yükləmiş olur. Beləliklə, böyük ehtimal, Qərb şirkətləri özləri də böyük gəlir əldə edəcəklər. Çünki Ukraynaya verilən silahların heç biri yardım deyil, onların hamısı kredit şəklində verilir. Qərb şirkətləri Rusiyanın vəsaitlərindən həm satılan silahın əvəzi, eyni zamanda Ukraynaya göstərilən yardımlar, tikinti, yenidənqurma işlərinin əvəzi kimi istifadə edəcəklər. Eyni zamanda Ukraynada müharibədən əziyyət çəkən şəhərlər, qəsəbələr bu vəsaitlə bərpa ediləcək. Rusiyanın verəcəyi cavab da çox maraqlıdı. Artıq neçənci dəfədir bu məsələyə qayıdılır və görünür ki, Qərb artıq maliyyə vəsaitlərinin mənimsənilmə mexanizmini hazırlamaqda israrlıdır, bunu da yerinə yetirəcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
