Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova bildirib ki, Avropa İttifaqı Rusiya aktivlərini müsadirə etmək qərarına gələrsə, Moskva analoji kompensasiya tədbirləri görməyə hazırdır:
“Əlbəttə ki, biz hər zaman qanunvericilik çərçivəsində tərəfdaşların və ya tərəfdaş olmayanların müdrik qərarlar qəbul etməsi üçün hər cür son şans veririk. Eyni zamanda, biz mülkiyyətimizin qorunması üçün analoji kompensasiya tədbirlərinin tətbiqinə qədər istənilən addım atmağa hazırıq ki, buna da heç kimin şübhəsi olmasın”.
Bu qarşılıqlı hədələr reallığa çevrilərsə, bundan kim itirər, kim qazanar?
İqtisadçı Elçin Qurbanov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hələ ötən ilin noyabırında Avropa Komissiyasının rəhbəri Rusiyanın aqressiyası nəticəsində Ukraynaya dəymiş zərərin bərpa edilməsi üçün 600 milyard dollar həcmində təzminat verməli olduğunu və bu məbləğin Rusiya və Rusiyanın oliqarxiyası tərəfindən kompensasiya edilməsinin vacib olduğunu bəyan etmişdi: “Bunun üçün Beynəlxalq cinayət məhkəməsinin, Ukrayna başda olmaqla, Avropa Birliyinə daxil olan 14 dövlətin iştirakı ilə müstəqil məhkəmə prosesinə beynəlxalq hüquqa müvafiq qaydada start verilməsini təklif etmişdi. Bunun üçün isə BMT-nin yüksək dəstəyi və beynəlxalq yuridiksiyadan Rusiyanın hazırkı siyasi rəhbərliyinin, habelə xarici işlər nazirliyinin immunetinin götürülməsi məsələsinə baxılması nəzərdə tutulurdu. Bu məsələ ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan Rusiya tərəfindən veto qoyulacağını istisna etmirdi. Müharibədən külli miqdarda zərər çəkən Ukraynanın bərpası məqsədilə hələ 2022-ci ilin sonunda Rusiya Federasiyasının Avropa ölkələrindəki aktivlərinin dondurulmasına qarşı qabalayıcı tədbirlər planına həmin ölkələrin RF-dakı aktivləri ilə əvəzləşdirmək məsələsi gündəmdə yer almışdı. Bu barədə ilk dəfə RF-nın maliyyə naziri A.Sulanov qeyd etmişdi. O, prinsipcə bunun mümkün olduğunu, lakin buna görə bir sıra qanunvericilik aktlarının qəbul olunmasının vacibliyini də diqqətə çatdırmışdı. Korporativ sferada Rusiya biznesi Avropada müsadirə edildiyi halda, Avropa biznesinin Rusiyadakı pul və digər aktivlərinin qarşılıqlı əvəzləşdirilməsi məsələsi xüsusi yer alır. Yadınızdadırsa, Rusiya Federasiyasına tətbiq olunan sanksiyaların ilkin mərhələlərində Rusiya iş adamlarının milyardlarla avro vəsait itirdikləri barədə xəbərlər gündəmi zəbt etmişdi”.
Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya Maliyyə Nazirliyi tərəfindən ötən ilin yazında Avropa tərəfindən dondurulmuş aktivlərin monetar dəyəri 300-350 milyard dollar həcmində qiymətləndirilmişdi ki, bu məbləğ RF-nın ümumilikdə qızıl ehtiyatlarının təxminən 50 faizi həcmindədir: “Rusiya rəsmiləri belə bir əməliyyatın həyata keçirilməsini hüquqi presedenti mövcud olmadığına görə əsassız hesab edirdilər. Rusiya Mərkəzi Bankının aktivlərinin (əmlak və valyuta) isə 23 milyard avro həcmində dondurulduğu Avropa Şurası tərəfindən rəsmi təsdiqlənmişdi. 2022-ci ilin sonuna məlumatlarında, başqa Belçika olmaqla, Avropa Şurasına üzv dövlətlər tərəfindən dondurulmuş aktivlərin ümumi həcminin 68 milyard avro olduğu, bundan başqa, sanksiya altına düşmüş 1350 nəfər rusiyalı məmurun (fiziki şəxslərin), təşkilatların hesablarındakı həbs olunmuş pul vəsaitlərinin, digər əmlaklarının (danışmaz, daşınan) dəyərinin 10 mlyard avro olduğu qeyd edilir. Rusiya iş adamlarının Avropa, böyük yeddilik (Kanada, ABŞ, Böyük Britaniya və Yaponiyadakı) dövlətlərində həbs olunmuş əmlaklarının dəyəri 30 milyard qiymətləndirilmişdi. Rəsmi Vaşinqtonun açıqladığı rəqəm isə Avropanın açıqlamasından kəskin fərlənərək, Rusiya rəsmisinin açıqladığı rəqəmə daha çox uyğun oldu və bu rəqəmin 330 milyard dollar təşkil etdiyi, bundan başqa, 30 milyard dolar sanksiya altına düşən rusiyalının və Rusiya şirkətlərin vəsaitlərin dondurulduğu barədə məlumatlar əksini tapmışdı. İndi isə artıq dondurulmuş aktivlərin müsadirəsi ( silinməsi) məsələsinin həlli barədə qətiyyətli addımların atılacağı mərhələdir. Onu da ayrıca qeyd etmək lazımdır ki, Rusiyanın qeyri-rezidentləri hələ maliyyə məsuliyyəti barədə məsələlərin qaldırılmasına qədər öncədən tədbirlər görməyə başlayıblar. Xarici şirkətlər Rusiyada fəliyyətlərini sanksiyalara qədər, demək olar ki, qismən məhdudlaşdırmaqla yanaşı, həm də mümkün çərçivədə aktivlərin yerdəyişməsini də həyata keçirə biliblər. Daha dəqiq desək, biznes sferası öz hazırlıqlarını görə bilmişdi. Rusiya isə buna hazırlıqlı deyildi. Sanksiyaların tətbiqinə başlananda Avropanın əlində Rusiyanın ayrı- ayrı məmurlarının və oliqarxiyanın çirkli pulları, həm də şirkətlərinin aktivləri tam şəkildə mövcud idi. Hətta müharibənin növbəti fəsadlarına qarşı qabaqlayıcı tədbirlər görmək üçün biznesin xaricə inteqrasiya meylləri də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Hazırda sanksiyalara qoşulan dövlətlərin Rusiyada olan real aktivlərinin həcmi barədə konkret və dəqiq rəqəmlər mövcud deyil. Ona görə də bu prosesdə Rusiyanın uduzacağı ehtimalı daha yüksəkdir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
