Yadigar Məmmədli: “Mənə elə gəlir ki, şuranın atdığı bu addım, onlara qoyduğu efir qadağası digərlərinə də dərs olacaq” Sadiq Qarayev: “Televiziyaların özlərində də nöqsanlar çoxdur”
Azərbaycan televiziyalarının heç də hamısında etik qaydalara, ictimai əxlaq məsələlərinə diqqət yetirilmir. Bir çox hallarda, həm bəzi proqram aparıcıları, həm də ayrı-ayrı qonaqlar danışarkən etik normaları gözləmirlər. Hətta elə hallar olub ki, nəinki qonaqlar, hətta aparıcılar özləri belə, etikadan kənar hərəkətlər edib, söyüş işlədiblər.
Onu da bildirək ki, bir-birinə hücum edən, saçyolduya çıxan, ağır şəkildə təhqirə yol verən şou-biznesçilər nəinki efirdən uzaqlaşdırılmayıb, hətta proqramdan-proqrama, telekanaldan-telekanala dəvət alıblar. Belə halların bəzi telekanallarda baş verdiyinin vaxtaşırı şahidi olmuşuq. Lakin bu hallara son olaya qədər əlaqədar qurumlar tərəfindən heç bir reaksiya verilməyib, verilsə də, ciddi cəza tədbiri görülməyib. “Space” telekanalının “Hər səhər” verilişində baş verən olay isə, sözün həqiqi mənasında, Azərbaycan ictimaiyyətini silkələdi. Bu mənada ki, iki populyar şou müğənnisi efirdə, özü də canlı yayımda söyüşlə müşayiət olunan mahnı oxudular. O mahnını onların ifasında, demək olar ki, sosial şəbəkə istifadəçilərinin əksəriyyəti dinlədi və bu da onların hiddətinə səbəb oldu.
Söhbət Rəşad İlyasov və Rüfət Axundovun ifasından gedir. R.İlyasovun və R.Axundovun mahnını söyüşlə oxuması Milli Televiziya və Radio Şurasını (MTRŞ) sərt qərar qəbul etməyə vadar etdi. Məlum olduğu kimi, olayla bağlı sözügedən televiziya cərimələnib.
Bundan başqa, müğənni R.Axundova və R.İlyasova bütün teleməkanda qadağa qoyulub. Hətta yayılan məlumatlara görə, bundan əlavə, R.İlyasov solisti olduğu Azərbaycan Televiziyasından da uzaqlaşdırılıb. O da qeyd edilir ki, “Hər səhər” verilişinin səs rejissoru da işindən uzaqlaşdırılıb.
Adları çəkilən müğənnilərə qanunla efir qadağası qoyulması ictimaiyyət tərəfindən müsbət qarşılanıb. Onların aqibəti bundan sonra efirlərə çıxıb oxuyan müğənnilərə, şou-biznesçilərə əməlli-başlı dərs olacaq.
Xatırladaq ki, hadisə ilə bağlı müğənni R.Axundov açıqlama versə də, R.İlyasov hələlik açıqlama verməyib. R.Axundov açıqlamasında “Əzizlərim, canlı yayımda mən söyüş söyməmişəm. Bunu kimsə düşmənçilik və ya zarafatla edibsə, bu heç də yaxşı alınmayıb. Kimsə götürüb üstünə söyüş qoyubsa, ayıb olsun” - deyə hərəkətlərinə bəraət qazandırıb.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, indiyə qədər efirdə söyüş söyən heç bir müğənniyə qarşı rəsmi efir qadağası olmayıb. Zaman-zaman bəzi müğənnilərin qeyri-rəsmi şəkildə efirə buraxılmadığı haqqında məlumatlar yayılıb, lakin heç biri rəsmi formada olmayıb. R.İlyasov və R.Axundova isə qadağa rəsmən qoyulub.
Media eksperti Yadigar Məmmədli bizimlə söhbətində bildirdi ki, MTRŞ-ın atdığı bu addım təqdirəlayiqdir. Onun sözlərinə görə, bu olay başqa şou-biznesçilərə bir dərsdir. “Təkcə bu olayla bağlı deyil, ümumiyyətlə, Azərbaycan efir məkanında indiyə qədər çoxlu qanun pozuntusu baş verib. Bu zaman qanunun müxtəlif bəndləri pozulub. Bilirsiniz ki, dəfələrlə təkrarlanan bu cür hallarla bağlı ictimaiyyət narazılıq edib, mətbuat bu məsələni geniş şəkildə işıqlandırıb. Televiziya məkanında həm milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmaması, həm də cəmiyyətin düzgün informasiya ilə təmin olunmaması ilə bağlı çoxlu qanun pozuntusu baş verib. Buna da Milli Teleradio Şurası yetərli münasibət bildirməyib və bildirsə də, bu bizim tələblərimiz səviyyəsində olmayıb. Son olayla bağlı isə Milli Teleradio Şurasının qəbul etdiyi qərar təqdirəlayiqdir. Mənə elə gəlir ki, şuranın atdığı bu addım, onlara qoyduğu efir qadağası digərlərinə də dərs olacaq. Hər halda, bu mühitdəki cəzasızlıq sükutunun pozulması deməkdir. Ümid edək ki, bu cür hallar bir daha baş verməyəcək”.
Y.Məmmədli onu da qeyd etdi ki, teleradio məkanında, xüsusən də canlı verilişlərdə, tok-şoularda əndazəni keçən hallar baş verir və bunların qarşısı alınmalıdır.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı-alim Sadiq Qarayev də bizimlə söhbətində MTRŞ-ın qərarının düzgün olduğunu qeyd etdi. “Çox təəssüf ki, son zamanlar cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri içərisində öz fikirlərini, etirazlarını, nifrətlərni söyüşlə ifadə etmək halları çoxalıb. Xüsusilə də siyasət və şou aləmində bu yolverilməzdir. Bu, həmin insanların (söyüş işlədlənlərin) intellekt bazasının, fikri ifadə etmək potensialının yetərincə olmamasından irəli gəlir. Mən bir ziyalı kimi hər bir Azərbaycan vətəndaşını, məşğul olduğu peşədən asılı olmayraq, xalqımızın milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq olmağa, hörmət qoymağa, yeniyetmələrimizə, gənclərimizə örnək olmağa, dünya xalqlarının bizə gülməsinə imkan verməməyə dəvət edirəm. Milli Teleradio Şurasının məlum qərarını dəstəkləyirəm. Söyüş söyən, ümumiyyətlə, faydalı fikirlər, müsbət emosiyalar əks etdirməyən şəxslərin efirə çıxması məsələsinə şura tərəfindən baxılmalıdır. Yəni 10 milyonluq xalq kimə, nəyə və niyə baxır, baxmalıdır? Bunu düşünmək lazımdır. Televiziyaların özlərində də nöqsanlar çoxdur, bir müğənninin soyuducusunu iki saat xalqa göstərməkdənsə, elmi, ədəbiyyatı, mədəniyyəti, Azərbaycan təbiətini və faydalı məsəlləri müxtəlif təsiredici metodlarla cəmiyyətə göstərmək daha yaxşı olar” - deyə S.Qarayev bildirdi.
İradə SARIYEVA
