Məhərrəm Zülfüqarlı: “Hazırkı qiymət şagirdlərin sözügedən imtahanlarda iştirakını məhdudlaşdırır”
Ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanı yaxınlaşdıqca, abituriyentlərdə həyəcan, məsuliyyət hissi daha da artır. Təbii ki, yüksək nəticə göstərmək hər bir şagirdin arzusudur. Bunun üçün bir neçə mərhələdən keçmək lazımdır. Şagirdlər əvvəlcə məktəbə, sonra repetitor yanına gedir. Daha sonra öz biliklərini yoxlamaq üçün Dövlət İmtahan Mərkəzinin, özəl kursların təşkil etdiyi sınaqlarda iştirak edirlər.
İmtahana hazırlıq kimi dəyərləndirilən sınaq imtahanları bir sıra üstünlüklərə malikdir. Hər bir abituriyent öyrəndiklərini yoxlamaq üçün sınaq imtahanlarından mütəmadi olaraq istifadə edir. Bu zaman abituriyentdə özünə inam yaranır. Nə qədər çox sınaq imtahanına qatılırsa, bu bir o qədər onun hazırlıq səviyyəsinə müsbət təsir edir. Abituriyent hansı mövzuda zəif olduğunu sınaq imtahanında müəyyən edir. Ən başlıcası, bu onların imtahana psixoloji hazırlığına müsbət təsir edir. Sınaq imtahanı abituriyentlərdə imtahan vərdişlərinin formalaşmasına və bilik səviyyəsini real qiymətləndirməsinə kömək edir. Abituriyent sınaqlarda yaxşı nəticələr əldə edirsə, artıq imtahanda həm həyəcandan xilas olur, həm də bir qədər əminlik yaranır.
Ancaq bəlli olub ki, ali məktəblərə hazırlaşan abituriyentlərin sınaq imtahanlarında iştirakı ilə bağlı problemlər var. Məsələ ondadır ki, ali məktəbə hazırlaşan abituriyentlər Dövlət İmtahan Mərkəzinin keçirdiyi sınaq imtahanlarına daha çox önəm verirlər və təqdim olunan suallara daha ciddi yanaşırlar. Hesab edirlər ki, həmin suallar qəbul imtahanlarındakı suallara daha yaxındır. O üzdən, məhz DİM-in keçirdiyi sınaq imtahanlarında iştirak etməyə xüsusi üstünlük verir və hazırlıq səviyyələrini həmin imtahanlarla ölçürlər. Ancaq problem ondadır ki, sınaq imtahanlarında iştirak qiyməti bahadır. Məsələn, DİM-in keçirdiyi sınaq imtahanlarında iştirak etmək üçün abituriyent 20 manat ödəniş etməlidir. Buna da hər şagirdin imkanı çatmır. Ancaq bundan fərqli olaraq, özəl kursların keçirdiyi sınaq imtahanlarında iştirak etmək 5 manata başa gəlir. Bir sözlə, qiymətlərin baha olması imkan vermir ki, şagirdlər tez-tez sınaq imtahanlarında iştirak edib hazırlıq səviyyələrini artırsınlar. Tutaq ki, sınaq imtahanlarında qiymət 3 manat olsa, hər dəfə yüz minlərlə ali məktəbə hazırlaşan abituriyent bu fürsətdən istifadə etmiş olacaq.
O baxımdan, ekspertlər sınaq imtahanlarında iştirak qiymətinin baha olmasını necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, sınaq imtahanlarında qiymətlərin baha olması ədalətsizdir və abituriyentlərin öz biliklərini yoxlamalarını məhdudlaşdırır: “Bunun, ümumiyyətlə, heç bir əsası yoxdur. Sınaq imtahanına görə 20 manat ödəniş etmək çox böyük rəqəmdir və abituriyentlərin ziyanınadır. Nəzərə almaq lazımdır ki, qəbul imtahanlarından fərqli olaraq, sınaq imtahanı ildə bir neçə dəfə keçirilir. Hər dəfə bütün abituriyentlərin belə imtahanlarda iştirak etmək imkanı olmur. Halbuki, abituriyentlərin tez-zez belə imtahanlarda iştirak etməsinə ehtiyac var. Ona görə də DİM-in keçirdiyi sınaq imtahanlarında qiymətlərin 20 manat olması çox böyük rəqəmdir. Bu məsələdə hər bir Azərbaycan ailəsi nəzərə alınmalıdır. Çünki söhbət yüz minlərlə abituriyentdən gedir. Hesab edirəm ki, bununla bağlı ödənişlər 3 manatdan yuxarı olmamalıdır. Belə olsa, şagirdlər tez-tez sınaq imtahanlarında iştirak edərək, öz bilik səviyyələrini artırarlar. Bu həm də ölkə başçısının həyata keçirdiyi uğurlu sosial siyasətə uyğun olar. Ancaq hazırkı qiymət buna imkan vermir. Hazırkı qiymət abituriyentlərin sınaq imtahanlarında iştirakını məhdudlaşdırır. Pulu olmayan həmin sınaq imtahanlarında iştirak edə bilməyəcək. Bu da, ümumilikdə, onların hazırlıq səviyyəsinə və təhsilə mənfi təsir edəcək. Ona görə də qiymətlər minimuma endirilməlidir. Ən yaxşısı o olardı ki, ümumiyyətlə, DİM-in keçirdiyi sınaq imtahanları pulsuz olsun”.
Vidadi ORDAHALLI
