"AzFiltr” – Kamran: “Şirkət su filtrlərinin evlərə satışını həyata keçirir, bu işlə xüsusi şəxslər məşğul olurlar” “Su filtri” – Nazim: “Satış həm onlayn, həm də evlərə gedib məhsulu reklam etmək formasında həyata keçirilir” Eyyub Hüseynov: “Su filtrlərinin satışı ilə məşğul olan şirkətlər əhalini suya elektroliz cihazı qoymaqla aldadırlar”
Dünyanın hər yerində olduğu kimi, Azərbaycanda da içməli suyun təmin edilməsi üçün müəyyən addımlar atılır. Bu gün su filtrlərinin satışı ilə məşğul olan şirkətlərin sayı kifayət qədər çoxdur. Şirkətlər arasında rəqabət isə insanları çaş-baş salıb. Əməkdaşlar məhsullarını elə reklam edirlər ki, vətəndaş bilmir evində bir stəkan su içsin, yoxsa içməsin.
Paytaxtda, eləcə də bölgələrdə yaşayan sakinlər deyirlər ki, gecə-gündüz filtr satanların əlindən bilmirlər nə etsinlər. Filtr satışı ilə məşğul olanlar qeyd olunan qurğunu satmaq üçün əllərindən gələni edirlər. Ev sahibləri deyirlər ki, şirkətdən gələn işçilər gətirdikləri xüsusi qurğu vasitəsilə suyun tərkibini yoxlayırlar: “Yoxlama zamanı isə suyun üzünə qalxan çirkli maddələr və bulanıq qat bizi məyus edir. Bu da içdiyimiz suyun yararsız olduğunun sübutudur. Amma bu onların reklam etdikləri filtrlərin problemi aradan qaldıracağına da dəlalət etmir. Filtrin keyfiyyətli olub-olmadığını bilmirik, həm pulumuz gedir, həm rahatlığımız”.
Qeyd edək ki, günün birinci yarısı əksər insanın işdə olduğunu düşündükləri üçün, bu cür reklam xarakterli “ziyarətlər” günün ikinci yarısına, bəzən də kifayət qədər gec saatlara təsadüf edir. Bu isə, əlbəttə ki, insanların istirahətini pozur və vətəndaşı narahat edir. Qapı-qapı gəzərək sakinləri içdikləri suyun yararsız olmasına inandıran belə şirkət nümayəndələri filtri satmayana qədər əl çəkmirlər. Onlar daha çox axşam saatlarında, bütün ailə üzvlərinin evdə olduğu vaxtda mənzillərin qapısını döyürlər. Əvvəlcə işi mənzilə yol tapıb ev sahibini suyun analizi üçün təcrübəyə razı salmaqdan ibarət olan xanım əməkdaş göndərilir. Daha sonra bir neçə qurğu ilə ailənin istifadə etdiyi suyun heç texniki suya da yaramadığını "sübut edir" və sağlam yaşamağın yeganə yolunun su filtri almaq olduğuna inandırırlar.
Ekspertlər isə bildirirlər ki, fırıldaqçılıqla məşğul olan bu şirkətlərin əksəriyyəti rəsmi qeydiyyatdan keçməyib və qanunsuz fəaliyyət göstərirlər. Su filtrlərinin qiyməti isə 550 -1400 manat arasında dəyişir.
Su filtrlərinin satışı ilə məşğul olan şirkətlərin də cavabını öyrənmək istədik. Lakin əksər şirkətin nə adlarını, nə də telefon nömrələrini tapa bildik. Tapdığımız nömrələrə ya zəng çatmadı, ya da qeyd olunan nömrənin şirkətə aid olmadığı deyildi.
"AzFiltr” su filtr şirkətinin servis üzrə nümayəndəsi Kamran adlı şəxs “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, şirkət su filtrlərini evlərə satış üçün göndərir: “Bu işlə xüsusi şəxslər məşğul olurlar. Su filtrlərinin qiyməti fərqlidir. Məsələn, kömürlü su filtrinin qiyməti 20 manatdır. Kömürlü su filtri sudan gələn pis qoxuları aradan qaldırır və suyun tərkibindəki xloru zərərsizləşdirir. Bu filtr 2 və ya 6 aydan bir dəyişdirilməlidir.
Kokos filtri də 15-20 manat arasında dəyişir. Kokosun kömüründən hazırlanıb və suyu təmizləyir. Eynilə kokoslu su filtri də 6 aydan bir dəyişdirilməlidir.
Elə filtrlər var ki, onların satış qiyməti yüksəkdir. Satış qiyməti yüksək olan filtrlər isə il ərzində bir dəfə dəyişdirilməlidir”.
“Su filtri” şirkətinin nümayəndəsi Nazim adlı şəxs bizimlə söhbətində bildirdi ki, onlar su filtrinin satışı ilə məşğuldurlar: “Satış həm onlayn, həm də evlərə gedib məhsulu reklam etmək formasında həyata keçirilir.
Su filtrlərinin qiyməti 650-1500 manat arasında dəyişir. Su filtrlərinin qiyməti onların keyfiyyəti və istehsal olunduğu firmaya görə dəyişir. 1500 manata olan su filtrinin sertifikatı olur, ancaq daha aşağı qiymətə olanda isə olmur. Onu da bildirim ki, 650 manata olan su filtri Tailand istehsalıdır. 1500 manata olan isə ispan modelidir, lakin Tailandda hazırlanır”.
Su filtrləri satan şirkətlərlə bağlı "Azərsu" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin bəyanatı yayılıb. Cəmiyyətin mətbuat xidmətinin rəhbəri Anar Cəbrayıllı bildirib ki, Bakı və Bakıətrafı ərazilərdə bəzi işbazlar əhaliyə verilən içməli suyun tərkibinin insan orqanizminə zərərli olması ilə bağlı şayiələr yayır, vətəndaşlara baha qiymətə su filtrləri təklif edirlər: “Su filtrləri satan şirkətlərin bu sahə üzrə heç bir təhsili olmayan gənc əməkdaşlarının qapı-qapı gəzərək (əsasən də axşam saatları) şəbəkədən verilən suyun keyfiyyətsiz olması barədə insanları aldatmaq cəhdləri hələ də davam edir. İnsanların diqqətinə çatdırırıq ki, suyun elektroliz cihazı və TDS aparatı ilə yoxlanması sadəcə onları aldatmağa hesablanıb. Elektroliz cihazının təsirindən suyun üzərində yaranan tünd yaşıl rəngli təbəqə suyun tərkibindəki palçığın və çirklənmənin deyil, əksinə, onun tərkibindəki mineralların elektroliz yolu ilə oksidləşmə və rediksiya prosesi nəticəsində əmələ gələn yeni maddələrin, onlara xas olan rəng və iyin göstəricisidir. Suyun üzərində belə bir təbəqə əmələ gəlmirsə, deməli, bu, filtrdən keçirilmiş və mineralları tutulub saxlanmış “ölü” sudur. TDS aparatı ilə yoxlanılan suyun göstəricisi 1000 ppm-ə qədər olduqda, bu su içməyə yararlı su sayılır. Ancaq filtr satan şirkətlərin əməkdaşları insanların bu sahədə bilgilərinin az olmasından sui-istifadə edib yalan məlumatlar verməklə onları aldatmağa cəhd edirlər. Kimya və biologiyadan heç bir anlayışı olmayan həmin gənclər TDS aparatı ilə yoxlanılan və 200-300 ppm (qeyd - ümumi mineralların yol verilən qatılıq həddi) təşkil edən suyu çirkli su adlandırır və bununla da insanları aldadırlar.
Əhaliyə verilən içməli suyun tərkibində ümumi mineralların yol verilən qatılıq həddi qüvvədə olan standartlara əsasən, 1500-ə qədər olduqda bu su içməyə yararlı sayılır. Bu gün Azərsu ASC-nin insanlara verdiyi suda isə bu göstərici 250-500 arasında dəyişir. Başqa sözlə, bu gün istehlakçılara verilən suda qeydə alınan bu göstəricilər tam normalar çərçivəsindədir".
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bildirdi ki, əksər hallarda filtri quraşdırıb gedəndən sonra belə firmaları tapmaq müşkülə çevrilir: “Su filtri satışı ilə məşğul olan şirkətlərdən Birliyə çoxlu sayda şikayət daxil olur. Araşdırma zamanı məlum olur ki, su filtri satan şəxslərin heç ofisi də yoxdur, internet vasitəsilə sifariş edir, gətirib insanların evinə quraşdırır, sonra da telefon nömrəsini dəyişib aradan çıxır. Biz bu şikayəti araşdıraraq zərərçəkmiş şəxsin pulunu geri qaytarmağa nail olduq".
Ekspertin sözlərinə görə, su filtrlərinin satışı ilə məşğul olan şirkətlər əhalini suya elektroliz cihazı qoymaqla aldadırlar. Cihaz suyun daxilində olan zərrələr və ionların bir-birilə toqquşmasına səbəb olur. Bundan sonra suyun içində olan minerallar yanır və ortaya qatı palçıq kimi maddələr çıxır. Gördüyü qarşısında heyrətə düşən istehlakçı asanlıqla reklam olunan su filtrindən almağa razı olur. Əslində isə ortaya çıxan palçıqvari maddə suyun daxilində olan mineralların yanması nəticəsində əmələ gəlir ki, bu da normal prosesdir: “Bu su filtrləri həm də ona görə təhlükə mənbəyidir ki, suda insan bədəni üçün əhəmiyyətli olan kalsium, natrium, maqnezium, fosfor, kalium, dəmir, mis və sink kimi mineralları yox edir.
Hazırda ölkədə su filtri bazarında hərcmərclik yaşanır. Kanalizasiyaya içalat, pampers və digər tullantıların atılması təmizləyici qurğuların işini çətinləşdirir. Bu vəziyyətdən istifadə edən su filtri satanlar da at oynadırlar. Problemin hökumət səviyyəsində qaldırılmamasının səbəbi ölkədə istehlakçı hüquqlarının qorunmamasıdır”.
Günel CƏLİLOVA
