Qiymət Məhərrəmli: “… şairin ruhunun incidilməsidir” Əqli Mülkiyyət Agentliyi: “Vita 1000” meyvə şirələrinin qablaşdırıldığı qutuların üzərində “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” formasında yazılması məşhur kəlamın mənasının və təyinatının dəyişdirilməsi yolu ilə təhrif edilməsinə səbəb olub” “AZ-GRANATA” MMC-dən isə “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” sloqanı altında etiket sifariş verilmədiyi və həmin ifadə altında meyvə şirəsi istehsal edilmədiyi bildirilir
Azərbaycanda bəzi istehsalçı şirkətlərin ayrı-ayrı şairlərin şeirlərinin mətnlərini təhrif edərək onlardan məhsullarının reklamında istifadə etməsi sanki bir ənənəyə çevrilib. Onlar elə zənn edirlər ki, bu hərəkətləri cəmiyyətdə normal qarşılanır. Əslində isə bu, reklam mətnlərini dinləyənlərdə narazılıq və qıcıq yaradır.
Son günlər müxtəlif kütləvi informasiya vasitələrində böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin “Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam” qəzəlinin ilk misrasının təhrif olunaraq “AZ-GRANATA” MMC-nin istehsal etdiyi “Vita 1000” meyvə şirələrinin qablaşdırıldığı qutuların üzərində “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” formasında yazılması məsələsi müzakirə edilir. Dahi şairin məşhur qəzəlinin ilk misrasının bu şəkildə təhrif edilməsi ədəbiyyatşünasların da ciddi narazılığına səbəb olub.
Filologiya üzrə fələfə doktoru Qiymət Məhərrəmli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, dahi Nəsiminin az qala hər kəs tərəfindən əzbər söylənən “Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam” misrasının bu şəkildə təhrif edilməsi yolverilməzdir. Ekspertin sözlərinə görə, bu gün müxtəlif istehsalçı şirkətlər şairlərin şeirlərini, filmlərimizdəki məşhur dialoqları özlərinə sərf edən şəkildə təhrif edirlər. Konkret olaraq Nəsimi irsinə əl uzatmağın mənfi hal olduğunu vurğulayan ədəbiyyatşünas hesab edir ki, böyük ilahi ruhla yazılan bir qəzəlin misrasının hansısa bir qida məhsulunun timsalında təhrif olunmasının qarşısı alınmalıdır. “2019-cu il ölkəmizdə cənab Prezident tərəfindən “Nəsimi ili” élan edilib və respublikamızın hər yerində, eləcə də türkdilli respublikalarda müxtəlif tədbirlər keçirilir. Belə bir vaxtda Nəsiminin məşhur qəzəlinin ilk misrasının təhrif edilməsi olduqca mənfi bir haldır. Nəsimi irsinə əl uzatmaq, onun peoziyasına bu şəkildə yanaşmaq pis göstəricidir. Müxtəlif şirkətlər öz məhsullarını satdırmaq üçün klassik irsimizin nümunələrini təhrif etməkdən çəkinmirlər. Fikrimcə, həmin məhsulun üzərindən “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” yığışdırılmalıdır. Şirkət məhsulunu başqa bir formada reklam etsin. Əlaqədar qurumlar, əqli mülkiyyətin müdafiəsi ilə məşğul olan təşkilatlar, eləcə də ədəbiyyatşünaslar və dilçilər bu məsələyə sərt yanaşmalıdırlar. Dahi Nəsiminin “Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam” qəzəlinin ilk misrasının təhrif edilməsi şairin ruhunun incidilməsidir” - deyə Q.Məhərrəmli qeyd etdi.
Əqli Mülkiyyət Agentliyi Nəsiminin qəzəlinin təhrif olunması məsələsinə münasibət bildirib. Agentlikdən verilən məlumata görə, “Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında” Qanunun 14-cü maddəsinə əsasən, müəllifin şəxsi (qeyri-əmlak) hüquqları sırasında əsərinin mənasının dəyişilməsinə, təhrif olunmasına və ya hər hansı digər formada yenidən işlənməsinə, həmçinin, müəllifin şərəf və ləyaqətinə xələl gətirən hər hansı başqa hərəkətlərə qarşı çıxmaq hüququ (şöhrətinə hörmət edilməsi hüququ) var və Qanunun 25-ci maddəsinə əsasən, müəllifin şəxsi hüquqlarının qorunması müddətsizdir. “Görkəmli şair İmadəddin Nəsiminin “Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam” sözləri artıq sloqana çevrilmiş, nəinki ölkəmizdə, hətta ölkəmizdən kənarda da məşhur ifadə kimi istifadə olunur. “Vita 1000” meyvə şirələrinin qablaşdırıldığı qutuların üzərində “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” formasında yazılması məşhur kəlamın mənasının və təyinatının dəyişdirilməsi yolu ilə təhrif edilməsinə səbəb olub və bununla da müəllifin şərəf və ləyaqətinə xələl gətirilib.
Qanunun göstərilən normasına görə, əsərin mənasının dəyişdirilməsi və təhrif olunması, bununla da müəllifin şərəf və ləyaqətinə xələl gətirilməsi yolverilməzdir və şəxsi hüquqların pozulmasıdır. Bu cür hüquq pozuntusuna görə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq mülki, inzibati və cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur”.
Agentlikdən bildirilir ki, qeyd edilən qanunun 28-ci maddəsinə uyğun olaraq, müəllifin şəxsi hüquqlarının qorunmasını müəllif vəfat edəndən sonra onun vərəsələri, yaxud vərəsələri yoxdursa və ya müəlliflik hüququnun qorunma müddəti qurtarıbsa, həmin hüquqların qorunmasını dövlət öz üzərinə götürür və dövlətin bu funksiyasını Əqli Mülkiyyət Agentliyi həyata keçirir. “Baş vermiş pozuntu halı barədə agentlik tərəfindən “AZ-GRANATA” MMC-yə istehsal etdiyi “Vita 1000” meyvə şirələrinin üzərindən “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” sözlərinin yığışdırılması ilə bağlı tədbirlərin görülməsi və nəticəsi barədə agentliyə məlumat verilməsi haqqında müvafiq xəbərdarlıq məktubu göndərilib və əks halda, müəllif-hüquq qanunvericiliyinə uyğun olaraq, müvafiq tədbirlərin görüləcəyi “AZ-GRANATA” MMC-nin rəhbərliyinin diqqətinə çatdırılıb.
Qeyd edək ki, “AZ-GRANATA” MMC-dən isə agentliyin məktubuna verilmiş cavabda “AZ-GRANATA” MMC 2018-ci ilin aprel ayından “Məndə sığar min vitamin, mən bu qutuya sığmazam” sloqanı altında etiket sifariş verməyib və həmin ifadə altında meyvə şirəsi istehsal etmir” - deyə bildirilib.
Qeyd edək ki, agentlik bir daha analoji halın təkrarlanmaması üçün “AZ-GRANATA” MMC-yə xəbərdarlıq edib.
İradə SARIYEVA
