Fikrət Yusifov: “O cür evlərin sənədsiz qalması həm vətəndaşa, həm də dövlətə ziyandır”
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev bəzi çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsinin sadələşdirilməsi haqqında fərman imzalayıb. Fərmandan sonra uzun illərdən bəri çoxmənzilli binalarda yığılıb qalan qeydiyyatla bağlı problemlər öz həllini tapacaq.
Mövcud problemin həllini tapması aparılan əməliyyatlar üzrə həm dövlət büdcəsinə daxilolmaları artıracaq, həm də mənzil idarəçiliyi baxımından yığılıb qalan problemlərin həllinə gətirib çıxaracaq. Bunun sayəsində paytaxtda və digər şəhərlərdə qeydiyyata alınmamış və istismara qəbul edilməyən mənzillərin qeydiyyat problemi həll olunacaq.
Uzun illərdir Azərbaycanda sənədsiz torpaq sahələrinin və evlərin dövlət reyestrinə daxil edilməsi problemi gündəmdədir. Ölkə ərazisində minlərlə sakin hələ də sənədsiz evlərdə yaşayır. Bu tikililər ya bələdiyyə balansında olan torpaqlarda, ya da neftli ərazilərdə, kommunikasiya xətlərinin üzərində və ya yaxınlığında inşa edilib. Paytaxtın ərazisində isə belə evlər ən çox Abşeron, Binəqədi, Sabunçu, Qaradağ və digər rayonların payına düşür. Bir neçə il əvvəl Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti hazırda paytaxt və paytaxtətrafı ərazilərdə tikilmiş, sənədləşdirilməsi mümkün hesab edilən qanunsuz evlərin sayının 700 mindən artıq olduğunu açıqlayıb. Hələ 2011-ci ilin martında Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində keçirilən müşavirədə Prezident İlham Əliyev rəsmi icazə olmadan tikilmiş evlərin sənədləşdirilməsi ilə bağlı hökumətə xüsusi tapşırıq verdi.
2015-ci ilin yanvarında ölkə başçısı “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak obyektləri üzərində hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərin Siyahısı”nı təsdiq edib.
Fərmana əsasən, sözügedən qanun qüvvəyə minənədək inşa edilmiş əmlakların dövlət qeydiyyatı ilə bağlı konkret mexanizmlər müəyyənləşdirilib.
Ancaq ötən müddət ərzində hələ də bu məsələ öz həllini tapmayıb. Sözügedən fərdi evlərin sənədləşdirilməməsi vətəndaşların həmin ünvanlar üzrə qeydiyyata alınmasını mümkünsüz edir. Görürsən ki, təmtəraqlı ev tikilib, amma qeydiyyata alınmayıb. Digər tərəfdən, həmin evlərdən əmlak vergisi yığmaq mümkün olmadığı üçün, dövlət büdcəsi bundan itirir. Eyni zamanda, bu mənzillərin sığortalanması ilə bağlı problemlər yaranır və s.
Maraqlıdır, Prezidentin bəzi çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsinin sadələşdirilməsi ilə bağlı məlum fərmanı növbətə mərhələdə fərdi tikilən evlərin sənədləşdirilməsi işinin sürətləndirilməsi üçün necə zəmin yarada bilər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, çoxmənzilli binaların sənədləşdirilməsi ilə bağlı qərar növbəti mərhələdə fərdi evlərin də sənədləşdirilməsilə bağlı tədbirlərin gücləndiriləcəyinə əminlik yaradır: “Əvvəla sözügedən qərar çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Bunun sayəsində vətəndaşlar lazım gələndə mənzillərini sata, girov qoya bilərlər. Çünki bununla bağlı vətəndaşlar çox əziyyət çəkirdilər. Bu ilin 2 ayı ərzində Prezident əhalinin sosial məsələləri ilə bağlı bir sıra işlər görüb. Bu istiqamətdə gedən proseslər yəqin ki, növbəti mərhələdə fərdi tikilən evlərin də sənədləşdirmə problemini həll edəcək. Çünki gedən proseslər növbəti mərhələdə bu məsələnin də həll ediləcəyi ilə bağlı ümidləri artırır. Düzdür, bu o qədər də asan deyil, ancaq sözügedən problemlər zamanla öz həllini tapacaq. Məsələ ondadır ki, müxtəlif səbəblərdən vətəndaşlar necə gəldi fərdi evlər tikməli olublar. Bəzən evlər tikilərkən müəyyən məsələlər nəzərə alınmayıb, uyğunsuzluqlar olub. Ancaq həmin evlər dövlətin sözügedən ərazi ilə bağlı planlarına ziyan gətirmirsə, o zaman evləri sənədləşdirmək olar. Bununla bağlı heç bir problem olmamalıdır. Əksinə, müvafiq qurumlar çalışmalıdırlar ki, həmin evlər tez sənədləşdirilsin. Nəzərə almaq lazımdır ki, o cür fərdi evlərin sənədsiz qalması həm vətəndaşa, həm də dövlətə ziyandır. Vətəndaşa ziyanı odur ki, mülkiyyətinə tam sahib ola bilmir. Yaşadığı ünvanla bağlı qeydiyyat problemi yaşayır. Dövlət isə belə evlərdən əmlak, kommunal vergisi toplaya bilmir və s. Fikrimcə, sözügedən problem nə qədər tez həll edilsə, bu bir o qədər ümumi işin xeyrinə olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
