Musa Quliyev: “Hesab edirəm ki, bu qanunun qəbulundan sonra valideynlər də buna cəhd etməyəcəklər” Sevda Əliyeva: “… burada həkimin nə günahı var?”
Milli Məclisdə bir neçə ildir müzakirə olunan “Reproduktiv sağlamlıq haqqında” qanun layihəsinin bu il yaz sessiyasında qəbul ediləcəyi gözlənir. Bu layihədə əksini tapan müddəalardan biri də valideynlərin uşaq doğulana kimi onun cinsiyyətini öyrənə bilməməsidir. Hələlik müzakirə mərhələsində olan qanuna bir çox insan etiraz edir. Bunun hansı mexanizm əsasında həyata keçiriləcəyi sual doğurur.
Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvü Musa Quliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qanunun qəbulunun əsas məqsədi elə selektiv abortların qarşısını almaqdan ibarətdir: “Məlumdur ki, bu gün ölkədə yeni doğulan oğlan uşaqlarının sayında qızlarla müqayisədə elə ciddi fərq yoxdur. Hətta deyərdim ki, son illər qızların sayında artım da var. Bu müsbətə doğru dəyişim bizi də sevindirir. Bununla yanaşı, dölün cinsi əksər hallarda selektiv abortlarla nəticələnir. Bunun qarşısını almaq üçün “Reproduktiv sağlamlıq haqqında" qəbul olunacaq qanunda ultrasəs müayinə zamanı uşağın cinsinin açıqlanması qadağan olunacaq. Hesab edirəm ki, bu qanunun qəbulundan sonra valideynlər də buna cəhd etməyəcəklər”.
Millət vəkilinin sözlərinə görə, qanunun qəbulu uşağın cinsinin öyrənilməsində sui-istifadə hallarına da yol açmayacaq: “Belə olarsa, valideyn də, həkim də öz məsuliyyətini dərk edəcək. Bəllidir ki, hər bir qanun qəbul edildikdən sonra orada müəyyən olunmuş qadağalarla bağlı İnzibati Xətalar Məcəlləsinə də əlavələr olur. İnzibati Xətalar Məcəlləsində dölün cinsinin öyrənilməsi və deyilməsi bir inzibati xəta kimi qeyd ediləcək. Bundan sonra orada bu inzibati xətaya görə cərimə məbləği göstəriləcək. Qanunu pozan şəxs biləcək ki, dölün cinsini öyrənmək və deməklə onu nə qədər məbləğdə cərimə gözləyir. Biz demirik ki, bu qanun bu problemi tamamilə aradan qaldıracaq. Amma hər halda təsiri olacaq. UZİ müayinəsi zamanı həkimlə ana ünsiyyətdə olsalar da, hər kəs öz məsuliyyətini anladığından, bu qanun pozuntusuna çox az hallarda yol verilə bilər: “Düzdür, bunu birmənalı şəkildə söyləmək olmaz. Amma düşünmürəm ki, həkimlər hansısa şirnikləndirici təklif qarşılığında bu qanunu pozmağa cəhd etsinlər. Çünki uşağın cinsinə görə abortun aparılmasına da qadağa tətbiq olunur”.
M.Quliyev onu da vurğuladı ki, qanun qüvvəyə mindikdən sonra İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun dəyişikliklər olacaq: "Yalnız bundan sonra cərimələr nəzərdə tutulacaq. Prezidentin sərəncamından sonra "Reproduktiv sağlamlıq haqqında" qanun layihəsinin bu ilin yaz sessiyasında, mart və aprel aylarında qüvvəyə minməsi gözlənir. Daha sonra isə bununla bağlı Səhiyyə Nazirliyinə tapşırıq veriləcək. Nazirlik tərəfindən qanunun işlənmə mexanizmi hazırlanacaq. Məsuliyyətə gəldikdə isə, qeyd edə bilərəm ki, bu qanunda yalnız "inzibati məsuliyyət və cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur" bəndləri yazıla bilər. Məsuliyyətin nədən ibarət olmasını isə İnzibati Xətalar Məcəlləsi, yaxud da Cinayət Məcəlləsi müəyyənləşdirəcək".
Həkim-ginekoloq Sevda Əliyeva bizimlə söhbətində bildirdi ki, uşağın cinsiyyətinin təyini qanunla qadağan olunacaq. Bununla bağlı məsələ Milli Məclisdə müzakirə olunacaq: “Uşağın cinsiyyətinin deyilməsinin qadağan olunması bəzi suallar yaradır. Belə ki, hansı həkim valideynə uşağın cinsiyyətini deyərsə, o cərimələnəcək. Ancaq burada həkimin nə günahı var? Nəzərə almaq lazımdır ki, övladın cinsi həkim üçün deyil, onu dünyaya gətirməyi planlaşdıran valideynlər üçün maraqlı ola bilər. Həkim, sadəcə, valideynin, xəstənin istəyini həyata keçirir. Düzdür, elə ailə var ki, qız övladı istəmədiyi üçün, dölün ana bətnindəcə məhv olmasına razı olur. Bu kimi halların qarşısının alınmasının tərəfdarıyam. Valideyn qız övladının olmaması üçün dölün ana bətnindəcə məhv olmasına razılıq verərsə, o zaman bununla bağlı həkimlərlə yanaşı, aidiyyəti şəxslərin də üzərinə vəzifə düşür. Həkim valideyni abort fikrindən yayındırmalıdır, yox, əgər valideyn israr edərsə, o zaman bu iş hüquq-mühafizə orqanlarının üzərinə düşəcək. Ancaq onu da nəzərə almaq lazımdır ki, istənilməyən övladın dünyaya gəlməsi gələcəkdə çoxlu sayda problemin yaranmasına səbəb olacaq. O uşaq gələcəkdə ayrıseçkiliklə üzləşəcək, valideyn sevgisindən məhrum olacaq. Bu elə bir məsələdir ki, hər bir xırda detal nəzərə alınmalıdır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, selektiv abortlar problemi dünyanın bütün ölkələrində müzakirə mövzusuna çevrilib. Sadəcə, bu məsələyə hüquqi yanaşma ilə bərabər ictimai qınaq da olmalıdır.
Günel CƏLİLOVA
