“Baku Medical Plaza” - İlnura Cabbarlı: “Süni mayalanmanın bizim klinikada həyata keçirilməsi ilə bağlı telekanallarda reklam xarakterli materiallar yayılır” Mərkəzi Kliniki Xəstəxana - Asif Məmmədov: “Klinikada süni mayalanma əməliyyatı həyata keçirilsə də, bunun reklamı mediada aparılmır” Hacıəmi Atakişiyev: “… buna hansı qurumun nəzarət edəcəyi bəlli deyil” Azər Həsrət: “Süni mayalanma əməliyyatının reklamının dayandırılması ilə bağlı qanun çərçivəsində müəyyən tədbirlər görülməlidir” Pərvanə Mustafayeva: “… telekanallar bu əməliyyatın hansı xəstəxanada həyata keçirilməsi ilə bağlı məlumat yayırlar”
Dünyanın ciddi problemlərindən birinə çevrilən sonsuzluq ölkəmizdə də ciddi rəqəm göstəricisi ilə geniş yayılıb. İlk baxışda qulağa xoş gəlməyən bu ifadə günümüzün reallığıdır. Təəssüf ki, həyat bəzən bir-birini sevən cütlüyü övlad problemi ilə sınağa çəkir. Bəzən bir neçə il bu çatışmazlığa dözüb, cütlük ayrılmır. Bəzən də bu mümkün olmur, ayrılmaq qərarına gəlirlər.
Övladı olmayan ailələrin bir qismi arzusuna çatmaq üçün süni mayalanmaya müraciət edir. Təbii yolla valideyn ola bilməyənlərin süni yolla övlad sahibi olması artıq mümkündür. Bu, tibb sahəsində süni mayalanma adlanır. Azərbaycanda süni mayalanma prosesi qanunla qadağan olunmasa da, süni mayalanmanın kütləvi informasiya vasitələri və digər vasitələrlə reklamı rəsmən qadağandır.
Xatırladaq ki, 2017-ci ilin iyul ayında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Milli Məclisin “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında" Qanuna etdiyi əlavələri təsdiq edib. Qanuna əsasən, hamiləliyin süni yolla pozulması və süni mayalanma üzrə tibbi xidmətin reklamı qadağandır. Bu məsələ ictimaiyyətdə xeyli müzakirələrə səbəb olub. Bir çoxları düşünürdü ki, bu qanunla süni mayalanma qadağan olunur. Əslində isə süni mayalanma deyil, onunla bağlı tibbi xidmətlərin reklamı qadağan olunub. Ancaq bu gün kütləvi informasiya vasitələrində, xüsusilə də telekanallarda hansısa klinakada süni mayalanmanın həyata keçirilməsi ilə bağlı xidmətlər reklam olunur.
Məlumat üçün bildirək ki, süni mayalanma ilk dəfə 1978-ci ildə Böyük Britaniyada baş tutub. Təxminən 10 ildən çoxdur ölkəmizdə də bu cür metod tətbiq olunur və minlərlə uşaq sözügedən üsulla dünyaya gəlib.
Övlad həsrətilə yaşayan ailələrin süni mayalanma yolu ilə uşaq sahibi olması yaxşıdır. Ancaq bunun reklamı qanunla qadağandır. Süni mayalanmanın reklamının qanunla qadağan olunmasına baxmayaraq, bu gün əksər telekanalda və ya yazılı mediada hansısa klinikada süni mayalanma prosesinin həyata keçirilməsi haqqında materialın yayılmasının şahidi oluruq. Bu hal əsasən da telekanallarda müşahidə olunur.
Bu məsələ ilə bağlı klinakalarla əlaqə saxladıq.
“Baku Medical Plaza”nın həkimi İlnura Cabbarlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, çalışdığı klinikada süni mayalanma həyata keçirilir: “Bu proses bizim klinikada uğurla yekunlaşır. Təbii ki, görülən işlərin reklamı KİV-də yayımlanır. Süni mayalanmanın bizim klinikada həyata keçirilməsi ilə bağlı telekanallarda reklam xarakterli materiallar yayılır”.
Mərkəzi Kliniki Xəstəxananın nümayəndəsi Asif Məmmədov qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, çalışdığı tibb müəssisəsində süni mayalanma əməliyyatı keçirilir. Lakin bu əməliyyatın reklamı yazılı və şifahi mediada aparılmır: “Çünki süni mayalanma və abortun reklamının qadağan olunması ilə bağlı qanun var. Biz bu qanundan xəbərdarıq. Bu səbəbdən də süni mayalanma ilə bağlı KİV-də reklam xarekterli material yayımlanmır”.
Reklamçılar İttifaqının sədri Hacıəmi Atakişiyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, süni mayalanma və hamiləliyin süni yolla pozulmasını tənzimləyən qanun qəbul olunsa da, buna hansı qurumun nəzarət edəcəyi bəlli deyil: “Adətən bu kimi məsələlərə nəzarət Nazirlər Kabinetinə tapşırılır. Ancaq qanunda bu məsələ qeyd olunmadığı üçün, nəzarət mexanizmi yoxdur”.
Media eksperti Azər Həsrət bizimlə söhbətində bildirdi ki, süni mayalanma və digər proseslərin reklamı qanunla qadağan olunubsa, media buna əməl etməlidir: “Reklam işlərinə nəzarət edən dövlət qurumları, eləcə də televiziya və radio yayımına nəzarət edən aidiyyəti orqanlar bu məsələni telekanal rəhbərlərinin nəzərinə çatdırmalıdırlar. Qanun çərçivəsində müəyyən tədbirlər görülməlidir. Ancaq müşahidələrim əsasında deyə bilərəm ki, ötən müddət ərzində bu məsələ ilə bağlı hər hansı bir iş görülməyib. Hətta adi xəbərdarlıq belə olunmayıb”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, qanunun icrasına nəzarət edəcək qurumlar öz işlərinə məsuliyyətsiz yanaşdığı üçün bu kimi hallar var. İlk olaraq, həmin qurumlarla, daha sonra reklamı qadağan olunan məhsulların piarı ilə məşğul olan telekanallarla bağlı tədbirlər həyata keçirilməlidir.
Ginekoloq-həkim Pərvanə Mustafayeva bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, bu gün bəzi klinikalarda süni mayalanma əməliyyatı həyata keçirilir: “Əməliyyatın hansı xəstəxanada həyata keçirilməsi ilə bağlı insanlar adətən televiziya kanalları vasitəsilə məlumat əldə edirlər. Düzdür, süni mayalanmanın reklamı qanunla qadağan olunsa da, telekanallar bu əməliyyatın hansı xəstəxanada həyata keçirilməsi ilə bağlı məlumat yayırlar. Bu metodun reklamının qadağan olunmasının mən də tərəfdarıyam. Hətta abortun da reklamının qadağası ilə razıyam. Lakin inzibati qadağalarla bunun qarşısını almaq mümkün deyil. Çünki, ilk növbədə, bu məsələdə insanın düşüncəsi dəyişməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
