Pərvanə Mustafayeva: “Xanım aparıcı milyonların gözü qarşısında cinsi zəifliyi aradan qaldıran dərmanlar haqqında geniş şərh verir, bu yolverilməzdir”
Milli-mənəvi, əxlaqi dəyərlər tarixən Azərbaycan cəmiyyətində bir norma kimi qəbul edilib və kimliyindən asılı olmayaraq, bu məsələdə heç kəs çərçivəni aşmayıb. Lakin bəzən yerli telekanallarda müxtəlif proqramların, reklamların nümayişi zamanı milli-əxlaqi qaydaların pozulmasının şahidi oluruq.
Bu məsələ Milli Teleradio Şurasının monitorinq qrupunun da diqqətini çəkib. Qurumun monitorinq qrupunun araşdırmasına görə, milli-mənəvi dəyərlərin pozulması hallarına il ərzində efirlərdə yayımlanmış bir sıra reklam çarxlarında da rast gəlinib. “Məsələn, LİDER telekanalında 11.04.2018-ci il tarixdə, saat 18.13-də yayımlanmış “Kişi ürəyi” adlı dərman vasitəsinin reklamında deyilir: Diktor: Sizə sağlamlığınızla bağlı problemlərin birdəfəlik müalicəsini təqdim edirik. Bu məhsul xüsusilə 40 yaşlı kişilərin istifadəsini zəruri hesab etməklə, bir çox xəstəliklərin tam müalicəsinə imkan verir. “Prostat üçün məcun”. Daha çox 40 və ondan yuxarı yaşda rast gəlinən prostat vəzi xəstəliyi kişilərin ən böyük probleminə çevrilib.
Reklamın kişi personajı: “Televizorda həyat yoldaşım görüb məndən xəbərsiz sifariş etmişdi. Mənə dedi ki, bunu istifadə etməsən səndən inciyəcəyəm. Mən də istifadə etdim. İnanırsınız, təkrar əvvəlki rejim özümə qayıtdı. İkimizin də həyat tərzi gözəlləşdi. Çox xoşbəxtəm. O da sevindi. Bu, “Kişi ürəyi” bəlli bir yaşdan sonra insanın öz enerjisini insanın ozünə qaytarırmış”.
Xəzər TV-də mütəmadi olaraq yayımlanmış “Spermagen” adlı dərman vasitəsinin reklamı da milli-mənəvi dəyərlərə zidd olub. Məsələn, 03.04.2018-ci il tarixdə, saat 19.04-də efirə getmiş həmin reklamın mətnində deyilir: “Cinsi zəiflik, cinsi aktın tez başa çatması sonsuzluğa, boşanmalara, stressə səbəb olur. Təbii tərkibli spermagen cinsi zəifliyi qısa zamanda həll edir, cinsi performansı hər yaşda maksimuma yüksəldir” - yenə monitorinq qrupundan bildirilib.
Həkim-ginekoloq Pərvanə Mustafayeva bizimlə söhbətində bildirdi ki, cinsi zəifliyin aradan qaldırılması üçün təqdim edilən dərmanlar heç də insanlara xoş təsir bağışlamır. O qeyd etdi ki, ümumiyyətlə, bu tip preparatlardan mütəmadi istifadə xoşagəlməz əks təsir göstərə bilər. Müsahibimiz vurğuladı ki, kişilərin bu dərmanlardan istifadə etməsi Azərbaycanda kişilər arasında ürək-damar sistemi xəstəliklərinin 10-15 il cavanlaşmasına səbəb olub. Onun sözlərinə görə, telekanallarda açıq şəkildə reklam edilən bu kimi cinsi zəifliyi aradan qaldıran dərmanlara reklam sayəsində maraq ciddi şəkildə artıb. “Özüm müşahidə etmişəm ki, apteklərə müraciət edən kişilər arasında cinsi aktivliyi artıran dərmanlar istəyənlər çoxdur. Onlar bu dərmanların reklamını efirdə görürlər və sonra həmin dərmanları ya apteklərdən əldə edir, ya da sifarişlə gətizdirirlər. Bilirsiniz, belə dərmanların televiziyalarda reklam olunduğunu görəndə adam utanır. Elə dərmanlar reklam edilir ki, çoxları onun nə üçün lazım olduğunu bilir. Bu bizim milli əxlaqımıza, dünyagörüşümüzə, mentalitetimizə ziddir. Hər şey milli-mənəvi dəyərlər çərçivəsində olmalıdır. O dərmanların reklamlarına qulaq asanda adam utanır. Həm bir ziyalı, həm də bir mütəxəssis kimi düşünürəm ki, o dərmanlar belə açıq mətnlərlə verilməsin. Axı Azərbaycan qadını ərinə deyə bilməz ki, sən filan dərmanı içməsən, səndən inciyəcəyəm. Kişi də onun xatirinə bu dərmanı içir, cinsi aktivliyi yüksəlir və s. Cinsi aktivliyi artıran dərmanların reklamlarını belə açıq mətnlərlə, ifadələrlə vermək olmaz. Bu reklamlara təsadüfən ailənin bütün üzvləri eyni zamanda baxa bilər və bu, ailədə böyük həyəcan, utancaqlıq və s. yarada bilər. Cinsi aktivliyi artıran dərmanların hər gün müəyyən telekanallarda açıq mətnlə reklam edilməsinin qarşısının alınması üçün tədbirlər görülməlidir. Çünki buna ehtiyac var. Biz pul, qazanc naminə milli əxlaqi dəyərlərimizin, davranışlarımızın üstündən xətt çəkə bilmərik”-deyə ekspert bildirdi.
Bu dərmanların reklam edilməsinin gənclərə mənfi təsir göstərdiyini deyən ekspert qeyd etdi ki, Milli Teleradio Şurasının aşkarladığı faktlar uzun müddətdir ziyalıları və mütəxəssisləri də narahat edib. “Biz bunları ekranda görəndə fikirləşirdik ki, bu halın qarşısı nə vaxt alınacaq? Artıq Şura özü bu məsələni araşdırıb və nöqsanları ortaya qoyub. Düşünürəm ki, bu dərmanların reklamı dayandırılmalı, ya da reklam mətnləri dəyişdirilməli və onların nümayişi gecə saat 12-dən sonraya keçirilməlidir. Bəzən görürsən ki, müəyyən proqramlar cinsi aktivliyi artıran dərmanların sponsorluğu ilə nümayiş olunur. Bu hal da anormaldır. Xanım aparıcı milyonların gözü qarşısında cinsi zəifliyi aradan qaldıran dərmanlar haqqında geniş şərh verir, bu yolverilməzdir” - deyə o qeyd etdi.
Əli TURABOV
