Məlahət Mürşüdlü: “Bu doğrudur, ancaq bunu orta ümumtəhsil məktəblərinin aşağılanması, gözdən salınması kimi qəbul etməyək” Nizami Hüseynov: “Azərbaycan orta təhsilinin uğurlarını, eləcə də abituriyentlərin qazandıqları yüksək nəticələri repetitorlarla bağlamaq olmaz”
Son zamanlar orta ümumtəhsil məktəblərində tədrisin keyfiyyətinin aşağı olması ilə bağlı fikirlər daha çox gündəmdədir. Bir sıra mütəxəssislər iddia edirlər ki, bu gün orta məktəblərin işini repetitorlar görür.
Onlar qeyd edirlər ki, qəbul imtahanlarında iştirak edən və universitetlərə daxil olan abituriyentlərin çox yüksək faizi repetitorların yetirmələridir. Bu qənaəti bölüşən mütəxəssislər bildirirlər ki, repetitor yanına getmədən, orta məktəbdə keçilən dərslər hesabına ali məktəblərə daxil olmaq mümkün deyil. Bu fikirdə olanların bildirdiyinə görə, qəbul imtahanlarında abituriyentlərin göstərdiyi yüksək nəticələrin qazanılmasında orta məktəblərdən daha çox repetitorların rolu var.
“Məktəb nə üçün bunu edə bilmir?”
Tanınmış təhsil eksperti Məlahət Mürşüdlü də hesab edir ki, məsələ ilə bağlı səsləndirilən fikirlər əsassız deyil. “Bu doğrudur, ancaq bunu orta ümumtəhsil məktəblərinin aşağılanması, gözdən salınması kimi qəbul etməyək. Bizim müasir tədris proqramlarımız, yeni dərsliklərimiz var. Fənn kurikulumları XXI əsrdə məktəb qarşısında duran və müasir tələblərə əsasən həyata keçirilən proqramlardır. Bunu çoxları anlamır, qəbul etmək istəmirlər. Düşünürlər ki, orta məktəblərin bütün problemləri, bəlaları fənn kurikulumları tətbiq edildikdən sonra meydana gəlib. Bu gün təhsilin qarşısında tamam başqa tələblər durur. XX yüzilliyin qarşısında duran tələblər savadlı, bilikli vətəndaş yetişdirmək idisə, indi elə deyil. İndi təhsilin qarşısında tamam başqa tələblər durur. Orta məktəb bilik verməklə yanaşı, həm də həyati biliklərə malik, sosial davranışlara sahib olan və istənilən şəraitdə cəmiyyətə adaptə olunan insanlar yetişdirməlidir. Məktəb bu funksiyanı yerinə yetirməlidir. Məktəbin keyfiyyət baxımından hər iki funksiyanı yerinə yetirə bilməməsi göz qabağındadır. Məktəb nə bilikli, nə də sosial davranışlara malik olan və istənilən şəraitə adaptə olunan insanları yetişdirə bilir. Məktəb nə üçün bunu edə bilmir? Burada müəllimlərin əməkhaqlarının qənaətbəxş olmaması onları repetitorluğa vadar edir. Yəni onlar öz biliklərini dərs zamanı sinifdə paylaşmır və şagirdlərə deyirlər ki, gəlin ayrıca məşğul olaq. Bir də ki, kimya, biologiya, fizika kimi fənlərin orta məktəb proqramlarında dərs saatlarının aşağı olması da şagirdlərin repetitor yanına getməsinə səbəb olur. Şagirdlər biliklərini repetitorların yanına getməklə genişləndirirlər. Dövlət İmtahan Mərkəzinin imtahanlarında uğur qazanmaq üçün abituriyentlər repetitor yanına üz tuturlar və qəbul imtahanlarında bunun da müsbət nəticələri olur. Mən çox müşahidə etmişəm, repetitor yanına getmədən və yalnız orta məktəb proqramı əsasında özü hazırlaşan abituriyentlərin çox az bir hissəsi ali məktəbə qəbul imtahanlarında yüksək nəticə göstərə bilir. Bu çox az abituriyentlərə müyəssər olur” - deyə M.Mürşüdlü bildirdi.
“Bütün abituriyentlərin biliyinin əsası orta məktəbdə qoyulur”
Bəzi mütəxəssislər isə hesab edirlər ki, son zamanlar daha çox səsləndirilən və dövriyyəyə buraxılan bu iddiaların əsası yoxdur. Orta məktəblərin öz işini layiqincə yerinə yetirdiyini deyən təhsil mütəxəssisi Nizami Hüseynov bizimlə söhbətində bildirdi ki, bir qrup adam orta məktəbləri nüfuzdan salmaq üçün müəyyən cəhdlər edir. Onun dediyinə görə, bu gün orta məktəblərdə vicdanla şagirdlərə bilik öyrədən müəllimlər çoxdur, sadəcə olaraq repetitorlar hədsiz dərəcədə reklam edildiyi üçün, yuxarı sinif şagirdlərinin böyük əksəriyyəti dərslərə getmək istəmir. O vurğuladı ki, heç vaxt dərsə getməyən şagird dərsində iştirak etmədiyi müəllimdən nə öyrənə bilər? “Bu gün Azərbaycan təhsilinin inkişaf etdirilməsi üçün əsaslı işlər görülür. Tədrisin keyfiyyətinin, məzmununun yüksəldilməsi üçün işlər görülür. Son zamanlar deyirlər ki, qəbul imtahanlarında yüksək nəticə göstərən abituriyentlərin böyük əksəriyyəti repetitorların yanında hazırlaşanlardır, onların yetişməsində məktəbin heç bir rolu yoxdur. O repetitorlar kimlərdir? Elə orta məktəblərin müəllimləridir. Doğrudur, bəzi müəllimlər kənarda repetitorluq etdiyi üçün orta məktəbdəki işinə bəzən məsuliyyətsiz yanaşırlar. Ancaq bütün müəllimlər eyni deyil. Bütün abituriyentlərin biliyinin əsası orta məktəbdə qoyulur. Azərbaycanda orta məktəblərdə keçilən dərslərin səviyyəsi heç də aşağı deyil, sadəcə olaraq ali məktəblərə hazırlaşan abituriyentlərin xeyli hissəsi məktəbə gəlmək istəmir. Deyərdim ki, ali məktəblərə keçirilən qəbul imtahanlarında yüksək nəticə göstərən abituriyentlər arasında repetitor xidmətindən istifadə etməyənlər də az deyil. Bu baxımdan, Azərbaycan orta təhsilinin uğurlarını, eləcə də abituriyentlərin qazandıqları yüksək nəticələri repetitorlarla bağlamaq olmaz. Orta ümumtəhsil məktəblərində keçirilən dərslər, mövcud olan tədris proqramı imkan verir ki, repetitor yanına getmədən də qəbul imtahanlarında yüksək nəticə əldə edilsin” - deyə N.Hüseynov bildirdi.
İradə SARIYEVA
