Kamran Əsədov: “Hesab edirəm ki, kurikulum təlimlərini Dövlət İmtahan Mərkəzi həyata keçirməlidir”
Azərbaycan orta ümumtəhsil məktəblərində bir neçə ildir tətbiq edilən kurukulum sisteminə müəllimlər olduqca çətinliklə adaptasiya olunurlar. Mövcud problem və onun həlli ilə bağlı dönə-dönə ekspertlər fakir bildirsələr də, təkliflər irəli sürsələr də bu məsələyə yüksək səviyyədə reaksiya yox idi. Nəhayət, bir-iki gün əvvəl müəllimlərin kurikulumu mənimsəməkdə çətinlik çəkməsi barədə Dövlət İmtahan Mərkəzinin Direktorlar Şurasının sədri Məleykə Abbaszadə açıqlama verib.
O bildirib ki, müəllimlər müasir standartlara uyğun olaraq yeni alətlərdən istfadə etməli olduqları halda, bunu tətbiq edə bilmirlər: “20 il ərzində müəllimlərə ənənəvi test tapşırıqlarını necə tətbiq etməyi öyrətmişik və onlar bunu mənimsəyiblər. Lakin müəllimlər kurikulum sistemindən, yeni alətlərdən necə istifadə etməyi bacarmırlar, onlar bunu necə edəcəklərini bilmirlər. Ona görə də şagirdləri qınamaq lazım deyil”.
Dövlət İmtahan Mərkəzinin sədri, həmçinin, bildirib ki, ali məktəbdə tədris proqramları əvvəlcədən müasirləşdirilərək müəllimlərə verilməlidir.
M.Abbaszadənin fikirlərini şərh edən təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, uzun illərdən bəri onun və digər ekspertlərin bu barədə fikirlərinin düzgün olduğunu Dövlət İmtahan Mərkəzi sədrinin təsdiqləməsi təqdirəlayiq haldır. K.Əsədovun bildirdiyinə görə, hazırda bu problem mövcuddur və orta məktəb müəllimlərinin əksəriyyəti kurikulumu lazımi səviyyədə qavraya bilmirlər: “Azərbaycan təhsil sistemi 2008-2009-cu tədris ilindən etibarən yeni dövlət təhsil standartları ilə fəaliyyətini qurmağa başladı. Belə ki, 2008-2009-cu tədris ilindən etibarən orta ümumtəhsil məktəblərində kurikulum standartları səviyyəsində tədris prosesi həyata keçirilir. Bununla da şagirdlərin bilik və bacarıqlarının yeni standartlarla formalaşdırılması məqsədi qarşıya qoyulub. Təəssüf ki, bunun üstündən az qala 10 il keçməsinə baxmayaraq, bizim müəllimlərimiz hələ də kurikulumu, sadəcə, qrup şəklində, yaxud hansısa bir ziqzaqlarla tədris kimi başa düşürlər. Halbuki, kurikulum dünyanın mükəmməl, inkişaf etmiş ölkələrində qəbul edilən təhsil üsullarından biridir. Kurikulum qiymətləndirmə, şəxsiyyətlilik və sair baxımından kifayət qədər üstünlüyə malikdir. Lakin bizim müəllimlərimiz bunu mənimsəmirlər. Bunu təsdiqləyən faktlar hansılardır? Bayaq qeyd etdiyim kimi, 2008-2009-cu tədris ilindən kurikuluma keçmişik və ilkin olaraq 2017-ci ilin mart ayında 2008-ci ildə 1-ci sinfə gedən şagirdlər Azərbaycan dili və riyaziyyat fənnindən buraxılış imtahanı verdilər. Təsəvvür edin, imtahanlarda iştirak edənlərin 70 faizi öz ana dilindən və riyaziyyatdan 2 aldı. 70 faiz insan minimum suala düzgün cavab verə bilmədi. Demək olar 5 alan olmadı. Bu ona görə idi ki, müəllimlər hələ də kurikulum biliklərini əldə edə bilmirlər. Məktəb direktorları düzgün tədris prosesi qura bilmirlər. Bu kurikulum standartlarından biri öyrədilən bilik və bacarıqların “KSQ”lərdə, “BSQ”lərdə, “Formativ”lərlə yoxlanılmasıdır. Amma müəllimlər hələ də bunun ənənəvi qapalı test üsulu ilə yoxlanmasını həyata keçirirlər. Halbuki, digər konseptual bacarıqların yoxlanılması müxtəlif test tapşırıqları ilə yoxlanılmalıdır. Amma hələ də müəllimlər kurikulumu qəbul etmək istəmirlər. Çünki düşünürlər ki, bunun üçün pul lazımdır. Yəni hər dərsin hazırlanmasına əlavə vəsait tələb olunur. Həqiqətən də müəllimlər burada haqlıdırlar. Düzdür, müəllimlərin maaşları kifayət etmir ki, kurikulumdan hazırlaşsın. Amma bu o demək deyil ki, onlar kurukuluma hazırlaşmamalıdırlar. Əgər onlar bu sistemdə işləyirlərsə, dövlət onlara maaş verirsə, kağızla, printerlə və s. ləvazimatlarla təmin edirsə, 45 dəqiqə dərsdə oturursa, müəllim keyfiyyətli iş ortaya qoymalıdır. Hazırda 4500-dən çox orta məktəbdə 155 min müəllim çalışır. Onların çox cüzi bir hissəsi kurikulumdan dərs keçirlər. Ən bərbad ikinci bir hal ondan ibarətdir ki, sosial şəbəkələrdə müəyyən müəllim qrupları var, burada ənənəvi üsullarla, yaxud kurikulum üsulu ilə test tapşırıqları hazırlayırlar. Bütün müəllimlər eyni test tapşırıqlarını götürüb kopyalayaraq öz şagirdlərinə işlədirlər. Yəni heç bir əziyyət çəkmək istəmirlər. Dövlət İmtahan Mərkəzinin sədri haqlı olaraq keçirdiyi obyektiv, şəffaf imtahanlarla ortaya bir nəticə qoydu ki, bəli, orta təhsil məktəblərimizdə direktorlarımızın fəaliyyətsizliyi nəticəsində fənn müəllimləri kurikulumu ənənəvi üsulla həyata keçirməyə başlayırlar. Dövlət bu standartın həyata keçirilməsi üşün 30 milyon manatdan çox vəsait xərcləyib. Amma təsəvvür edin ki, 155 mindən çox müəllimimizin, demək olar ki, hamısı kurikulum təlimlərinin iştirakçısıdır. Onlar deyirlər ki, kurikulum kurslarından keçmişik, diplomlarımız, sertifikatlarımız var. Amma ortada olan nəticə odur ki, bizim müəllimlərimiz hələ də kurikulumu başa düşə bilmir, mənimsəyə bilməyiblər”.
Bu problemin aradan qaldırılması üçün nə kimi işlər görülməli olduğuna gəlincə, K.Əsədov qeyd etdi ki, bunun həlli yolları var. Onun sözlərinə görə, müəllimlər kurikulumu daha yaxşı mənimsəməlidirlər ki, onu tətbiq etməkdə çətinlik çəkməsinlər: “Məsələnin pis tərəfi ondan ibarətdir ki, müəllimlərimizə 2-3 günlük kurikulum təlimləri ilə kurikulumu mənimsədə bilmərik. Mütləq şəkildə müəllimlərimiz 6 aydan az olmamaq şərti ilə kurikulum təlimlərində iştirak etməlidirlər. Təlimləri nəzəriyyə üzərində yox, praktika üzərində keçmək lazımdır. Müəllimlər üçün kurikulum təlimləri təşkil edən qurumlar inanın ki, ancaq kağız üzərində təlimlər keçirlər. Ən çox da kurikulum təlimləri keçirənlər sertifikat paylamaqla məşğuldurlar. O təlimləri keçənlər kurikulumu dəqiq öyrənmirlər. Hesab edirəm ki, kurikulum təlimlərini Dövlət İmtahan Mərkəzi həyata keçirməlidir. Çünki Dövlət İmtahan Mərkəzi, digər qurumlardan fərqli olaraq, daha peşəkar səviyyədə bu işi təşkil edir. Digər qurumlar isə bunu, sadəcə, formal olaraq həyata keçirirlər. Müəllimlərin biliyi bu qurum tərəfindən yoxlanarsa və yüksək nəticə göstərən müəllimlərə sertifikatlar verilərsə, bu, qısa müddətdən sonra arzuolunan nəticəni ortaya qoya bilər”.
İradə SARIYEVA
