Azər Allahverənov: “Bizim beyin mərkəzləri BMT-nin Əhali Fondunun səsləndirdiyi proqramları dərindən təhlil etməli və yarana biləcək çətin durumlarla bağlı çıxış yolları axtarılmalıdır”
“Azərbaycan növbəti yüz il ərzində demoqrafik göstəricilərə görə Cənubi Qafqazda lider mövqeyini qoruyacaq”. Bunu BMT-nin Əhali Fondunun Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin baş müşaviri Fərid Babayev media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan demoqrafik inkişaf baxımından Cənubi Qafqazda ən dinamik ölkədir və ölkə əhalisi Gürcüstandan iki dəfə, Ermənistandan isə 3 dəfə çoxdur.
F.Babayev vurğulayıb ki, proqnozlara əsasən, yaxın 30 il ərzində Azərbaycan əhalisi hər onillik üçün 500 mindən çox artacaq. 21-ci əsr ərzində Azərbaycan əhalisi 3 milyondan çox artacaq, bu artımın 70 faizi isə əsrin birinci yarısının payına düşəcək. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan əhalisinin artımı əsasən təbii artım hesabına təmin olunur.
F.Babayev əhali sayının artmasına xarici miqrasiyanın təsirini kifayət qədər mühüm hesab etmədiyini deyib.
Onun fikrincə, son onilliklərdə Azərbaycanda əmək qabiliyyətli əhalinin sayı sürətlə artır. BMT-nin orta müddətli proqnozlarına əsasən, bu cür artım sayəsində 2018-ci ilədək 20-59 yaşarası qadınların və 20-63 yaşarası kişilərin sayı 6 milyon nəfərə çatacaq.
F.Babayevin sözlərinə görə, 21-ci əsrin birinci yarısında Azərbaycanda 18-20 yaş arasında əhali kateqoriyasının əmək bazarına çıxması ilə işçi qüvvəsi artımı müşahidə olunacaq. Qarşıdakı illər ərzində Azərbaycanın demoqrafik göstəricilərə görə Cənubi Qafqazda liderliyini qorumasını ekspertlər də təsdiqləyirlər.
Miqrasiya məsələləri üzrə ekspert Azər Allahverənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda təbii artım tempi qonşu ölkələrlə müqayisədə üstündür: “Rusiya, Gürcüstan və Ermənistanda təbii artım tempi hissolunacaq səviyyədə aşağıdır. Bu səbəbdən də demoqrafik müstəvidə problem özünü büruzə verir. Onu da qeyd edim ki, Azərbaycanda qorunan templər 1,2-1,4 faiz arasında dəyişir. Son illər bu sahədə az da olsa dəyişiklik hiss olunur. Demoqraflar isə həyəcan təbilini 1 faizdən aşağı olduğu halda çalmağa üstünlük verirlər. Bu göstərici Azərbaycanda 1 faiz olmadığı halda, bu rəqəmə yaxın olan həddir. Baxmayaraq ki, Azərbaycanda demoqrafiya sahəsində vəziyyət çox yaxşıdır. Təbii artım tempi bizdə qorunur. İstənilən halda, demoqrafiya sahəsində mümkün ssenarilər araşdırılmalı və proqnozlar təhlil olunmalıdır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, BMT-nin Əhali Fondunun Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin hesabatlarına əsasən, təbii artım tempi bizim ölkədə 2025-ci ildən sonra dayanmalıdır. 2050-ci ilə qədər durğunluq dövru olacaq. 2050-ci ildən etibarən isə azalma qeydə alınacaq: “Nəzərə almaq lazımdır ki, 2025 və 2050-ci ilə hələ çox vaxt var. Bu isə o deməkdir ki, biz demoqrafiya ilə bağlı çox ciddə şəkildə əhalinin genofondunun təhlükəsizliyi, çoxuşaqlı ailələrə dəstək proqramları ilə bağlı xüsusi layihələr həyata keçirməliyik. Bəllidir ki, Azərbaycanda sosial layihələrə dəstək göstərilir. Ancaq onu da vurğulamaq lazımdır ki, bunların heç biri kifayət etmir. Bu səbəbdən də hesab edirəm ki, bizim beyin mərkəzləri BMT-nin Əhali Fondunun səsləndirdiyi proqramları dərindən təhlil etməli və yarana biləcək çətin durumlarla bağlı çıxış yolları axtarılmalıdır. 2025-ci ildən biz eyni tempi saxlamağa çalışmalıyıq”.
Günel CƏLİLOVA
