Azərbaycanda uşaqların doğulmasına görə birdəfəlik müavinətlərin verilmə sayında azalmalar davam edir. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında 34 min 470 sayda uşağın anadan olmasına görə proaktiv qaydada birdəfəlik müavinət təyin olunaraq ödəniş edilib. Müavinət ödənişləri 16 min 44 nəfər qız, 18 min 426 nəfər oğlan uşağına görə aparılıb. Bu barədə Dövlət Sosial Müdafiə Fondundan məlumat yayılıb. 2024-cü ilin ilk beş ayında isə bu rəqəm 43 min 317 olmuşdu. Ötən il iyulun 1-dən uşağın anadan olmasına görə verilən müavinət 500 manatdan 600 manata çatdırılıb. Amma ölkədə yeni doğulan uşaqların sayı azalır. Artıq bu fonda həyəcan təbili də çalınır.
Qeyd edək ki, 2015-ci ildə ölkədə 160 mindən çox uşaq doğulduğu halda, 2025-ci ildə bu rəqəm 100 minin altına düşüb. Azalma hələ də davam edir. Əgər təbii artım aşağı düşürsə, bu, mexaniki artımın, yəni miqrasiya hesabına əhali sayının artmasının güclənməsi deməkdir. Avropa ölkələrində də bu proses müşahidə olunur və miqrant axını ciddi sosial problemlər yaradır. Orta perspektivdə bu risk Azərbaycan üçün də aktual ola bilər. Əgər 65 yaşdan yuxarı əhalinin payı 8 faizdən çoxdursa, bu artıq qocalan əhali sayılır. Azərbaycanda isə bu göstərici təxminən 11 faizə yaxınlaşır. Bu da dövlət üçün əlavə maliyyə yükü deməkdir, çünki pensiyaçıların sayı artır, yeni doğulanların sayı isə azalır. Ekspertlər hesab edir ki, demoqrafik siyasətdə stimullaşdırıcı tədbirlərin tətbiqi vacibdir. Azərbaycanda da gənc ailələrin sosial təminatını gücləndirmək mühümdür.
İstənilən halda isə, son illərdə yeni doğulan uşaqların sayının azalması, bunun da nəticəsində təbii artımın aşağı düşməsi müəyyən müddət sonra ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Bundan başqa, miqrasiya da çox geniş yayılıb. Əvvəl Rusiyaya gedənlərin sayı çox olurdusa, indi yeni nəsil, daha savadlı və təhsilli insanlar Avropaya, Amerikaya üz tutur. Eləcə də gəlirlərin sabit, xərclərin isə dəyişkən və artan istiqamətdə hərəkəti ailə həyatına müəyyən təsirlərini göstərməkdədir. Günümüzdə yeni doğulan bir körpənin müəyyən yaşa qədər olan xərcləri ilə bağlı, demək olar ki, hər kəs məlumata sahibdir. Bir ailədə bir neçə uşaq üçün hesabalanarsa, xərclərin həcmi daha da böyüyəcək. Bir çox gənc cütlüklər bu amilləri göz önünə gətirərək çoxuşaqlılığa yox, bir və ya iki uşağa üstünlük verir. Gənc ailələrin mənzilə çıxış imkanları çox məhduddur. Bu da ailə planlaşdırılmasında çox ciddi məsələdir.
Samirə SƏFƏROVA
