Azərbaycanda həm aliment ödəməyənlərin, həm də bu səbəbdən həbs edilənlərin sayı çoxalıb. Bu tendensiya Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2025-ci il üzrə hesabatında əksini tapıb. Hesabata görə, 2025-ci ildə aliment ödəməyən 4 min 299 nəfər barəsində inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilib. Qeyd edək ki, 2024-cü ildə bu rəqəm 4 min 131 olub. Məhkəmələr bu şəxslərdən 3 min 83-nü cəzalandırıb, 2 min 344 nəfəri isə birbaşa həbs edib.
Bundan başqa, alimenti qətiyyən ödəmək istəməyən 286 nəfərin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi təklif olunub. Nəticədə onlardan 235-i barəsində rəsmi cinayət işi açılıb. Maraqlıdır ki, aliment borclularının və həbslərin sayının artmasına rəğmən, ötən il ölkədə boşanma halları azalıb. Ədliyyə Nazirliyinin qeydiyyat şöbələrində 2025-ci ildə 48 min 546 nikah və 20 min 675 boşanma faktı qeydə alınıb. 2024-cü illə müqayisədə hər 1000 nəfərə düşən nikahların sayı 4.9-dan 4.7-yə, boşanmaların sayı isə 2.1-dən 2.0-a enib. 2026-cı il yanvarın 1-dən etibarən Azərbaycanda uşaqlar üçün alimentin minimum məbləği 246 manatdan 260 manata qaldırılıb. İndi mütəxəssislər dövlət qurumlarını aliment ödəyə bilməyən şəxslərə daha həssas yanaşma nümayiş etdirməyə çağırırlar. Onlar bildirirlər ki, əgər sözügedən öhdəlik valideynin işsizliyi və ya aşağı maaş alması kimi üzrlü səbəblərdən icra olunmursa, həbs qərarları həmin şəxslərin vəziyyətini daha da ağırlaşdıra bilər.
Hesablamalar onu da göstərir ki, son beş ildə məhkəmələrdə aliment işlərinin sayı təxminən 10 min artıb. 2025-ci ildə məhkəmə icraatında 141 min aliment işi olub. Uşaqla ünsiyyət işləri də həssas kateqoriyaya daxildir. 2025-ci ildə icraatda 14 min belə iş olub. Bu işlər ümumi icra işlərinin təxminən bir faizini təşkil edir və icra olunmama halları azdır. Əsas çətinliklər valideynlərin uşağa psixoloji təsiri və ünsiyyətin gecikdirilməsi ilə bağlıdır. Bu baxımdan təklif olunur ki, uşaqla ünsiyyət icra şöbələrində deyil, psixoloqların iştirakı ilə xüsusi mərkəzlərdə təşkil edilsin.
Ramil QULİYEV
